Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor. 

Soli, mahallenin esnaflarının, binalarının, sokaklarının, insanlarının hikâyesini anlatıyor.

Soli

Kendi halinde, maksimalist ve multidisipliner sanatçı Altın Tatlı’ya soruyoruz. O evrenin sınırlarını keşfederken biz de onun izinden gidiyoruz.

Evrenin kutladığı bir sanatçı nasıl olunur? 

Kapadokya'yı dünyada alışılagelmiş turizm odağı dışına çıkaran sanatçı ve zanaatkar ağırlama programı A.R.C. (A Residency of Creation)'ı ve kültür turizmini dönüştürmenin mümkünatını kurucuları Tolga ve Ulaş anlatıyor.

Kapadokya’da başka türlü bir kültür turizmi mümkün mü?

<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Pigalle civarında</h2>Hotel Hoy.&nbsp;Yoga stüdyosu, wellbeing ve holistik terapi programlarıyla öne çıkan mahalle oteli. Mahalleli, otelin restoranı Mesa de HOY’u ofisi gibi kullanıyor, çiçeklerini Floreria’dan alıyor.&nbsp;La Pigalle. Pigalle’ı Pigalle yapan renkleri üzerine giymek üzere yola çıkan Charlotte de Tonnac and Hugo Sauzay tasarımı hotel, Design Hotels seçkisinde. Perşembeden cumartesiye mahallelinin dans pisti.&nbsp;Stéréo.&nbsp;2010’da üçüncü dalga kahveciler neyse, şimdi vinyl ve natural şarap barları o. Stéréo da bayrak taşıyıcılarından.Chenapan. Çağdaş bistronun eski bistrolara benzer tek tarafı samimi ve güleryüzlü servisi. Gerisi sürpriz.&nbsp;Le Comptoir de Madeleine.&nbsp;Proust’u anmak üzere. Sadece madeleine. Le Pain Retrouvé.&nbsp;Mahallenin fırını ama dünya standartlarında. Sıra beklemeye değer.&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sentier civarında</h2>Hotel Hana. Dries Van Noten 1950’lerden Japonya’yı ziyaret etseydi ne görmek isterdi? Kökenleri Edo dönemine dayanan geleneksel Japon hanları ryokan’lardan ilham tasarlanan otel, Paris’in yenisi fakat tasarım ve moda haftalarında kendine hızla yer edineceği kesin.&nbsp;The Hoxton Paris.&nbsp;Londralı The Hoxton’ın Paris şubesi. Özellikle aynı anda hem çalışıp hem Paris’in tadını çıkarmak isteyenlere.&nbsp;Librairie Gourmande.&nbsp;Yemeğe dair her şey, kağıt ve kalemle buluşursa. Özel olarak yemek üzerine basılı her ürünü bir araya getiren kitapçı. OFR ve Yvon Lambert’de bulunamayan yemek kitapları için.Stohrer.&nbsp;1730’de King Louis XV’in pasta şefi Nicolas Stohrer tarafından açılan mekan, Paris’in en eski pastanesi olarak anılıyor. Kruvasan ve eklerleri için erkenden gitmeli.&nbsp;Passage des Panoramas.&nbsp;Paris’in en eski pasajlarından. Nostalji ve ilham için yürümek üzere.&nbsp;Sainte Marguerite ve civarı da <a fr-original-style="" href="https://www.google.com/maps/@48.8676269,2.3205097,13z/data=!4m2!11m1!2sLuqP8G8XpGC4mlEdI5s_nmni_6w_Lw?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">haritada</a>.

Paris Photo bahanesiyle Paris’e gidenlere ya da Kasım gelince Paris’i özleyenlere.

