Şirketler için makro verileri takip etmek neden önemlidir?

Takip edildiği üzere Covid öncesi ve sonrası küresel merkez bankaları belirli ve hızlı bir şekilde faiz artırım/indirim sürecine girdiler. Hafızaları biraz tazelersek, pandemi sonrasında küresel olarak enflasyon dönemine girdik. Küresel ekonomiler enflasyonu dizginlemek için faiz artırım sürecine başladı. Yüksek enflasyonun yapışkan mı yoksa geçici mi olduğu tartışması yaşanırken, merkez bankaları verileri izleme noktasına gelerek faiz artışını durdurdular.

Haziran 2023’ten bu yana ABD tarafında enflasyonun düşüşüne şahit oluyorken, Powell enflasyonun düşüyor olmasına rağmen işgücü piyasasına dikkat çekerek "veriyi takip edeceğiz" mesajını verdi. Piyasalar yılın başında altı faiz artırım beklentisi ile yola çıkıp ikiye kadar düştü.  Şimdi ilk faiz indiriminin Eylül'de mi yoksa Kasım'da mı olacağı tartışılıyorken; dün G-7 ülkelerinden ilk Kanada Merkez Bankası faiz indirim sürecine başladı.

Kabaca özetlersek; 2020- 2021 faiz indirim, 2021- 2022 faiz arttırım, 2023- 2024 izleme ve 2024- 2025 yılları arasında da faiz indirim sürecine tekrar geri döndük diyebiliriz. Asıl soruyu soracak olursak, piyasalar bu kadar hızlı reaksiyon gösteriyorken, işletmeler hızlı karar verip bu kararlara uyum sağlıyor mu?

_{Yıllar içinde Fed fonlama oranı}

Yukarıdaki grafikte Fed’in parasal mekanizmayı genişletme ve daraltma sürecini kabaca görüyorsunuz. Bu süreç içerisinde eğer şirket borçlanma maliyet patikasını tam olarak göremiyorsa, zor zamanlar geçirecek denilebilir. Örnek vermemiz gerekirse, faizlerin yükseleceği zaman şirketler genellikle uzun vadede ucuz olarak borçlanabilmek için hemen hemen her yolu denemeye çalışırlar (banka kredisi, tahvil vb). Buldukları krediler ister şirketin kredi havuz maliyetini aşağıya çeksin, isterse de şirketin kredi verim eğrisi daha stabil olarak gözüksün; eğer şirket maliyet gözetmeksizin vadeye bakmadan borçlanıyorsa, finansal sürdürebilirlikle ilgili sıkıntılar baş gösterir. Belirli bir vadeden sonra bilançonun sağ ve sol taraflarıı bozulmaya başlar.

Şirketler üç adımda kredi mekanizmasını sağlıklı olarak devam ettirirler. Bu üç adım ise makro gelişmeleri yakından takip etmek, mikro ölçekte yansımaları tahmin etmek ve sonrasında bu gelişmelere ayak uydurabilecek kredi mekanizmasını tercih etmek olarak sıralanabilir.

Türkiye’deki pek çok şirket yurt dışı kredilere rahatlıkla ulaşabilmekte. Bu kredilerin bazıları sabit, bazıları değişken bazıları ise sabit-değişken ya da değişken-sabit olarak karşımıza çıkmakta. Şirketler aldıkları bu kredilerden de zarar oluşturmak istemiyorlar ise beklentiler doğrultusunda kredilerin nakit akışlarını düzeltmeliler. Eğer şirket krediyi belirli bir strateji ile almadıysa ve bunu değiştirmek istiyorsa, bankaların hazine masalarıyla konuşabilirler. Bankaların hazine pazarlama birimleri kredi faizinde IRS (interest rate swap) dediğimiz ürünü kullanarak krediler için istenilen şekilde nakit akışı oluşturuyorlar. 

• 💾 Cep bilgisi: Parantez açıp, IRS’i anlatmak isterim. Faiz oranı Swap’ı, faiz oranındaki dalgalanmalardan dolayı oluşabilecek faiz riskinden korunmayı ve bu faiz değişiklerinden gelir elde etmeyi amaçlayan bir hazine işlemidir. Bu işlemde bir vade belirlenir ve anapara değişimi bu vadeye göre yapılır. Bu ürün herhangi bir kredi mekanizmasında uygulanabilir.

Avrupa’daki şirketler yukarıdaki senaryoyu 2023'ün son çeyreğinde ve 2024'ün ilk çeyreğinde uygulamaya başladılar. İlk çeyrekte tahvil ihraçlarının çoğunluğu sabit-değişken faizli olarak karşımıza çıktı. Neden? Çünkü; Avrupa Merkez Bankası, 2024’ün ikinci yarısında faiz indirimine geçeceğini ifade etti. (Dün itibariyle de 25 baz puan faiz indirimi gerçekleştirdi.) Şirketler de 2024’ün ikinci yarısında daha düşük maliyetleri görebileceklerini düşünüp kredilerini ya da tahvil ihraçlarını bu düzende oluşturmaya çalıştılar.

Kabaca toparlamaya çalışırsak; ister küçük, ister orta ya da büyük ölçekli işletme olsun, şirketlerin küresel gelişmeleri yakından takip edip, ona uygun olarak hangi ürüne değmesi gerekiyorsa o ürüne dokundurulmalı. Eğer gelişmeleri doğru bir patikada okumakta zorlanıyorlarsa bankalardan bu yönlü danışmanlık alabilirler ya da hazine temelli bir birim oluşturup, yere daha sağlam basan adımlar atabilirler.

_{Görüşler yazara ait olup Exante'nin editoryal görüşlerini yansıtmayabilir. Yatırım tavsiyesi değildir.}