Ekmek aslanın ağzında
Ödüllü gurme pizzalar: The Upper Crust Pizzeria Kökleri Antik çağlara kadar uzanan pizzanın bugünkü örneklerine ilk olarak 18 - 19'uncu yüzyıllarda rastlandığı tahmin ediliyor. Pizzarelle, focaccia, bing, paratha, naan, roti, spianata, rieska, quiche; her kültürde benzer bir formuna rastlanan pizza bugün dünya çapında en sevilen yiyecekler arasında yer alıyor. Pizza yaratıcılığa olanak tanıyor, zira Boston ve çevresinin ödüllü gurme pizzalarını İstanbullu pizzaseverlerle 10 yıldır buluşturan The Upper Crust Pizzeria, pizzada sınırları zorlamayı ve deneyler yapmayı seviyor. Bebek’teki ve Maslak’taki şubeleriyle pizza lezzetini evlere taşıyan The Upper Crust Pizzeria; glutensiz ve vegan seçenekleriyle de her damak zevkine hitap etmeyi başarıyor. The Upper Crust Pizzeria: Boston ve çevresinin bol ödüllü gurme pizza zinciri The Upper Crust Pizzeria, Nisan 2009'dan bu yana İstanbullu pizzaseverleri sağlıklı gurme pizzanın lezzetiyle buluşturuyor. Taze sebzelerle, çeşit çeşit peynirlerle, tavuk, et ve deniz mahsulleriyle zengin bir pizza menüsü sunan The Upper Crust Pizzeria'nin kendine has başlangıçları, sağlıklı ve doyurucu salataları ve öğünü tamamlayan tatlıları da dikkat çekiyor. Kepekli, glutensiz, vegan alternatiflerin ve mozarella ya da domates sos tabanlı seçeneklerin her damak zevkine ve beslenme alışkanlığına hitap ettiği The Upper Crust Pizzeria menüsü; kırmızı ve beyaz şarap ve bira seçeneklerinin yanı sıra meşrubatlar ve sıcak içeceklerle tamamlanıyor. The Upper Crust Pizzeria 2011'den bu yana Bebek'teki, 2017'den bu yana da Maslak'taki şubeleriyle usta işi pizzalar ve sağlıklı öğünler arayanların adresi oluyor. Menüde öne çıkanlar: The Upper Crust Pizzeria'nın 30'u aşkın çeşit içeren pizza menüsü 23 santimetrelik M, 37 santimetrelik L ve 47 santimetrelik XXL boyutlarında sunuluyor. Margherita klasiğiyle açılan menüde tavuklu, barbekü soslu, pesto soslu, köz patlıcan ve mantar soslu alternatiflerin yanında kokoreçli ya da karidesli yenilikçi yaklaşımlar da bulunuyor. Bi Nevi isimli yeni vegan pizza; fermente kaju peynirini, taze ıspanağı, taze sarımsağı, siyah zeytini, mantarı ve trüf yağını bir araya getirirken menünün bir başka gözde yenisi Pizza Lox füme somon, taze sarımsak, salatalık ve krem peynirle pizzanın sınırlarını genişletiyor. Pizzaların yanında; ton balıklı, Sezar, Akdeniz gibi klasikleri barındıran ve Burrata ya da Izgara Sebze Salatası'yla fit öğünler vadeden salatalarını ve The Upper Crust Pizzeria'nın Ispanak Küpleri'yle Sarımsaklı Ekmek'lerini keşfetmenizi öneriyoruz. Pandemi döneminde: 12 yıldır eve paket servis konusunda da oldukça tecrübeli olan Upper Crust, pandemi döneminde çıkardığı "Pizza Kit" ile evde müşterilerine pizza şefi olma imkânı da sunuyor. Bunun için dilediğiniz pizzayı seçmeniz yetiyor, malzemeler ve reçete evinize gönderiliyor. Aynı zamanda çocuklar için de hem şubelerde hem de evlere servis pizza kitler bulunuyor. The Upper Crust Pizzeria'yı yakından tanımak, menüyü keşfetmek ve çevrim içi sipariş vermek için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz. Aynı zamanda The Upper Crust Pizzeria’yı Instagram’da da takip edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
Esra Kartal, Akdeniz Koruma Derneği
İklim değişikliğinin denizlerimizdeki etkilerinden biri de ana vatanı Hint ve Pasifik okyanusları olan aslan balığının Ege ve Akdeniz’de hızla yerleşip yayılmaya başlaması oldu. Geniş yüzgeçleri ve siyah kırmızımsı renkteki pullarıyla dikkat çeken bu tür, aşırı beslenme ve üreme davranışıyla denizel türler ve balıkçılık üzerinde bir dizi sorunu da beraberinde getirdi.