Paris notları

2022. Bir yaz günü, akşamüzeri. Aposto’nun yemek kültürü yayını apéro için çekimdeyiz. Elmadağ’da adını hep duyduğum ama hiç gitmediğim bir apartmanın avlusu. Namı bize, biz oraya varmadan ulaşmış. Karmaşanın ve gürültünün birbirini ördüğü bir meydandan, İstanbul’un merkez noktalarından birinden birkaç yüz metre uzakta. Zıvır zıvır bir caddenin içeri girince hafifleten bir sokağında, bilge ve çokça yaş almış ağaçların dallarıyla örttüğü o avludayız. O gün, bir sofra hikayesini belgelemek üzere buradayız.&nbsp;Ev sahibimiz <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/tulinbo/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Tülin</a>. Tülin, zarafetin kelime karşılığı <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/toulineceramics/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Touline</a> seramiklerin yaratıcısı. Son sofra kurucu, yaratıcı zihin, inceliklerin ve antikaların peşinde; birazdan da anlayacağımız üzere “keşke benim de olsa” diyeceğimiz şahane bir komşu. Tülin’le elinde semizotu ve şeftali varken tanışıyoruz. Avluda masa kurmak üzere: “Avlu gün sonunda uzun sofra kurmak için bizde. Herkes evinden ne varsa indiriyor, sürpriz misafir de geliyor.” diye bahsediyor avlunun hayatların tuttuğu yerden.&nbsp;Bu sırada yan dükkandan “sürpriz misafirler” için ek sandalye geliyor. Biri çıkıyor apartmandan, dışarıdan bir şey isteyen var mı diye soruyor. Masa örtüleri de başka komşudan geliyor. Tülin’in seramik takımlarıyla uyumlu. Ardından apartmandan <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/mustafaotar/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mustafa (Otar)</a> çıkıyor, elinde o günkü sofra için kırdığı yumurtaların olduğu döküm tavayla. Buradaki komşuluk hikayesine ilk tanıklığım bu sırada yaşanıyor.Yine avluda, yine bir yaz günü akşamüzeri, “önce sofra paylaşmaktır” diye tanımladığı komşuluğu, bu tarihî İstanbul apartmanında birlikte yaşadığı ve ürettiği komşularını, Elmadağ’da Arif Paşa’nın varlığını ve mahalle kültürünü konuşuyoruz. Yıllar önce şahane bir evde ve mahallede otururken ne kadar memnuniyetsiz olduğumu hissettiğim bir anda önemini anladığım komşuluk ilişkilerine, İstanbul’da her zamankinden daha fazla ihtiyacımız olduğu bir günde.&nbsp;“Ev alma, komşu al” kulağıma küpe oluyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/4/1729197666238.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Elif Bayram: Arif Paşa Apartmanı’yla nasıl tanıştın?&nbsp;Tülin Bozüyük: Apartmanı ilk kez 2010’ların başında görmüştüm. Mimarisinden ve heybetinden çok etkilenmiştim. 2013 gibi aynı sokağın aşağı taraflarında restoran yapmak üzere bir dükkan tutmuştum. Dükkanın inşaat sürecinde apartmanın önünden geçtikçe restoranı açsam, burada da ev bulsam diye içimden geçiriyordum. Sonra restoran projesi ruhsat sebebiyle başka bir yere taşındı. Aradan yıllar geçti, restoranı açtım, restorana istediğim gibi tabak bulamadım ve seramiğe başladım. Kendime seramik için atölye bakarken bu sefer bu sevdiğim apartmanda dükkanı olan Nauna Linen ile yani Neslihan ve Emre ile tanıştım. Apartmanın geçmişini de o zaman öğrendim. Hatta Türkiye’nin ilk kadın seramik sanatçısı sevgili Füreya Koral’ın bu apartmanda yaşadığını ve bir dönem benim fırınımın olduğu yerde onun da fırınının olduğunu öğrendiğimde (bunu geçen sene vefat eden, binamızın Turna Sokak’a bakan dükkanlarından birinde anahtarcı olan komşumuz Şebuh Abi’den öğrenmiştim) gözümden birkaç damla yaş akmıştı. Tabii mutluluktan.