Biradaki Şeker Hikâyesi Nasıl Tatlıya Bağlandı?

Konu bira seçimine gelince “içinde şeker var mı, yok mu?”, “falancada var, filancada yok” muhabbeti uzunca bir süre masamıza eşlik etti. Birimiz birasını %100 seçti, öbürümüz ise bu konu bizi üzer ama hayat birlikte güzel diyerek birasını yudumlamaya devam etti. Kimin ne söylediğinden ziyade konu hakkında kendi fikrimizi oluşturmak için önce biranın içeriğine bakalım sonra da biraz pazarın koşullarını hatırlayalım istedik.

İçindekiler: Bira yapımında olmazsa olmaz dört ham madde: Su, şerbetçiotu (biraya özgü acılığı verir), maya ve malttır. 

• Malt nedir? Malt, suyla kontrollü çimlendirilmiş sonra da kurutulup kavrulmuş tahıl tanesi demek. Yani, arpanın da maltı olabilir, buğdayın da. Tohumları çimlendirmedeki amaç içindeki nişastayı şekere çevirecek enzimleri aktifleştirmek. Bu sayede tahılların içindeki nişasta mayanın kullanabileceği şekere dönüşür.
   
• Peki, alkol nasıl oluşur? En basit anlatımla, maya maltı fermente eder; yani maltta bulunan şekeri kullanarak alkole dönüştürür. Aynı maya, ortama başka şeker içeriği olan ekstrakt maddeler (şeker, pirinç, mısır veya glikoz şurubu) eklendiğinde de içeriğindeki şekeri kullanıp alkole dönüştürebilir. Yani bira üretiminde ham madde içeriği %100 malt olsa da olmasa da nihai üründe ya eser miktarda şeker bulunur ya da hiç bulunmaz.
   

Türkiye'de bira mevzuatına göre ham maddede malt oranı en az %60 olmalı. Diğer bir deyişle malt dışında ekstrakt eklemek mevzuata aykırı bir durum değil, eklenmesi durumunda da nihai üründe alkole dönüşüyor. Peki biz nasıl oldu da uzun bir süre biradaki şekeri konuştuk? Bir adım geriden gelelim.

Dark marketing (karanlık pazarlama): İletişimin kısıtlandığı piyasa koşullarında bira markaları, markalarına dair konuşamazlar. Şirketler marka ismine fonetik benzerlik yada logo renk-tipolojisine göre sosyal markalar (Kendine Has, Birlikte Güzel gibi) ya da etiketler (#) yaratabilirler. 

• Bir adım geriden: Türkiye'de alkol ürünlerinin satışına ve iletişimine dair kısıtlamalar 2000'li yılların sonuna doğru başlayıp, yarışmalarda ödül olarak verilmesi, iletişimde gıda maddesiyle ilişkilendirilmesi yasaklandı ve sinema filmlerinde reklamı 18+ filmlerle sınırlandırıldı. Yasaklar daha da genişletilerek 2013'te pazarda ışıklar söndü ve “Alkollü içkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı” yasaklandı. Satış noktalarındaki tabelalar çıkarıldı ve sponsorlu etkinliklerin hatta takımların isimleri değiştirildi. Son kez pazardaki oyuncular isimsiz, logosuz veda etti. Peki tüm bunların konumuzla, şeker içeriğiyle ilgisi ne?
   
• Şeker meselesi: Pazarda ışıklar sönmeden önce bir marka tarafından “Adam Gibi Bira” lansmanı dâhilinde %100 malt yani içine şeker katılmamış bira vurgusu yapıldı. Buna karşın harbi biracılar hareketi ortaya çıktı ve “aslında koca birada bir bulgur tanesi kadar şeker ya kalır ya kalmaz bu da işin doğası gereğidir” diye cevap verdi. Ancak ışıklar sönünce, sesler de kesildi. Geriye sadece bizim muhabbetlerimiz kaldı.
   

Günün sonunda şekerli-şekersiz bira kutuplaşmasındaki iki oyuncu da Alman Saflık Yasası (Reinheitsgebot) akreditasyonunu alarak, yani %100 maltla üretim yaptıklarını tasdikleterek, bu etiketi güzelce şişelerine yapıştırdı ve bizce konu tatlıya bağlandı. Bu standart tarihteki en eski kalite standardı ve bir kültürel miras; ancak tek standart da değil. Her ülke ve bira tipinin kendine has karakteristiği, dolayısıyla standardı olduğunu, hatta bir ülkede birada istenen bir tat profilinin başka bir ülke için hata sayılabildiğini hatırlatıp, keyfini sürmesini sizlere bırakıyoruz.