Her kritere göre yaşanılası ülkeler: Hangi şehirlerde yaşayanlar, neden mutlu?

Türkiye’den yakın zamanda göçenlere, burada kalanlara, gidip de farklı nedenlerle geri dönenlere ve uzun yıllardır yurt dışında yaşayanlara, yaşayacak bir şehir seçerken gözetecekleri kriterleri sorduk. Aldığımız yanıtlar doğrultusunda kadınların çalışma şartlarından açık havada geçirilen vakte, güneşli gün sayısından çocuk yetiştirme koşullarına farklı endekslere göre yaşanılası şehirleri derledik.

Yaşam standartı

Birleşmiş Milletler’in her yıl hazırladığı, GSYH'den sonra en yaygın kullanılan kalkınma ölçütlerinden biri olan İnsani Gelişim Endeksi (İGE) yaşam beklentisi, eğitim ve gelirdeki ilerlemeyi takip ediyor. 

• İGE, küresel skorun pandeminin başladığı 2020 ve 2021'de, ölçülmeye başladığı 1990 yılından bu yana ilk kez düştüğünü 2022'de ise bir miktar toparlandığını gösteriyor. Son olarak bu yıl 6 Mayıs'ta yayımlanan rapor, 2023'teki iyileşme hızının kayıtlara geçen en yavaş yükseliş olduğunu gösteriyor.

Beklendiği üzere listenin zirvesinde zengin ülkeler var. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'ndan Achim Steiner, bu ülkelerin %97'sinin pandemi öncesi değerlerine geri döndüğünü ya da bu değerleri aştığını belirtiyor. Bu oran yoksul ülkelerin %60'ından daha azı için geçerli. 

İzlanda, bu yıl son iki senedir zirvedeki İsviçre’yi az farkla geride bırakarak 1 numaraya yükseldi. Bugün İzlanda'da doğan bir bebeğin 82 yıldan uzun yaşaması ve 18 yılın üzerinde eğitim alması bekleniyor. Kişi başı ortalama gelir ise yıllık 70.000 dolara yakın. Listede İzlanda ve İsviçre, Norveç denkliğinin ardından sırasıyla Danimarka, Almanya, İsveç, Avustralya, Hong Kong ve Almanya geliyor. 

Türkiye, 193 ülke arasında 51. sırada. Son üç ülke ise Güney Sudan, Somali ve Orta Afrika Cumhuriyeti.

Kadınların çalışma şartları

The Economist, her yıl 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde 29 OECD ülkesindeki kadınların çalışma koşullarını karşılaştıran “cam tavan endeksini” yayımlıyor. Endeks, işgücüne katılım ve maaşlardan ücretli ebeveyn izni ve siyasi temsile uzanan 10 farklı kritere dayanıyor.

• The Economist endeksinde Türkiye, bu yıl bir sıra gerileyerek sonuncu oldu; ölçümün yapılmaya başladığı 2016 yılından bu yana 27 numaradan daha yukarıya çıkamadı. 

İsveç, İzlanda'nın iki yıllık galibiyetine son vererek birinci oldu. İskandinav ülkeleri, toplumsal cinsiyet eşitliğini ve çalışan ebeveynleri destekleyen politikaları sayesinde her zamanki gibi iyi bir performans sergiledi. Bu yıl Türkiye’den daha iyi performans sergileyerek 28 numaraya yükselen Güney Kore, 2016’dan bu yana sonuncu ülke konumundaydı.

Mutlu şehirler

Birleşmiş Milletler'in her yıl yayımladığı "Mutlu Şehirler Endeksi" raporu yönetim, çevre, ekonomi, sağlık ve hareketlilik olmak üzere altı ana kategoride 82 mutluluk göstergesini kıyaslıyor. Endeks, hiçbir şehrin nihai olarak “en mutlu” olarak kabul edilmemesi gerektiğine dikkat çekerek bunun yerine tüm ölçütlerde özellikle güçlü puanlar alan “Altın Şehirler” listesi hazırlıyor. 

Listedeki ilk 10 şehir sırasıyla: Kopenhag, Zürih, Singapur, Aarhus, Antwerp, Seoul, Stockholm, Taipei, Münih ve Rotterdam.

Müzik başkentleri

Seyahat rezervasyon sitesi Omio, en iyi müzik destinasyonlarını belirlemek için Avrupa'daki 50 şehirde açık hava müzik festivallerinin, konser mekanlarının ve gece kulüplerinin sayısını ve bilet fiyatlarını inceleyerek her şehri 100 üzerinden puanlıyor. 

Zirvede bilet fiyatları ortalamanın üzerinde olmasına rağmen 75 gece kulübü, 26 konser salonu ve 25 müzik festivaline ev sahipliği yapan Londra 100 puanla yer alıyor. Londra’yı sırasıyla Paris, Budapeşte, Berlin, Prag, Kopenhag, Dublin, Barcelona, Madrid ve Napoli takip ediyor.

Yeşil alanlar

TimeOut’un dünyanın dört bir yanından 18.500 kişiye yaptığı ankette, yeşil alan ve doğaya erişim konusunda en yüksek puanı alan 20 şehir belirleniyor. 

Birinci sırada 2016 yılında kenti serinletmek için beton bloklar arasına yeşil koridorlar inşa eden Kolombiya'nın ikinci büyük şehri Medellin yer alırken Boston ikinci, Sydney ise üçüncü oldu. Listenin devamında sırasıyla Londra, Austin, Edinburgh, Melbourne, Dublin ve Abu Dhabi yer aldı.

Kiralar

European Data Journalism Network’ün (Türkiye’yi içermeyen) bu yılki verilerine göre, ortalama aylık maaş geliri ve kiralar oranlandığında yaşamaya en elverişli şehirler; Brüksel, Helsinki, Turin, Köln ve Rotterdam oldu. 

Budapeşte, Lizbon ve Porto ise kiraların maaşa oranla en yüksek olduğu şehirler arasında başı çekenler.

Güneşli gün sayısı

Tatil kiralama platformu Holidu'nun World Weather Online verilerini analiz ederek oluşturduğu rapora göre Avrupa kentlerinin en güneşlisi, İspanya'nın güneydoğusundaki liman şehir Cartagena. Bu kent ayda ortalama 283 saat, yani neredeyse 12 tam gün güneş görüyor ve aylık ortalama sıcaklık 19,1 derece. 

Cartagena'yı sırasıyla Alicante, Malaga, Murcia, Granada, ardından İtalya'daki Catania, yine İspanya'dan Sevilla ve Cordoba ile Marseille ve Madrid takip ediyor. İlk 20'de ayrıca Atina, Bari, Napoli, Roma ve Nice de yer alıyor.

Aile yaşamına uygunluk

2024'te dünya çapında 17 bin kişinin katıldığı U.S. News'un "Çocuk Yetiştirmek için En İyi Ülkeler" sıralaması, farklı ülkeleri 8 farklı temanın nasıl algılandığı üzerinden sıralıyor: İnsan haklarına verilen önem, aile yaşamına uygunluk, cinsiyet eşitliği, mutluluk oranı, gelir eşitliği, güvenlik ve gelişmiş kamu eğitimi ve kamu sağlığı sistemleri.

Listenin başında kişi başı GSYİH'nın 76.688 dolar olduğu Danimarka geliyor. 5,95 milyon nüfuslu ülke, çocuk büyütmeye uygunlukta da birinci sırada. Danimarka'yı sırasıyla takip eden ülkeler ise İsveç, Norveç, Finlandiya, İsviçre, Kanada, Hollanda ve Avustralya.