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Sanki Füreya’dan bir bayrak teslim almışım gibi de kendi kendime bir sorumluluk üstlendim. Bir gün onun kadar olmasa da biraz iz bırakır mıyım diye hayal kuruyorum. Onun da hem bu apartmanda yaşaması hem de burada çalışması, büyük sofralar kurmayı sevmesi, başka sanatçıları da bu sofralarda ağırlaması… Doğal bir ortak bağımız varmış gibi geliyor.” </h3>EB: Füreya’nın da bir zamanlar burada yaşaması da senin için önemli bir faktör tabii.TB: Bu benim için çok hassas ve duygusal bir konu. Sanki Füreya’dan bir bayrak teslim almışım gibi de kendi kendime bir sorumluluk üstlendim. Bir gün onun kadar olmasa da biraz iz bırakır mıyım diye hayal kuruyorum. Onun da hem bu apartmanda yaşaması hem de burada çalışması, büyük sofralar kurmayı sevmesi, başka sanatçıları da bu sofralarda ağırlaması… Doğal bir ortak bağımız varmış gibi geliyor. Ayrıca onun da benim gibi çok zorlandığı şeyler olmuş. Mesela şebeke elektriğiyle çalışmak oldukça zor; elektrik kesintileri, güç yetersizliği… Geçen gün yan komşum mahallemizin bakkalı Memiş ile dükkanın önünde oturduk. Konu buradaki dükkanların eskiden ne olduklarına geldi. O sırada Füreya’nın şu an benim fırınım olan atölyeye kendine ait kalın bir kablo çektirdiğini ama aşağıdan bir dükkan sahibinin onu kestirdiğini “kadın ne uğraştı o elektrikle” kelimeleriyle dinledim. Şimdi sanki basit bir hikaye gibi geliyor ama eminim bunu çözmek için ne uykusuz geceler geçmiştir. Bizim de şimdi yaşadığımız gibi.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/4/1729197983462.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">EB: Böylece atölyen için avluda bir dükkan tutarak apartmana yerleşmiş oldun.&nbsp;TB: Evet. Sonra da ev… Touline ruhunu burada tamamladı. Bu işe başladığımda atölyemi evin bir odasında kurdum. Çünkü 7/24 atölyeye erişebilmek benim için önemliydi. Buraya taşındığımda da taşlar yerine oturdu. Hem atölyeye birkaç dakikada inebiliyorum hem de kapısını kapatabildiğim, tozdan uzak bir evim de var. Bu fiziksel etkisi. Duygusal etkisi de mekanların hafızası ve buradan geçen hayatlar... Seramiklerimde en çok hissettiğim duygu, bir balerin gibi zarif ama yine bir balerin gibi sağlam durmalarıdır. Düşününce bu apartman da aynı hisleri veriyor. Burası heybetli ve sağlam duruşunun yanı sıra detaylarıyla çok zarif bir apartman.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Ortak avlu, komşular olarak birbirimizin kalbine daha hızlı girmemizi sağladı. ‘Akşam müsaitseniz size geleceğiz’i, ‘akşam müsaitseniz avluda yiyeceğiz’e çevirdik.” </h3>EB: Tabii 1894'te temeli atılan 1902’de biten bir apartmandan bahsediyoruz. İnşa edilme amacından “saraydan ayrılmak zorunda kalan kişilerin, aynı hayatı devam etmelerine imkan sağlamak olarak bilinir ve bu nedenle oldukça yüksek tavanlı dairelere açılan kapılardan, çatı katında bulunan hizmetlilerin odaları birbirine bağlıdır” diye bahsediliyor. Evde bu dönemin ihtiyaçlarının ve mimarisinin izlerini nasıl okuyorsun?TB: Saray yaşamını devam ettirmek mi emin değilim, bu konuda birçok anlatı var. Fakat mesela evlerde çalışanların binanın üst katında bulunan ortak alanda çamaşır yıkaması dönemin şartlarına göre gayet mantıklı. Hem gözden uzak çatıda bunu çözmek hem de toz topraktan uzak kurutmak daha rahat. Mutfaklar evin en küçük yerleri; çalışanlar kullandığı için çok önemsenmemiş. Büyük ihtimalle binanın altındaki doğal soğuk hava depolarında erzaklar saklanıyordu Bu sebeple de mutfaklarda çok alana ihtiyaç yoktu. Zaman içinde apartman dairelerinde daha bireysel yaşamlara dönüldü. Fakat biz hâlâ komşuluk ilişkilerimizle birbirimizin “erzak dolaplarına” erişebiliyoruz. İhtiyacımız olan eksikleri birbirimizde bulabiliyoruz. Ortak yaşam çok farklı şekilde de olsa devam ediyor.