Petrol piyasasında dengeler değişecek mi?

Petrol piyasaları için hareketli bir hafta geride kaldı. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş dördüncü ayına girerken Avrupa Birliği (AB), Rusya’ya yönelik şimdiye kadarki en sert yaptırımlarını açıkladı. Macaristan, Çekya, Slovakya ve Bulgaristan’ın vetoları nedeniyle bir süre çıkmaza giren müzakereler sonucunda, Rusya’dan petrol ithalatına yasak getirecek yaptırım paketi onaylandı. Yaptırım paketi görüşmeleri öncesinde, Brent ham petrolün varil fiyatı 120 dolar seviyelerine kadar çıktı.

Pakette neler var? AB’nin Rusya’ya yönelik altıncı yaptırım paketi, aslında geçen ayın başında hazırlanmıştı. İlk taslakta, Rusya'dan ham petrol tedarikinin altı ay içinde; rafine ürün tedarikinin de yıl sonuna kadar aşamalı olarak kaldırılması yer alıyordu. Üye ülkeler arasında çıkan anlaşmazlık sonucunda ise taslak yeniden düzenlendi. Bu kapsamda, yaptırımların Rusya'dan tankerlerle petrol alımını kapsamasına karar verilirken Rusya’dan Avrupa’ya petrol taşıyan boru hatları yaptırım dışında tutuldu.

Son pakette yer alan yaptırımlar şu şekilde:

• Rusya'dan deniz yoluyla petrol ithalatı yasaklanacak.
• 2022 sonuna kadar Rusya'nın petrol ithalatı %92 oranında azaltılacak.
• Rus petrol sektörüne hizmet sağlanması yasak olacak.

Neden önemli? AB, tükettiği petrolün yaklaşık %25’ini Rusya’dan ithal ederken Rusya'dan petrol ithalatının üçte ikisi deniz yoluyla, üçte biri de boru hattıyla yapılıyor. Dolayısıyla bu yaptırım paketi, yıl sonuna kadar Rusya’dan AB’ye yapılan petrol ithalatının yaklaşık %90’ının azaltılması anlamına geliyor.

İlk tepkiler: Rusya’nın Enerjiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Aleksander Novak, petrol ambargosundan ilk zarar görenlerin Avrupalılar olacağını belirtirken “Sadece petrol fiyatları değil, petrol ürünlerinin fiyatları da artacak,” açıklamasında bulundu. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov ise “Bu yaptırımlar elbette tüm kıtayı, Avrupalıları, bizleri ve tüm küresel pazarı olumsuz etkileyecek. Elbette, boşta kalan hacimleri alternatif güzergahlara yönlendiriyoruz,” ifadelerini kullandı.

Geniş perspektif: Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı küresel petrol krizini kötüleştirirken uzmanlar, ambargonun doyumsuz enerji piyasaları için daha da büyük bir dalgalanma etkisi yaratabileceğini söylüyor.

• ABD'de stratejik rezervden günde 1 milyon varil petrolün serbest bırakılması, yaz seyahatlerinin başlamasıyla birlikte yükselen pompa fiyatlarını yumuşatmak için yeterli olmuyor.
• Dünyanın en büyük ikinci petrol tüketicisi Çin, pandemi kısıtlamalarını kaldırmaya hazırlanırken petrole yönelik talebin artması bekleniyor.

OPEC’in kararı etkili olacak mı? Tüm bu gelişmeler çerçevesinde, OPEC+’in petrol üretimi artırma konusunda vereceği karar da büyük önem taşıyordu. ABD başta olmak üzere birçok ülkenin baskısı altında olan OPEC+, geçen hafta gerçekleşen toplantısında haziran ve temmuz aylarında günlük petrol üretim artış hızını %50 artırarak 648 bin varile çıkarma kararı aldı; ancak bu hamle petrol piyasalarını tatmin etmedi.

• Son işlem gününde yatay bir görünüm kaydeden ABD ham petrolü 116, Brent petrol ise 117 dolar seviyesinden işlem gördü.