Gelecek İçin Cuma Günleri: 251 hafta, milyonlarca aktivist

Her şeyi çözecek tek bir hareket yok. Sürdürülen retoriği değiştirmeye çalışıyoruz ve sanırım çok şey başardık.

15 yaşındaki bir genç, yalnız başına bir okul grevi başlatıyor ve bu hareket, tüm dünyada milyonlarca genç insanı iklim değişikliği konusunda eyleme geçmeye teşvik ediyor. Greta Thunberg’ün İklim İçin Okul Grevi hareketinin hikâyesi sanıyoruz bu şekilde özetlenebilir.

Hızlı bir hatırlatma: Greta, hareketi 2018 yazında başlattığında, asıl amacı yerel hükümetlerin ısınma üzerindeki etkisini azaltmaya zorlamaktı. Ancak hareket, hızla dünya çapında bir fenomene dönüştü. Aktivist, ilk grevi sırasında yalnızca bir tahta levha ve üzerinde yazan bir mesajla İsveç Parlamentosu’nun önünde oturdu: İklim için okul grevi. Greta'nın basit ve doğrudan mesajı, gençleri harekete geçmeye çağırdı.

İsveç’te gerçekleşen okul grevi hareketi, Fridays For Future (Gelecek İçin Cuma Günleri) adı altında hızla yayıldı ve gençlerin öncülük ettiği hareket, dünyada iklim değişikliği konusunda daha fazla eylem çağrısında bulunmak için kendi okul grevlerine dönüştü.

Greta’nın Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda yaptığı konuşma

Bireyselden kolektife: Greta’dan dünyaya yayılanlar

Greta, zaman geçtikçe Avrupa Parlamentosu, Dünya Ekonomik Forumu gibi "yetişkin" dünyasının saygı gören platformlarında konuşma yapma fırsatı buldu. Dolayısıyla İsveç’te başlayan bu hareket, gençlerin sadece Avrupa ve Kuzey Amerika’da değil, aynı zamanda Asya, Afrika ve Okyanusya’da da iklim değişikliği konusunda eyleme geçmesine yardımcı oldu.

Greta, Time dergisi tarafından 2019 yılında yılın kişisi seçildi. İki kez Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi. Amnesty International, aktiviste ve Fridays for Future hareketine Barış Elçisi ödülünü verdi. Yine 2019 yılında düzenlenen genel grevde, yaklaşık 4 milyon kişi, dünya çapında 161 ülkede greve katıldı. Bu, tarihteki en büyük iklim eylemi olarak kaydedildi. Kolektif hareketler sonucunda İsveç, 2019’da, ülkenin 2045 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşmasını sağlamak için bir dizi iklim yasası çıkardı.

Greta’nın Time kapağı

COP24 yolunda: Çevresel etikle seyahat, içselleştirilmiş aktivizm

Greta, kararlılığı ve dünya liderlerine yönelik eleştirisi üzerine Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda konuştu. Yalnız elbette, kendisinin Birleşmiş Milletler’e gitme yöntemi, hareketin çevresel etiğiyle tamamen uyumlu olmalıydı.

Aktivist, konferansa gitmek için uçağa binmeyi reddetti çünkü uçak seyahati, kişi başına düşen karbon emisyonlarını artırıyor. Bunun yerine, sıfır emisyonlu bir yelkenliyle Atlantik’i geçti; bu yolculuk, Greta’nın iklim değişikliğiyle mücadeledeki kararlılığını ve özverisini vurguladı.

Greta ve sıfır karbon yelkenli Malizia II, 15 günlük Atlantik geçişinin ardından 28 Ağustos 2019’da New York, ABD’ye varıyor
Fotoğraf: Johannes Eisele, AFP/Getty Images

251 haftanın sonu: Greta, mezun oluyor

5 yılın ardından İsveç’te solo bir protesto olarak başlayıp dünya genelinde milyonlarca gencin katılımıyla bir harekete dönüşen eylemlerden sonra, Greta Thunberg, 9 Haziran 2023 günü mezun olduğu için son "okul grevi" protestosuna katıldı.

Bugün mezun oluyorum, bu da İklim İçin Okul Grevi hareketine daha fazla katılamayacağım anlamına geliyor. [...] 2018'de greve başladığımda bunun bir yerlere varacağını asla beklemiyordum. Üç hafta boyunca her gün greve gittikten sonra, her cuma bunu yapmaya devam etmeye karar veren küçük bir genç gruptuk. Eylemlere devam ettik. Bu, Fridays for Future’ın nasıl oluştuğunun hikâyesi. Gittikçe daha fazla insan katıldı ve aniden her gün büyüyen küresel bir hareket hâline geldi. 2019'da, milyonlarca genç iklim için okula gitmedi ve 180’den fazla ülkede sokakları doldurdu. Pandemi başladığında, protesto etmenin yeni yollarını bulmak zorunda kaldık. Konuşabilenlerin, bizlerin bunu yapma görevi var. Her şeyi değiştirmek için herkese ihtiyacımız var. Teknik olarak "okulu bırakmak" anlamına gelmeye devam etmese bile cuma günleri protesto etmeye devam edeceğim. Başka hiçbir seçeneğimiz olmadığından, elimizden gelen her şeyi yapmak zorundayız. Mücadele yeni başladı.

Greta’nın liderliği, dünya genelinde gençlerin, politikacıların ve karar vericilerin dikkatini çekmişti. Etkisi sadece iklim aktivizminde değil, aynı zamanda gençlerin toplumsal ve politik süreçlere katılımında da görülebiliyordu. Greta’nın hareketi, yaşçı politikaların yaygınlığının meşrulaştırıldığı bir gerçeklikte, gençlerin seslerini duyurabileceğini ve eyleme geçebileceğini gösterdi.

Greta, mezun olmadan önce son İklim İçin Okul Grevi’nde Stockholm’deki İsveç parlamentosu önünde duruyor
Fotoğraf: Reuters

Gençlik temsili: Sonuç olarak, Greta Thunberg ve İklim için Okul Grevi hareketinin, gençlerin seslerini duyurmasını sağlayan ve iklim değişikliği konusunda farkındalık yaratan oldukça kıymetli bir kolektif adım. Bireysel çabalarla başlayıp küresel bağlamda yankı bulan hareket, tüm dünyada milyonlarca genci etkiledi ve onları iklim değişikliği konusunda eyleme geçmeye teşvik etti. 

Greta’nın liderliği ve hatta mezun olurken verdiği mesajın içeriği, iklim değişikliğiyle mücadele etmek için her yaştan insanın çabalarını birleştirmemiz gerektiğini hatırlatıyor; bu, bitecek bir eylemler bütünü değil, bağlamına göre adapte edebileceğimiz ve geliştirebileceğimiz bir tepki verme biçimi. İş henüz bitmedi ve iklim krizini çözmek için çok daha fazla çaba gerekiyor. Ancak tek bir eylemin nerelere gelebileceğinden ilham almakta hiç sıkıntı yok gibi.