&nbsp;EB: Apartmanın mimarisi, senin de söylediğin gibi İstanbul’un günümüz apartmanlarından çok farklı. Apartmanın mimarisinin günlük yaşantınız üzerinde nasıl bir etkisi var? Mesela ortak avlunun?TB: Ortak avlu, komşular olarak birbirimizin kalbine daha hızlı girmemizi sağladı. “Akşam müsaitseniz size geleceğiz”i, “akşam müsaitseniz avluda yiyeceğiz”e çevirdik. Bu da daha hızlı kaynaşmamızı sağladı. Formaliteler hızlıca atlandı, evde ne varsa sofraya indi, 15 dakikada ziyafet sofraları kuruldu. Yaratıcı ve tasarımcı insanların kurduğu sofralar tabii görsel bir şölene de dönüştü. Düşünsenize; planlamadan, konuşmadan sadece "akşam avluda yiyelim mi" diyerek.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“İstanbul’da çok güzel binalar var ama bence bir yeri güzel yapan insanlar. Burada böyle güzel komşuluklar bulmasaydım böyle mutlu olabilir miydim bilemiyorum.” </h3>EB: Elmadağ ve apartmanın nasıl bir ilişkisi var? Avlu, bu ilişkiyi nasıl etkiliyor?TB: Yıllar içinde mahalle de apartman da birlikte yürümüş, birlikte yorulmuş, birlikte yaşam mücadelesi vermiş. Sonuçta büyük duvarları olan bir site değil burası. Hayatın içinde bir yer. Kendine ait avlusu da apartmanın nefes alma alanlarından biri.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/4/1729198039517.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">EB: Avludan dışarı çıkınca: Apartmanın bulunduğu, mahallelisi olduğun Elmadağ mahallesi senin için nasıl bir yer? Duygusal ve fiziksel sınırları nerelere uzanıyor?&nbsp;TB: Elmadağ’ın fiziksel sınırları benim için apartmanın çevresindeki birkaç sokakla sınırlı ama duygusal sınırları çok daha derin. Mahalle dediğimiz şey çocukluğumuzda hatırladığımız gibi değil fakat bizim mahallede hâlâ bazı temel taşlar var ki kendini güvende hissedersin. Mesela her gün ve günün her saati kapı çalacak birilerinin olması, cüzdanın yanında olmasa da evden çıkabilmek; anahtarını unuttuğunda birilerinde olduğunu bilmek; mahallenin nabzını tutan, herkesin bir noktada ayaküstü de olsa bir sohbet etmişliği olan, dolayısıyla muhtarlık gibi olan kahvemiz; evde yemek yapamadığında sanki yapmışsın gibi imdada koşan esnaf lokantamız; küçücük dükkanda mucizeler yaratan arka sokaktaki döşemecimiz… Bu arada döşemecinin olduğu bina kentsel dönüşüme gidecekmiş ve dükkanı kapatacakmış. İlkokulunun, ortaokulunun, lisesinin ve üniversitesinin binalarının hepsinin ya yıkıldığını ya taşındığını bilen biri olarak yine de bu duyguya alışamıyorum.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Benim için komşuluk öncelikle birlikte sofra paylaşmaktır. Bizim apartmanda kurduğumuz komşuluk özgür ruhlu, yaratıcı, yetenekli ve paylaşmayı çok seven bir komşuluk.” </h3>EB: Bardağın dolu tarafından bakacak olursak İstanbul’da böyle eski ve özel bir apartmanda yaşamak hayatınıza neler katıyor?&nbsp;TB: İstanbul’da çok güzel binalar var ama bence bir yeri güzel yapan insanlar. Burada böyle güzel komşuluklar bulmasaydım böyle mutlu olabilir miydim bilemiyorum.&nbsp;EB: Senin sözlüğünde komşuluk ne anlama geliyor?TB: Hani küçükken eve aşure ya da başka bir şey gelir ya komşudan... Herkes en çok kendi evinde pişeni sever o ayrı ama bazı evlerden gelen yemek de çok lezzetlidir. Benim için komşuluk öncelikle birlikte sofra paylaşmaktır. Bizim apartmanda kurduğumuz komşuluk özgür ruhlu, yaratıcı, yetenekli ve paylaşmayı çok seven bir komşuluk.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/4/1729198089161.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Editörün notu: Bu metin Soli’nin ilk sayısı "Aidiyet"te yer alan röportajdan düzenlenmiştir. Tamamını okumak için <a fr-original-style="" href="https://solimagazine.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a>.

