Küresel gıda arzında mantar tehdidi

Bilim insanları en önemli gıdalara yönelik hızla artan mantar saldırılarının gelecekteki küresel gıda arzını tehdit ettiğini söylüyor. Mantar patojenleriyle mücadele etmemenin küresel bir sağlık felaketine yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuldu.

Neden önemli? Araştırmacılara göre iklim değişikliği sebebiyle yükselen sıcaklıklar mantar enfeksiyonlarının sürekli olarak kutuplara doğru ilerlemesine neden oluyor. Bu sebeple, bitkilerdekş mantar hastalığının etkisinin daha da kötüleşmesinin beklendiğini belirtiliyor. 1990'lardan bu yana mantar patojenleri yılda yaklaşık 7 kilometre hızla daha yüksek enlemlere doğru hareket ediyor. Normalde tropik bölgelerde bulunan buğday sapı pası enfeksiyonları İngiltere ve İrlanda'da rapor edildi. Bilim insanları yüksek sıcaklıklarla mantar patojenlerinde yeni varyantlar ortaya çıkarken aşırı fırtınaların mantar sporlarının yayılımını kolaylaştıracağını söylüyor.

Almanya, Kiel Üniversitesi'nden Profesör Eva Stukenbrock konuyla ilgili şunları söyledi: “Dünya nüfusunun artacağı tahmin edilirken insanlık gıda üretiminde benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıya. Hâlihazırda mantar enfeksiyonu nedeniyle her yıl milyonlarca insanı doyuracak büyüklükte mahsul kayıpları görüyoruz. Bu endişe verici eğilim sürekli ısınan bir dünyayla daha da kötüleşebilir.”

Arka plan: Nature dergisindeki bir makalede yayımlanan uyarıda yetiştiricilerin hâlihazırda mahsullerinin %10 ila %23'ünü mantar hastalığından kaybettiği belirtildi. En önemli 5 üründe (pirinç, buğday, mısır, soya fasulyesi ve patates) enfeksiyonlar 100 milyonlarca insanı besleyebilecek yıllık kayıplara neden oluyor. Mantarlar, son zamanlardaki en büyük etkiye sahip zararlılar ve patojenler listesinde ilk 6’yı oluşturuyor. Mantar öldürücüler yaygın olarak kullanılmakta fakat patojenler kimsayallara karşı hızla direnç geliştiriyor. Tek bir türün monokültürleri yerine mantar enfeksiyonuna dirençli bir dizi gen taşıyan tohum karışımları ekmek çözüm önerisi olarak sunuluyor. 2022'de Danimarka'daki buğdayın yaklaşık 4’te 1’i bu yöntemle yetiştirildi. Bilim insanlarına göre teknoloji salgınların daha erken saptanmasına ve kontrolüne olanak tanıyan dronlar ve yapay zekayla yardımcı olabilir.