Hayvanlar susuyor

Çoban İbrahim Koç, Van Gölü'nün yıllar süren küresel ısınma ve kuraklık nedeniyle çekildiği noktalara işaret ediyor. 65 yaşındaki çoban "Hayvanlar susadı," diye yakındı. Yaşadıkları bölgedeki dağların buz tabakalarının erimesini ve su rezervlerinin kurumasını izlediklerini belirten Koç, "Su yok" dedi.

• Neden önemli? Türkiye'nin hava durumu haritası ülkenin büyük bir kısmının uzun süreli kuraklıktan muzdarip olduğunu gösteriyor. Daralan kıyı şeritleri havayı tuzlu tozla kirleten göl yataklarını açığa çıkarıyor. Bilim insanları sorunların daha da kötüleşebileceğinden korkuyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğretim Üyesi Faruk Alaeddinoğlu yaptığı açıklamada, "Bunların bizim güzel günlerimiz olduğunu düşünüyorum. Önümüzdeki yıllarda gölün küçülmeye devam ettiğine şahit olacağız." dedi.
• Neler oluyor? Van Gölü yaklaşık üç bin yedi yüz kilometrekarelik bir alanı kaplıyor ve 450 metreye kadar derinliğe ulaşıyor. Alaeddinoğlu'nun geçen sonbaharda yaptığı ölçümlere göre yüzey alanı son yıllarda yüzde 1.5 civarında küçüldü: "Bu üç bin yedi yüz kilometrekarelik bir alan için endişe verici derecede büyük bir su miktarı." dedi. Gölün kuzey kıyısındaki Çelebibağı Mahallesi'nde sular yaklaşık 4 kilometre çekildi. Açıkta kalan göl yatağı boyunca yapılan uzun yürüyüşte kuş kemikleri, sarp çalılar, sodyum ve diğer minerallerle kaplı kurumuş toprak gözlemleniyor. Yerel çevreci Ali Kalçık, "Bir zamanlar gölün sularıyla kaplı olan bu bölgede şimdi yürüyoruz. Artık burası hiçbir canlının bulunmadığı çorak bir araziye dönüştü.” dedi. Alaeddinoğlu devam eden su kaybının nedeni olarak daha az yağış ve aşırı buharlaşmayla sonuçlanan artan sıcaklıkları gösterdi: “Göldeki suyun neredeyse üç katı kadarının buharlaşarak yağmur olarak geri dönüyor.” dedi.
• Ne dediler? Sorun o kadar ciddi hâle geldi ki yetkililer yerel çiftçilere çok fazla su gerektiren mahsulleri yetiştirmemeleri konusunda çağrıda bulunuyor. Bu da çiftçi Kinyas Gezer'in, özellikle susuz kalan bir sebze olan şeker pancarını yetiştirmeye artık parasının yetmeyeceği anlamına geliyor. Üretici, kurumuş kayısılarını işaret ederek "Bütün emeğim boşa gitti. Böyle devam ederse çiftçiliği bırakacağız. İş ölüyor." diye yakındı. Kampüsü gölün kıyısında yer alan Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğretim Üyesi Orhan Deniz'in anlattıklarına göre su kaybı kirliliği de ortaya çıkarıyor: "Çamurla karışan büyük balçık parçaları kötü bir koku yayıyor ve insan kaynaklı kirliliği daha belirgin hâle getiriyor. 1990'larda öğle tatilinde gölde yüzer sonra üniversiteye dönerdik. Artık bırakın yüzmeyi suya adım atmak bile mümkün değil." dedi.