Mahalle-apartman-komşuluk ilişkileri ve bir avluda sofrayı paylaşmak üzerine Tülin Bozüyük ile sohbetteyiz.

Elmadağ’da Tülin Bozüyük ile

Mardin Bienali’nin açılış günü. Bir masada şirketin ikonik bardak tasarımını nasıl geliştirdiğini çocukluk arkadaşından dinliyorum. İnce detaylara ve tasarıma gösterdiği özeni ve sektördeki cesaretini orada yakından görme fırsatım oluyor. Ferit Sarper, babasıyla birlikte Beylerbeyi İçecek’in Beylerbeyi İçecek’in başındaki isim. Aynı zamanda 2010’larda modern meyhane konseptini geliştiren mekanlardan Beyoğlulu Münferit’in ve Karaköylü Gaspar’ın kurucusu. Yemekle ilgili her şeye, her daim ilgisi olduğunu söyleyen Ferit’in yeme içme alanında kendine güvenini pekiştirmesini sağlayan ve onu gastronomiye daha çok bağlayan da Münferit oluyor. Münferit, malum Beyoğlu dönüşümünden sonra kapanıyor ama daha sonra Beyberleyi İçecek’le sahiplendikleri ve açtıkları alanlarla yeme içme, ağırlama ve kültür sanata dair iştahları ve iştirakleri sürüyor.&nbsp;Mardin Bienali’nden birkaç hafta sonra Beylerbeyi İçeçek’in Emirgan’da müstakil bir binada açtığı yeni ofisinde, genç ve bağımsız sanatçıları destekleyen Mamut Art Project’in sanatçıları için düzenlediği yemekten sonra Emirgan’da yeni bir şeylerin inşa olduğunu hissediyoruz. Akabinde bir yaz günü tasarımı, kültür sanatı ve yeme içmeyi bir araya getirdikleri, bir ofisten çok daha fazla anlam ve işlev yükledikleri, aidiyetlerini buldukları ofislerinde buluşuyoruz. Sokağın tabelası, ofisin binasının üzerine yerleştirilmiş; bina ve mahalle iç içe. Yolu bulmak kolay. Bahçede yetişen, korumaya özen gösterdikleri yabani otlar ve diktikleri bitkiler arasından yürüyoruz. Sanki mahallede birinin mütevazı evinin bahçesindeyiz. Ofisin kapısından içeri girince mermer ve ahşabın sıcak soğuk kontrastı, Pipistrello lambalar, CANAN’ın “Doğru Söz Söyleme Büyüsü” ve Ferit’in koleksiyonundan diğer işler bizi karşılıyor. Bu sırada Ferit, hiçbir şeyin tesadüfen bir arada durmadığı, ofisin tasarımının içinde yaşandıkça tamamlanayacağını anlatıyor. Bahçedeki masaya İzmir’den getirdiği acurları koyuyor, sohbet başlıyor. Bugün niyetimiz, bir ofis tasarımının şirket kültürünü ve kimliğini nasıl tamamladığına ve çalışanlarına aidiyet hissi verecek şekilde olabileceğine bakmak ve yine bir şirketin mahalle içindeki ofisinde ve dışında açtığı alanla şehirde tutabileceği köşeleri görmek.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/3/1726695183271.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Beylerbeyi İçecek, kurulduğu günden bu yana ince zevklerin temsilcisi. Bağırmadan, “ben buradayım” demeden bir şeyleri yapmanın tercih edilmediği, her şeyin görünürlük üzerinden kurgulandığı günümüzde inandıkları konularda ısrarcı ve dirençli bir şirket. Aslında bardağın tasarımından şişenin tasarımına, markanın kendini konumlandırdığı masalardan bugün Emirgan’da bulunan ofisine kadar her detay, markanın DNA’sındaki tasarım ve incelik başlığını anlatıyor. “Her unsur yansıtmak ve yaşatmak istediğimiz bir duygunun devamlılığını sağlamakla ilgili. Bir noktadan sonra bir markanın karakterini tüm bu parçalarda görüyorsunuz. Bu bütünlük doğru sağlanabildiğinde ekipteki herkesin değerleri de hizalanmış oluyor. Aynı