Karkuş

Nerede? Öğündük (Midin) Köyü, Tepeli Mahallesi, İdil/Şırnak

Ne zamandan beri? Ürek ailesinin fertleri Öğündük Köyü'ne yerleştiği 1525'ten beri şarapçılıkla ilgileniyor. Profesyonel anlamda üretmeye ise 2019 yılında başlıyorlar.

Önolog: Saba Açıkgöz

Neden burası? Güneydoğu Anadolu’nun kadim topraklarında yetişen asırlık asmalar geçmişten miras geleneklerle işleniyor.

Neden bu köyün Karkuş Baluto’su? Uzun ömürlü Karkuş asmaları dirençli ve hastalıklardan pek etkilenmiyor. Köydeki en genç Karkuş asmasının 100 yaşında olduğu tahmin ediliyor. Zaten o zamandan beri de Karkuş dikilmiyor. Köy halkı şarap için en iyisinin Midin’de yetiştiğine inanıyor.

Asırlık asma, miras üzüm: Karkuş üzümü benzer isimlerle sadece Midin’de değil Mardin’den Cizre’ye, Nusaybin’den Gercüş’e kadar uzanan platoda yetişiyor. Bölgenin Süryanice ismi Tur Abdin. Bu plato Bagok Dağı ve Gabar Dağ silsilesini de içine alarak Cudi Dağı’na kadar uzanıyor. Tur Abdin’in tamamında binlerce yıldır üzüm yetiştiriliyor. Midin’de yetişen Bılbızeki, Mazrona ve Karkuş üzümleriyse rakım ve toprak yapısı kaynaklı diğer köylerde yetişenlere kıyasla çok daha şekerli ve daha tanenli oluyor. 

Bir köy, bir bağ: Midinliler bağlarını sadece toprağın az, çakıl tarzı taşların fazla olduğu, herhangi tarımsal bir ürünün ekilemeyeceği arazilere üzümlerini dikmişler. Birçok bağda mevcut olan sadece 20-30 santimetrelik toprakta yetişen asmanın su bulabilmesi için ya kayayı delmesi ya da altına inmesi gerekiyor. Böylelikle asmalar taş ve kayaların minerallerinden de besleniyor. İklim koşulları şaraba yeşil çay, geriden gelen hafif baharatlar, kuru meyveler ve mango aroması olarak yansıyor.

Beyazların turuncusu, teknik değil hava: Karkuş bol tanenli ve bir o kadar da şekerli yeşil bir üzüm çeşidi. Şarabı da yüksek tanen ve yüksek alkol içeriyor. Hasat zamanı 10 Eylül haftası. Toplanma tarihinde geceler 20 derece, gündüzlerse 45 dereceye kadar çıkabiliyor. Bu da doğal olarak aromayı etkiliyor. Karkuş Baluto, turuncu rengi sebebiyle görenleri yanılgıya düşürebiliyor. Genelde kabuğuyla fermente edilip rengini kabuktan aldığı düşünülüyor. Oysa ki bilinen usul beyaz şarap fermentasyonuyla üretiliyor. Yani fermantasyonda şıranın kabuk teması sıfır. Kehribar renginin sırrı da sıkımda havayla temas eder etmez kendiliğinden dönüşen şırasında.

Nasıl kokar, nasıl tadar? Burunda sert tanenler ve beyaz çayın zarif bitki aromaları geriden gelen hafif baharatlar ve kuru meyvelerle tamamlanıyor. Damaktaysa tanenlerin belirginliği asiditenin diriliğiyle birleşiyor. Bitişte hafif tatlı ve yuvarlak lezzetlerle devam ediyor.