Hangi şirketler Rusya’dan çekildi?

Dünyanın dört bir yanındaki hükümetler, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline yönelik tepkilerini ortaya koymak için her gün yeni yaptırımlar açıklıyor. Fakat Rusya’yı caydırmak için ticari ve ekonomik güçlerini kullananlar sadece hükümetler değil. ABD ve Avrupa merkezli şirketler başta olmak üzere Rusya’da faaliyet gösteren birçok çok uluslu şirket, operasyonlarını askıya alma veya ülkeden tamamen çekilme kararı aldı.

• Birleşik Krallık merkezli enerji şirketi BP, Rusya devletine ait petrol şirketi Rosneft’teki %19,75’lik hissesini elden çıkaracağını duyurdu. Petrol ve doğal gaz üretiminin yaklaşık üçte birini Rosneft üzerinden gerçekleştiren şirket, bu hamleyle 25 milyar dolar zarara uğrayabilir.
• BP’nin rakipleri de benzer bir yolu tercih etti: Shell, Gazprom ile iş birliğini sona erdirdiğini; ExxonMobil Rus petrolü ve gazına yatırımlarını sonlandırdığını, Equinor Rusya’daki girişimlerinden çıkış yapacağını, Total ise Rusya’ya artık yatırım yapmayacağını açıkladı.
• Volvo, Honda, Daimler Truck, Jaguar Land Rover ve Harley Davidson ülkeye yönelik ihracatı durdurduğunu; Ford Motor, Volkswagen, Mercedes-Benz, Renault ve Toyota ise Rusya’daki fabrikalarında üretimi durduracağını açıkladı.
• Intel, Rusya ve Belarus’a ihracatı durdurdu. Dell, Rusya’da satışlarını sonlandırdı.
• Apple, Rusya’da ürünlerinin satışını durdurdu. Microsoft, Rusya’da yeni ürün ve servislerinin satışını askıya aldığını bildirdi.
• Spotify, Rusya’daki ofisini kapattığını ve Rusya devleti ile ilişkili medya kuruluşlarının yayınlarına erişimi engellediğini açıkladı.
• Mastercard ve Visa, Rusya merkezli finans kuruluşlarının ödeme ağlarını kullanmasını engellediğini duyurdu. PayPal, Rusya'daki hizmetlerini askıya aldı.
• Disney ve Sony Pictures, yeni filmlerinin Rusya'da gerçekleşecek gösterimlerini askıya aldıklarını duyurdu. Warner Media, “The Batman”in Rusya’daki gösterimini durduracağını açıkladı.
• H&M, 155 mağazasının olduğu Rusya’da satışları geçici olarak durdurduğunu; Ikea, fiziki ve çevrim içi mağazalardaki satışların askıya alındığını ve Rusya ve Belarus ile ihracat ve ithalat ilişkilerinin durdurulduğunu; Inditex, Nike, Hermes, Mango ve LVMH, geçici olarak mağazalarını kapattığını açıkladı.
• CNN ve Bloomberg, Rusya Devlet Başkanı Putin'in Ukrayna’daki savaşa ilişkin "sahte bilgi yayanlara" 15 yıla kadar hapis cezası öngören düzenlemeyi onaylamasının ardından Rusya'daki faaliyetlerini askıya aldıklarını duyurdu.

Geniş perspektif: Çok uluslu şirketlerin, kendi operasyonlarını ve satışlarını riske atmak pahasına aldıkları bu kararlar, aslında hükümetler ve tüketicilerin baskılarının bir sonucu. Hâlihazırda birçok hükümet, yaptırımların Rusya ekonomisi üzerinde yıkıcı etkisini artırmak adına şirketlere baskı yaparken tüketiciler de Rusya operasyonlarına devam eden şirketler için sosyal medyada boykot kampanyaları düzenliyor. Dolayısıyla Rusya ile ilgili alınan kararlar, itibar kaybından lojistik aksamalara kadar birçok risk taşıyor.

Şirketlerin şu anki pozisyonları, kararların “geçici” olduğunu belirterek savaşın gidişatına göre oluşacak yeni stratejiler için açık kapı bırakma yönünde. Rusya’yı küçük veya orta halli bir pazar olarak gören firmalar için kalıcı adımlar atmak daha kolay; ancak gelirlerinin ciddi bir kısmını Rusya’dan elde eden şirketler için finansal olarak ciddi sonuçlara katlanmak zorunda kalabilir.