hikaye, farklı formatlarda tasarım aracılığıyla fiziksel bir form buluyor.” sözleriyle Ferit, yeni ofisin şirkette nasıl bir anlayışı geliştirmeye katkı sağladığından ve tasarımın neden şirkette bu kadar önemli bir başlık olduğundan bahsediyor ve ekliyor: “Örneğin bardak bizim dünyamızda çok önemli ve deneyimi direkt etkileyen bir unsur. Bir üründen aldığınız keyif hiçbir zaman sadece ürünün kendisiyle ilgili olmuyor. Farklı seviyelerde her unsur bu algıyı pekiştiriyor. Bu bardağın çıkış noktasında benim çocukluğumdan hatıralar var. O günlerle ilgili hatırladıklarım, belki de hatırladığımı sandıklarımı paylaştıkça benzer anılar dinledim. Bunların temelinde neler olduğunu bulmaya çalıştık. Camın kalitesi, bardağın ölçüleri, kullanılan yaldızın tonu, el yazısının hissettirdiği kişisel duygu ve daha pek çok detayda tekrar tekrar denemeler yaptık. İçimize sinmeyenleri sabırla eledik.”&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/8/3/1726695026626.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Emirgan’da bir ofis açmaya nasıl karar verdiklerine gelince Ferit, kendisinin de yaşadığı Emirgan’da bu binaya şans eseri denk geldiklerinden ve bütün ihtiyaçlarını karşıladığından bahsediyor: “Uzun bir süre co-working servisleri kullanarak ve hibrit çalıştık. İzmir’deki genel merkezimizde de uzaktan çalışmaya geçmiştik. Babam dışında pek kimse düzenli olarak ofise gitmiyordu. Klasik formatta bir ofisin eksikliğini hissetmiyorduk ama bir araya gelince eğlenen de bir ekip olduğumuzdan birlikte vakit geçirmeyi teşvik edecek bir yerin arayışına giriştik. Ürünümüzle dahil olduğumuz yaşam stilini bizlere her gün sunacak bir yerin peşinde koşmaya başladık ve yıldızlar da dizilmiş olacak ki karşımıza bu bina çıktı.”&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/8/3/1726695201365.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ferit, ofisin tasarım sürecinde insanı hızla ve doğal biçimde içine alan, yabancı hissetmeyeceği bir dünya kurgulamayı önceliklendiriyor: “Bunu yapmak elzem noktaları doğru tespit etmekten ve bunlara yeterince odaklanabilmekten; gereksiz unsurları sürekli elemekten ve anlamsızlıkları tespit edip ortadan kaldırmaktan geçiyor. Her şeye çoğu zaman ne fazla diye sorgulayarak yaklaşıyoruz. Ofisi tasarlarken de öyle yaptık. Tatlı bir bahçemiz, şair gibi de bir bahçıvanımız var. Bahçeye bizim eklediğimiz bitkilerin hep İstanbul’un florasına ait, naif ve mütevazı olmasına özen gösterdik. Bahçedeki yabani otları sökmek yerine desteklemeyi seçtik. Bahçıvanımız İbrahim Bey’in özenli yaklaşımıyla çok kısa zamanda bize kendimizi kırda hissettiren bir noktaya geldik. Bulunduğumuz yerle kaynaşmak suretiyle ayrışıyoruz gibi geliyor. Bu, işimize ve hayata yaklaşımımızın güzel bir özeti.” Böylece ortaya, herkesin gelip vakit geçirmek istediği ve ilişki kurabildiği ve şirketin işe bakış açısını gösteren bir ofis tasarımı çıkıyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Editörün notu: Devamı Soli'nin ilk sayısında. Bu yazı Elif Bayram ve Ferit Sarper'in röportajın düzenlenmiştir.Fotoğraflar: Deniz Sabuncu

Beylerbeyi İçecek’in başındaki isimle, aynı zamanda, Beyoğlulu Münferit’in ve Karaköylü Gaspar’ın kurucusu Ferit Sarper ile sohbetteyiz.

