Bağda mevsim bahar olunca

Fotoğraflar: Venom Bağları

Asmanın yıllık bir yaşam döngüsü var. Mevsimler değişirken asma da dönüşüyor. Kuzey Yarımküre’de kış aylarında uykuda olan asma baharda uyanıyor; tomurcukların patlaması, sürgünlerin oluşması, yaprakların büyümesi derken bahar sonuna doğru çiçeklenme ve meyve oluşumu gerçekleşiyor. Yaz aylarında üzümler gelişiyor, sonbaharda hasat, yaprak dökümü ve sonra yine uyku derken asma böyle bir döngüde her sene yaş alıyor. Bu büyüleyici bir süreç ve süregelen bir dönüşüm hâli. 

Mevsim bahar olmadan önce kışa bir uğrayalım. Kışın asmalar uyuyor gibi düşünebiliriz. Sıcaklık 10°C’lerin altında, yeşilden eser yok. Bu uyku dönemi yaprak dökümünde başlıyor ve baharın ilk habercisi tomurcuklara kadar devam ediyor. Kuzey Yarımküre’de kasımdan marta kadar asmalar uykuda. Asmada yeşil yok, önceki dönemden kalan karbonhidrat depoları köklerde, gövdede ve dallarda. 

Sonra Mart kapıdan baktırıyor ve ilk haberi dalda beliren ilk yeşil renk ile veriyor. Günlük sıcaklık ortalama 10°C'yi aştığında, bahar habercisi gibi tomurcuklar patlıyor. Asma uykudan uyanıyor. Kuzey Yarımküre’de bu adım mart ve nisan aylarına denk geliyor. Bu süreç büyüme döneminin de başlangıcı kabul ediliyor ve “Bağlar uyandı” ya da “Asma uyandı” deniliyor. 

^{Patlayan tomurcuklar}

Bağda gözler uyanıyor

Tomurcuklara aynı zamanda “göz” de deniyor. Tomurcuklar ortaya çıkıyor, yeşil yeşil renkler beliriyor. Sonra bu tomurcuklar şişiyor, şişiyor ve patlıyor. Bağda “gözler uyanıyor”, “gözler şişiyor”, “gözler patlıyor” olarak da duyabilir. Patlama derken ufak çaplı ama çok heyecanlı bir değişimden bahsediyorum.

Bu patlama pek çok faktöre bağlı. Sıcaklıktan bahsettim: 10°C’leri görmeden asma uyanmıyor. Mevsimler arası sıcaklık farkı da bu noktada büyük etken. “Havada karada sıcaklık!” diyorum ve toprak sıcaklığından bahsetmeden geçmiyorum. 

Köklerin olduğu toprağın sıcaklığı da bu süreçte epey önemli. Çabuk ısınan topraklar, göreceli olarak daha soğuk ve su tutan topraklara kıyasla asmayı daha çabuk uyandırıyorlar. Hava, su, toprak tamam da üzümün çeşidinin hiç mi rolü yok? Elbette var. Ufak bir genelleme yaparak 10°C lerden bahsettik ancak bu değer üzümden üzüme değişkenlik gösteriyor. 

Örneğin üzüm âleminin popüler çocuğu Chardonnay görece olarak daha düşük sıcaklıklarda tomurcuklanırken, romantik kral Cabernet Sauvignon daha yüksek sıcaklıklar istiyor. Dolayısıyla öyle kesin bir tarih vermek yok çünkü etkileyen faktör çok. Ancak yine de tomurcuklanmayı etkileyen faktörleri genel hatlarıyla bu şekilde özetleyebiliriz. 

^{Uyanan asma}

Bu bahar, Lüleburgaz Hamitabat köyündeki Venom Bağları'ndan gelen fotoğraflarına ek bağcının notunu da şuraya iliştiriyorum: “Serin geçen bir kışın ardından doğanın uyanışı ile birlikte yeni tomurcuklanan bağlarımız, gelecek sezon için heyecan verici bir başlangıç sunuyor. Erken gelen bahar, bağlarımızın sağlığı ve ürün kalitesi için umut verici bir işaret.”

Sıra sürgünde

Patlayan gözler yani tomurcuklar yeni sürgünlere dönüşüyor. Aylardan Mart, yolculuk Temmuz’a kadar devam ediyor. Bahar boyunca, yaza az kala sürgünler oluşuyor ve akabinde büyüdükçe büyüyor. Yapraklar da geri kalmıyor tabii. Çiçeklenme başlıyor ve sonraki adımda ise üzüme doğru dönüşüme tanıklık ediliyor. 

Asmanın yıllık döngüsünde en hızlı büyüme dönemi tomucukların patlamasından çiçeklenmeye kadarki süreç. Yani mevzu derin, süreç vahim. Bu sürecin tüm adımları tomurcukların patlamasından sonra yaklaşık 8 hafta içinde yaşanıyor. Yine sürgünlerin ne kadar hızlı büyüdüğü, yaprakların ne hızla geliştiği ve çiçek salkımlarının olgunlaşma süreci o bağdan bu bağa, asmanın o ucundan bu ucuna değişse de büyüme hep hızlı ilerliyor.

^{Uyanan bir diğer asma}

Bir salkım 'çiçek'

Aylardan Mayıs-Haziran. Çiçeklenme dediğimiz şey aslında bu fotoğrafta gördüğünüz her bir küçük çiçekçiğin açılarak çiçek olması.

Asmanın çiçeğini küçük ve yeşil renkli çiçekçiklerden oluşan bir salkım olarak düşünebiliriz. Bu açılmamış çiçekler tek tek açılıp sonrasında üzüm salkımlarına dönüşüyor. Bu süreç de üzümden üzüme değişiyor. Her üzümün çiçeklenme süreci de yaşadıkları da birbirinden farklı.

Bahar bağda böyle geçiyor. Yaza geçince, aylardan Haziran olunca sıra üzüm oluşumuna geliyor. Baharda oluşan çiçekler üzüme, üzüm de fermente üzüm suyuna dönüşüyor. Anlayacağın yolumuz uzun.

Yazarın notu: Asmanın yıllık yaşam döngüsü içinde paylaşacağım tarihler üzümden üzüme, bağdan bağa değişkenlik gösterebilir. En genele vurabileceğimiz aralıkları paylaştım, konuyu anlamak için arada genellemelere başvurdum, aman dikkat.