Sıkıysa yakala: Gıda sahtekârlığında blockchain (IV)
Serinin diğer yazılarında, gıda güvenliği ve çevresel etki endişesiyle gıda-tarım ekosisteminde kullanılmaya başlanan, tüketicilerin ürünlerde şeffaf iletişim talebine cevap veren blockchain tabanlı girişimleri incelemiştik. Serinin son yazısında blockchain teknolojilerinin bozacağı bir oyuna bakıyoruz: Sahte gıdalar.
Son bir haftadır ülke gündeminden de takip ettiğimiz sahte gıda gerçeği, ekonomik zarardan öte insan sağlığını ve yaşamını tehdit ediyor. Blockchain bu kez de gıda izlenebilirliğini yeni bir seviyeye taşıyarak gıda sahtekârlığına çözüm sunuyor.
Rakamlarla: Sahte ürünlerin toplam ticareti OECD’nin hazırladığı rapora göre 509 milyar dolarla dünya ticaretinin %3,3’ünü oluşturuyor. Bu ticarette yer alan ürünlerin önemli bir kısmını ayakkabı, giyim, saat, mücevher oluştursa da sahtecilik yapılan ilk beş kategoriden biri de gıda.
Sahte gıda pazarı, küresel olarak yıllık yaklaşık 50 milyar dolara ulaşan ve hızla büyüyen küresel bir problem. Gıda sahteciliği gıdaların daha ucuz ve zararlı içeriklerle karıştırılmasıyla yapılabileceği gibi ürünleri yanlış/yanıltıcı etiketleme veya coğrafi işaret/menşe sahteciliğiyle de karşımıza çıkabilir. Gıda sahteciliğinde parçalanmış bir tedarik zinciriyle “merdiven altı” bazı ürünler, cazip bir fiyatla tedarik zincirine girip alışveriş yaptığımız noktalarda karşımıza çıkabiliyor. Tam da bu noktada yine blockchain teknolojisi tedarik zincirinde ürün yolcuğunu baştan sona izleme şansı vererek bir çözüm sunuyor.
Alkolde sahtecilik: Gıda sahteciliğinde başı çeken ürünlerin başında alkollü içecekler geliyor. Durum böyle olunca blockchain çözümlerinin de bu kategorilerde çıkması pek de şaşırtıcı değil.
Akıllı etiket: Everledger 2015’te kurulan ve güven ekosistemleri yaratmayı amaçlayan küresel bir teknoloji girişimi. Akıllı etiket çözümlerinde küresel lider olan Avery Dennison Corporation iş birliğiyle şarap endüstrisinde uçtan uca izlenebilirliği sağlayarak bir şarap şişenin kökenini güvence altına alan dünyadaki ilk girişim.
Nasıl? İlk olarak Wine Trade Network tarafından Napa Valley'den Appellation Earth şaraplarıyla başlayan bu iş birliği, her şarap şişesine Near Field Communication (NFC) destekli kaplamalar aracılığıyla benzersiz bir dijital kimlik veriyor. Böylelikle tüketicilere, şişenin doğrulanmış menşeini ve şarabın üzümden şişeye ömür boyu yolculuğunu keşfetme şansı tanıyor.
Çin'de sahte gıda pazarına karşı: Ebottli ise 2019’da Güney Avustralya hükümetinin desteğiyle geliştirilen bir blockchain girişimi olup aslında Çin’de büyümeye devam eden sahte gıda pazarına verilen bir yanıt.
Bir sahtecilik vakası: Avustralya Menkul Kıymetler Borsası’nda (ASX) listelenen dünyanın en büyük şarap şirketlerinden biri olan Treasury Wine Estates’in sahip olduğu ve meşhur Barossa Vadisi Penfolds marka şaraplarının kopyası gibi görünen Benfords etiketli sahte şaraplar, Çin’in en büyük üçüncü e-ticaret platformu olan Pinduoduo’da ortaya çıktı ve Mart 2018’de 50.000 sahte Penfold şişesi ele geçirildi. Avustralya ve Çin'de görülen davaların neticesinde, Penfolds taklitçisinin, Çin'de ticari marka ihlali için 800 bin dolardan fazla tazminat ödemesi gerekecek.
Çözüm: Ebottli ise sektörü korumak için QR kodlarıyla şişeler için coğrafi konum belirleyerek bir şarabın orijinalliğini garanti ediyor. Ebottli şu anda Avustralya genelinde 12 müşteriyle çalışıyor.
Birçok sektörde oyun kurucu olmasa da oyundaki kartları yeniden dağıtacağını düşündüğümüz blockchain teknolojisi, konu sahteciliğe geldiğinde oyunu bozacak gibi görünüyor.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Bardağın boş ve dolu tarafı: Vegan bal, gıda sahteciliğine blockchain önlemi, güvenli mekân ağı, mevsimlik tarım işçileri
21 Eki 2020
YAZARLAR
apéro
İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.
İLGİLİ OKUMALAR
Beslenme trendleri ortaya çıkarken bilimsel bilgi; medya, beden idealleri, sosyal normlar ve gıda endüstrisi tarafından seçiliyor, sadeleştiriliyor ve ürünleştiriliyor. Böylece bilim, gündelik yaşamın ve tüketim alışkanlıklarının parçası hâline gelirken sağlıklı beden, “doğru” beslenme ve kendimize iyi bakmak da sürekli yeniden tanımlanıyor.
Yunanistan’ın küçük Kiklad adalarından Sifnos, yerel ürünleri, geleneksel yemekleri ve son 15 yılda açılan şef restoranlarıyla ülkenin öne çıkan gastronomi duraklarından birine dönüştü. Adada nohut, peynir, kapari, kekik balı ve balık gibi ürünler hem geleneksel tavernaların hem de yeni nesil restoranların menülerinde yer buluyor. Seramikçilik gibi yüzyıllardır süren zanaatlar yemek kültürünün bir parçası olmaya devam ederken farklı ülkelerden şeflerle yapılan işbirlikleri de Sifnos mutfağını yeni tatlara ve tekniklere açıyor.
Bir zamanlar bir hayatta kalma becerisi olan foraging, bugün fine dining'in, wellness kültürünün ve sosyal medyanın ilgi alanında. Bu geri dönüş, insanın doğadan yeniden beslenmesinden çok, doğayla kopmuş ilişkisinin farkına varmasıyla ilgili olabilir.
Bordeaux’nun kurduğu şarap dünyası zamanla apelasyonlar, ödüller ve prestij üzerinden ortak bir ölçüte dönüştü. Fakat Asya’nın şarapla ilişkisi bunlardan çok daha eski. Çin’in Jiahu çömleklerinde ya da Japonya’nın Koshu bağlarında yazılan hikaye, şarabın tek bir coğrafyanın tanımlayabileceği kadar dar bir geçmişe sahip olmadığını gösteriyor. Bugün bu birikim, Batı’dan gelecek bir onaydan çok kendi referansları üzerinden yeni bir şarap kültürüne dönüşüyor.
22 Ağu 2026
Bir kısmı henüz kapılarını yeni açtı, bir kısmı yıllardır hayatımızda. Ortak noktaları ise aynı: Her biri Türkiye'nin yeme-içme sahnesine yeni bir fikir, yeni bir soluk ya da yeni bir yön öneriyorlar. Son dönemin en çok konuşulan 20 adresi bu seçkide.