Dünyada durum nedir? Akdeniz havzasında ilk kez 1991 yılında İsrail’de kaydedildi. Ancak bu aslan balığı için başarısız bir yayılım denemesi olarak kaldı. Aradan geçen 20 yılda Doğu Akdeniz’de hızla yayıldı. Pasifik ve Hint okyanusu kökenli bir tür olarak Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e ulaşmasının yanı sıra 1992 yılında ABD'deki Andrew Kasırgası sırasında bir akvaryumun zarar görmesiyle Kolombiya kıyılarına karışarak Atlantik Okyanusu için de sorun hâline geldi. Aslan balığı bugün 40’tan fazla ülkenin sahillerinde yaşıyor.
Türkiye’de olduğu gibi diğer Akdeniz ve Atlantik ülkelerinde bu türün denizel ekosistemler ve balıkçılık için yarattığı sorunları çözmek için bir dizi çalışma yürütülüyor. Türün davranışı, dağılımı, popülasyon büyüklüğü üzerinde araştırmalar yapılırken avlanması için özel araçlar geliştirilip, kimi ülkelerde balıkçılıkla ilgili mevzuat değişiklikleri yapılıyor. Aslan balığının dikenlerinden zarar görülmemesi ve tüketiminin teşvik edilmesi için çeşitli kampanyalar düzenleniyor.
Türkiye’ye nasıl geldi? İklim değişikliğinin etkisiyle artan deniz suyu sıcaklığı, Kızıldeniz, Hint Okyanusu gibi farklı ekosistemlere ait türler için Akdeniz Havzası'nı her geçen gün daha yaşanabilir hâle getiriyor. Cebelitarık Boğazı, Süveyş Kanalı ve gemilerin balast sularıyla taşınan bu yeni türler, yabancısı oldukları denizlerimize hızla uyum sağlayıp çoğalırken bir yandan da yerli balık türleri ve küçük ölçekli balıkçılık ekonomisi üzerinde tehditler yaratıyor. Aslan balığı, kılkuyruk mercan, asker balığı, lokum balığı gibi denizlerimizde son birkaç yıldır yaşamaya ve hızla yayılmaya başlayan türlerden.
İki tür: Süveyş Kanalı üzerinden Türkiye sularına ulaştığı tahmin edilen aslan balığının denizlerimizde yaşayan iki türü bulunuyor. İlk olarak 2014 yılında Pterois miles türü İskenderun’da kaydedildi. Ardından 2016 yılında Ptreois volitans türü kayıtlara geçti.
Denizlerimize etkisi: Yılda iki milyon yumurta üretebilen aslan balığının bir diğer özelliği midesinin dört kat genişleyerek çok fazla beslenebilmesidir. Aslan balığının menüsünü ağırlıklı olarak yengeç, ahtapot, iskorpit gibi balık ve kabuklu türlerinin yavruları oluşturuyor. Türkiye’de Akdeniz ve Ege’de dağılım gösteren bu türün bu denizlerde predatörü yani aslan balığıyla beslenen türün olmayışı, aslan balığının hızlı dağılımının etkenlerinden. Karayiplerde yapılan gözlemler, yetişkin aslan balığının orfoz yavrusuyla beslenirken yetişkin orfozların da aslan balığı yavrusuyla beslendiği yönünde. Ancak bu konuda ülkemizde net bilgi olmamakla birlikte araştırmalar devam ediyor.
Balıkçılığa etkisi: Küçük ölçekli kıyı balıkçılığı için de yeni sorunların kaynağı oldu. Aslan balığı, yerli ve ekonomik değeri olan türlerle besleniyor. Ağdan çıkan ekonomik değere sahip türlerin yerini aslan balığı ve diğer istilacı türler almaya başladı. Böylece balıkçılığa emek verenler için denizel biyoçeşitliliğin azalması ve artan maliyet sorununa son yıllarda istilacı balık türlerinin varlığı da eklenmiş oldu. Deniz ürünlerini tercih edenlerin lezzetli olmasına rağmen tanımadıkları için aslan balığı ve diğer yeni balıkları tercih etmemesi, balıkçılık ekonomisinin etkilenme nedenlerinden.
