BM İnsani Gelişme Endeksi: Türkiye 45. sırada
Sektörünün en çevreci markası olmaya aday: Pluxee Dünyamız ve hepimizin geleceği için her alanda, her sektörde ve her evde değiştireceğimiz adımlar kritik önem taşıyor. Kendi sektöründe karbon ayak izini azaltma hedeflerini uluslararası boyutta onaylatan ilk şirket olan Pluxee , ‘Dijital Tohum’ adını verdiği çalışmalarıyla bu gerekliliğe cevap veren değerli bir örnek olarak öne çıkıyor. Neler oluyor? Yemek kartı hizmeti sunan Sodexo markasından daha dijital , daha çevreci ve uçtan uca çalışan deneyiminde hizmet sunan bir firmaya dönüşen ve 31 ülkede faaliyet gösteren Pluxee ’nin karbon ayak izini azaltma hedefleri, firmalara sera gazı emisyonlarını azaltma hedefi belirleme alanında yardımcı olan Bilim Temelli Hedefler Girişimi (SBTi) tarafından onaylandı. Uçtan uca dijital bir platform olma hedefini benimseyerek hizmetlerini çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal fayda odaklı şekillendiren Pluxee, fiziksel kart yerine mobil uygulamayı tercih eden kullanıcılarının oranını da %91’e mobil ödeme oranını ise %85’in üzerine çıkardı. Gelecekte: Yaptığı dijitalleşme çalışmalarıyla aylık ortalama 100 bin kâğıt tasarrufuna öncülük eden Pluxee, 2025 yılına kadar tamamen elektrik kullanımına geçmeyi, karbon emisyonlarını 2030'a kadar %65 oranında , 2035'e kadar da %90 oranında azaltmayı amaçlıyor. Çevre ve topluma fayda sunmaya odaklanan çalışmalarıyla sürdürülebilirlik vizyonunu geliştiren Pluxee ’yi buradan ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), İnsani Gelişme Raporu’nun 2023-2024 sayısını açıkladı. Raporda yer verilen verilere göre küresel insani gelişme endeksi (HDI), pandemi nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında kaydettiği gerilemenin ardından 2022 yılında toparlanma emareleri gösterdi. Özellikle gelişmiş ülkelerin çoğunluğu HDI skorunda pandemi öncesi seviyelerini aşmayı başarırken, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler bunu yapmakta zorlandı. Bu dönemde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki HDI farkı daha da açıldı.
Son yayımlanan raporda yer verilen sonuçlara göre 2022 yılında İsviçre bir kez daha listedeki birinci sırasını korurken, Somali ise tekrardan 193. sırada yer alarak “en az gelişmiş ülke” unvanına sahip oldu. Ukrayna yaşadığı savaş nedeniyle bir önceki döneme kıyasla 23 sıra birden gerileyerek en fazla gelişmişlik kaybı yaşayan ülke olurken, aynı dönemde Türkiye ise 193 ülkeden meydana gelen listede kendisine 45. sıradan yer buldu.
2022 yılında yüksek insani gelişmişlik skoruna sahip ülkeler ise şu şekilde sıralandı:
- 1. İsviçre HDI :0.97
- 2. Norveç HDI: 0.97
- 3. İzlanda HDI: 0,96
- 4. Hong Kong HDI: 0,95
- 5. Danimarka HDI: 0.95
- 6. İsveç HDI: 0,95
- 7. Almanya HDI: 0.95
- 8. İrlanda HDI: 0.95
- 9. Singapur HDI: 0.95
- 10. Avustralya HDI: 0.95
İnsani gelişme endeksi nedir?
Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Endeksi (HDI), ülkelerin gelişmişlik düzeyini belirli kriterlere göre sıralamak için kullanılan bileşik bir istatistiktir. İlk olarak 1990 yılında hesaplanmaya başlanan ve 1993’ten bu yana Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yıllık Gelişme Raporu'na dahil edilen endeks; ülkelerin sosyoekonomik gelişmişliklerini değerlendirmek ve karşılaştırmak için bir ölçüt olarak kullanılır.
HDI, insani gelişmenin üç temel boyutunu dikkate alır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir:
- Sağlık: Doğumda beklenen yaşam süresi ile ölçülür.
- Eğitim: 25 yaşındaki yetişkinler için ortalama eğitim süresi ve okula yeni başlayan çocuklar için beklenen eğitim süresi ile ölçülür.
- Yaşam standardı: Ülkeler arasındaki yaşam maliyeti farklılıklarını hesaba katmak için satın alma gücü paritesine (PPP) göre ayarlanmış kişi başına düşen gayri safi milli hasıla (GDP per capita) ile ölçülür.
HDI değeri 0 ile 1 arasında değişmekte olup, daha yüksek değerler daha yüksek insani gelişmişlik seviyelerine işaret eder. Ülkeler daha sonra HDI puanlarına göre çok yüksek insani gelişme, yüksek insani gelişme, orta insani gelişme ve düşük insani gelişme gibi farklı kategorilerde sınıflandırılır.
