İstanbul’un hippi geçmişi

Hippilerin doğuya doğru yaptıkları yolculukta sıfır noktası Lâle Restoran ya da mekânı sahiplenen gençlerin deyimiyle Lâle Pudding Shop, Avrupa’nın çiçek çocuklarını Katmandu’ya bağlayan İstanbul üzerinden, bizi iletişim ve bağ kurmanın eski formlarını hatırlamaya teşvik ediyor. 

Buluşma noktası : Cep telefonunun ve bilgisayarın henüz icat edilmediği, WhatsApp ve Instagram’ın fikri akıllara henüz düşmemişken Sultanahmet’te bir restoran; Avrupa’dan gelen çiçek çocukların birbirlerinden haber alabilecekleri, selam yollayabilecekleri ve dünya barışı mesajları verebilecekleri bir bağ kurma alanı olmuştu. 1950'lerin ortalarından 1970'lerin sonlarına kadar hippiler arasında Avrupa ile Güney Asya arasında kara yolculuğu yapmak popülerdi. İran, Afganistan ve Pakistan üzerinden Hindistan ya da Nepal'e doğru yapılan ve “hippie trail” denilen bu spiritüel yolculuğun doğu ayağındaki ilk durak İstanbul’du. Buluşma noktası ise Lâle.

Puding ve hoşbeş: İdris ve Namık Çolpan tarafından 1957 yılında açılan Lâle Pastanesi, Sultanahmet Divanyolu Caddesi üzerinde. Kapı numarası altı. O zamanlar mekân, yolu İstanbul’a düşen maceraperestlerin Asya'ya doğrudan ulaşım ve Türkiye hakkında turistik bilgiler alabileceği tek yer. İdris Çolpan, doğuya genellikle eski arabalar veya Volkswagen minibüslerle seyahat eden çiçek çocukların yeni insanlarla tanışmak; masraflarını ve deneyimlerini paylaşacakları diğer gezginleri bulmak için restoranına gelmesini istemişti. Duvara bir pano yerleştirdi. Burada gençler, bir araya gelmeye, kaynaşmaya, siyaset konuşmaya ve ilân tahtasına notlar yazmaya başladı. Genelde Sultanahmet’te parkta ve sokakta geceleyen yersiz yurtsuzlar, menüden en sevdikleri tatlı “tavuk göğsü pudding”ten yemek, yerken de iki lafın belini kırmak için Lâle’ye geldiler.

“Puding dükkanı”nın ilân panosu, Avrupa ya da Uzak Doğu'ya otostop çekenlerin kendilerini aradıkları bu yolculukta akıllarından ve kalplerinden geçenlerin içine aktığı bir “düşünseli” gibi bana göre. Bir yolculuğun bizi ne kadar biçimlendirdiğini ya da yol boyunca durulan dinlenme duraklarının anlamını düşününce, hele ki teknolojinin nezaketi ve haberdar olmanın değerini silikleştirdiği günlerde o notlar daha da anlamlı oluyor. Belki de kuru bir nostalji yapıyormuşum gibi görünecek; ama yıllar önce hippie trail boyunca neler olduğunu ve tüm gazetelerin, özellikle mahallelinin gezginler hakkında neler söylediğini kendi gözlerimle görmek, kendi kulaklarımla duymak isterdim. Çünkü buna şahit olmak, puding dükkânının sadece yolların kesiştiği bir handan, bir alt kültürün bıraktığı izlere dönüşmesini görmekle aynı. Kendisi gibi yersiz yurtsuzlarla tanışmak, hikâyelerini ve “magic bus” deneyimlerini paylaşmak isteyen tüm hippilerin bambaşka bir kültürle karşılaştığı ilk nokta...

Sanırım bu düşünselini yeniden ziyaret etmek de bir nevî ona saygı duruşu. Şimdilerde hâlâ aynı yerde, mutfağımızdan farklı yemekleri sunan genişlemiş menüsüyle hizmet veriyor Lâle. Çiçek çocukların giderek yaş alması, belki de dünyanın içlerindeki güneşi söndürmesiyle sihirli dükkân olma özelliğini yavaştan kaybetmiş; ama hâlâ herkesin cebinde telefon olmayan günlerden izler taşıyor.