İnsan sağlığına etkisi: Aslan balığı dokularında herhangi bir toksik madde bulundurmayan ve lezzetli bir tür. Sırt, karın ve kuyruk yüzgeçlerindeki dikenlerin temizleme sırasında batması ve dalışlarda dalgıçların temas etmesi hâlinde iğnelerindeki zehir, sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Bu dikenlerle herhangi bir temas olmamasını sağlayarak, dikenlerin makas ve eldivenle kesilmesi bu tehdidi ortadan kaldırıyor.
Akdeniz Koruma Derneği neler yapıyor? İklim değişikliğini engellemek mümkün olmasa da etkilerini azaltmak mümkün. Bunun için Akdeniz Koruma Derneği (AKD), 2013 yılından bu yana istilacı yeni balık türlerinin izlenmesi için Ege Üniversitesi ve su ürünleri kooperatifleriyle çalışıyor. Orfoz, lahos gibi alan savunma özelliği bulunan, denizlerimiz için önemli türlerin korunması, popülasyonlarının artması için balıkçılığa kapalı alanlarda (BKA) deniz koruculuğu sistemi uygulanıyor. Aslan balığı ve diğer yeni balık türlerinin sofralara dâhil olması için Türkiye’nin farklı yerlerinden gönüllü şeflerle birlikte hareket ediyor. Böylece aslan balığı, birbirinden farklı tariflerle İstanbul, İzmir, Ankara, Bodrum ve Kaş’ta bulunan restoran menülerinde yer almaya başladı. Aslan balığının dağılım hızı ve popülasyonu hakkında bilgi edinmek için Ege Üniversitesi ile stok analizi ve Katip Çelebi Üniversitesi ile türün beslenme davranışını belirlemek için çalışıyor.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Haftanın menüsü: Balık yumurtası 101, denizlerimizin yeni sakini aslan balığı, vegan balık tarifleri.
31 Mar 2021
YAZARLAR
apéro
İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.
İLGİLİ OKUMALAR
Fas mutfağı, tek bir tarif ya da birkaç simge yemekle açıklanabilecek bir mutfak değil. Essaouira'da bir sabah pazarda başlayan gün; alışverişten pişirmeye, sofradan gündelik hayattaki rutinlere kadarki küçük ayrıntılarla bunun nedenini kendiliğinden anlatıyor.
01 Ağu 2026
Fas mutfağında briouates, ince yufkaya sarılan ve üçgen biçiminde hazırlanan en yaygın atıştırmalıklardan biri. Etli, peynirli ya da sebzeli farklı iç harçlarla yapılabilen bu tarif, özellikle aile sofralarında, çay saatlerinde ve ramazan döneminde sıkça yer buluyor. Warqa adı verilen geleneksel Fas yufkasıyla hazırlansa da baklava yufkasıyla da benzer bir sonuç elde edilebiliyor.
01 Ağu 2026
Pastilla, Fas mutfağının en karakteristik yemeklerinden biri. Geleneksel olarak güvercin ya da tavuk etiyle hazırlanan bu kat kat börek, kıyı şehirlerinde deniz ürünleriyle de yorumlanıyor. İnce yufka, baharatlar ve farklı dokuların biraraya geldiği bu tarif, Fas mutfağının çok kültürlü lezzet anlayışını yansıtan en bilinen örneklerden biri.
01 Ağu 2026
Meskouta, Fas'ta ev mutfağının en bilinen keklerinden biri. Bölgelere göre limonlu, yoğurtlu ya da portakallı farklı versiyonları hazırlanıyor. Özellikle turunçgillerin bol yetiştiği dönemlerde yapılan portakallı meskouta, çayın yanında ikram edilen klasik ev tatlıları arasında yer alıyor.
01 Ağu 2026
Tarımda kriz çoğu zaman üretim, iklim ya da ekonomi üzerinden tartışılıyor. Oysa gözden kaçan daha temel bir mesele var: Bilginin kim tarafından üretildiği. Tarımsal bilginin köyden laboratuvara, devletten piyasaya ve bugün algoritmalara kadarki süreçlerini izleyerek çiftçinin bu değişimde nasıl edilgenleştiğini ve neden yeniden bilgi üretiminin öznesi olması gerektiğini tartışıyoruz.
25 Tem 2026