HDI, ülkelerin refah ve kalkınmışlık seviyelerini karşılaştırmak için uluslararası kuruluşlar tarafından sıkça başvurulan bir endekstir. Endeks ayrıca, ülkelerin kalkınma çabaları için hangi alanları hedeflemeleri gerektiğine dair önemli ipuçları da sunar.
Türkiye’nin sıralaması
Türkiye, HDI sonuçlarına göre 2022 yılında 193 ülke arasından en gelişmiş 45. ülke olarak “çok yüksek insani gelişme” bölgesindeki konumunu korudu. UNDP tarafından yayımlanan verilere göre 1990 yılından bu yana Türkiye’nin HDI skoru %43 artarak 0,598’den 0,855’e yükseldi. Söz konusu dönemde Türkiye’de doğumda beklenen yaşam süresi ve beklenen eğitim süresi 10,8 yıl artarken, 25 yaşındaki yetişkinlerin ortalama eğitim süresi ise 4,4 yıl artış gösterdi. Aynı dönemde satın alma gücü paritesine göre kişi başına gayrisafi millî hasıla ise %154,3 arttı.
Türkiye’nin HDI performansına ilişkin yorum yapan UNDP Türkiye Mukim Temsilcisi Louisa Vinton, “Dünyadaki zengin ülkelerin çoğu gibi, Türkiye de kendisini pandeminin etkilerinden güçlü bir şekilde kurtarmayı başardı. Ancak bu cesaret verici ilerleme, dünya çapında milyonlarca insanı geride kalma riskiyle tehdit eden, yeniden derinleşen eşitsizliklerin gölgesinde kalıyor” açıklamasında bulundu.
Ancak, UNDP’nin toplum içindeki eşitsizlik skorundan arındırarak hesapladığı Eşitsizlikten Arındırılmış İnsani Gelişme (IHDI) endeksine göre, 2022 yılında Türkiye’nin HDI skoru ham skora kıyasla %16,1 daha az gerçekleşerek 0.717 seviyesinde kaldı. Böylece Türkiye’nin eşitsizlikten arındırılmış insani gelişme endeksi 166 ülke arasından 66. sıraya gerilemiş oldu.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
TCMB tarafından yayımlanan haftalık menkul kıymet verilerine göre yabancı yatırımcılar 8 Mart haftasında 552 milyon USD'lik net portföy çıkışı gerçekleştirdi.
15 Mar 2024
YAZARLAR
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Jeopolitik gelişmeler piyasaların en zor fiyatladığı risklerden biridir. Savaşın ne zaman sona ereceğini, bir zirveden hangi kararın çıkacağını veya seçimlerin siyasi dengeleri ne ölçüde değiştireceğini önceden bilmek mümkün değildir. Buna rağmen jeopolitik haber akışı yatırımcı açısından tamamen öngörülemez bir alan da değil.
Türkiye’de para politikasının yakın vadeli geleceğine dair soru işaretleri, jeopolitik karmaşa ve yansımalar bir yana, makro gündemin ana maddesi olmaya devam ediyor. Dezenflasyon sürecinde izlenen yatay-aşağı görünüm, şirketlerin birikimli finansman ihtiyacı ve enerji fiyatlarındaki oynaklık, Merkez Bankası’nın hareket eğilimine aynı anda ancak farklı yönlerde etkiliyor. 10 Eylül tarihli PPK kararını da bu kapsamda ve daha geniş bir çerçevede okumak gerekiyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ı açıkladı. Bu programa iki ayrı soruyla yaklaşılabilir. Birincisi iç tutarlılıktır. Büyüme, enflasyon, işsizlik ve bütçe rakamları birbiriyle uyumlu mu? İkincisi dış geçerliliktir. Bu belgelerin geçmişte verdiği rakamlar, kaydedilenle karşılaştırıldığında ortaya nasıl bir sicil çıkıyor?
Ekonomi yönetimi Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programının limitini Temmuz ayında 750 milyar TL’ye yükseltti. Yakın zamanda açıklanan 2027-2029 Orta Vadeli Programı’nda (OVP) ise katma değeri yüksek, daha küçük ölçekli imalat yatırımları için yeni bir uygulama hazırlanması kararlaştırıldı. Peki finansmanın koşulları neler?
Temel ekonomik hedeflerin yer aldığı 2027-2029 dönemine ait Orta Vadeli Program’da 2026 büyüme tahmini yüzde 3,8'den yüzde 3,3'e düşürülürken, enflasyon tahmini yüzde 16'dan yüzde 28,4'e yükseltildi. OVP, net şekilde seçim ekonomisine geçildiğini göstermese de, 2027’nin seçim açısından kritik bir hazırlık yılı olabileceğine dair bazı işaretler mevcut.