Tasarım ve incelik DNA’sına işlemiş bir şirketin ofisinde

Her gün geçip gittiğimiz o caddeye, gölgesinde dinlendiğimiz ağaca, belleğimizde yer etmiş o banka; rutinlerimize, örüntülerimize dönüp bir daha baksak neler bulurduk? Neleri arardık? Gündemimiz 2022’de Çukurcuma’da bir apartman dairesinde kolektif bir çabayla genç yaratıcıların ihtiyaçlarına ve tutkularına cevap vermek üzere ortaya çıkan inisiyatif ve sanat odaklı oluşum <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/freyaalt_/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">FREYAalt</a>’ın Berlin’deki yeni sergisi. Serginin küratörü ve FREYAalt kurucu ortağı <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ecemanav/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ece</a> (Manav)’nin Glogauer Straße’den Maybachufer Köprüsü’ne doğru mahallesinde yürürken yaşam alanlarımıza, buradaki rutinlere, üretimlere, etkileşimlere ve örüntülere götürdüğü dikkati ve sonrasında belleğinden dökülenler ile gelecekte olabileceklere duyduğu heyecanla oluşan “PROEM”: Proem, poetry, ensemble. Yaşam alanlarımız karşılaşmalar arasındaki örüntülerin peşinde ve yeni örüntülerin teşvikçisi olacak sergi, 24-28 Temmuz’da Berlin’de Kreuzberg’te bir art residency olan <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/glogauair/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">GlogauAIR</a>’da. Öncesinde Ece’yle Soli’nin de medya partneri olduğu serginin küratöryel sürecine, etkinlik programına ve FREYAalt’ın oluşum, kuruluş demek pek doğru olmayacak, süreciyle nasıl bağlantılar içerdiğinde dair konuşuyoruz.Elif Bayram: FREYAalt’ın oluşum sürecinden bahseder misin?Ece Manav: Çukurcuma’da yaşananlar, ki bu satırları okuyacak ve oradaki mekana bir kez olsun uğramış tüm dostlarda bu bir şey ifade edecektir, her şeyin tohumu oldu. “Mükemmel olmayan” galeri mekanımız, bembeyaz ve boş apartman dairesi; hepimizin öğrenme, kaynaşma ve üretim alanı, Freya’nın da ruh ve metodunun oluştuğu ve vizyonunun köklendiği yerdi. Tüm yollar bizi hâlâ oraya çıkarıyor. Bu yaklaşım, hayatlarımızdaki bir zaman dilimini ya da anıları ilahlaştırmaktan değil, hatırlamak ve takdir etmekten geliyor. Bu dönemi cebimize koyduktan sonra, biraz durup 2024 projeksiyonumuzu çizmek ve hislerimizi tartmak istedik, pusulamız hep bu oldu. Ekipten herkesin gördüğü güzel projeleri, yeni fikirleri, destek programlarını attığı, bunları hanemizde biriktirdiğimiz bir dönemden sonra tam kabuk değiştirerek başta çizdiğimiz vizyon, bu yaz itibarıyla aksiyona dönüşmeye başladı: Yani FREYAalt’ın ev sahibi, misafir veya katılımcı rollerinden birini veya birkaçını üstlenerek hareket halinde olması.Elif: FREYAalt’ın Berlin’le nasıl bir bağı var?Ece: FREYAalt’ın etrafındaki emek verenlerin yaşadığı ve ürettiği şehirleri gözeterek söylemek gerekirse FREYAalt’ın birçok şehirde var olan ya da potansiyel bir bağı var aslında. Öğrenmek ve tanışmak için farklı dinamiklere girmeye ve kendimizi yeni sularlara atmaya hepimiz hevesliyiz.&nbsp;FREYAalt ile Berlin’in bağı, ister istemez benim burda yaşamamdan geliyor. Geçtiğimiz yıl da ufak tefek etkinlik ve kürasyonlarla Berlin’de varlık göstermeye başlamıştık. Onlar da bu yılın tohumu olmuş, şimdi eklemlenerek yayılıp yeni ilişkiler kuruyor, işbirlikleri doğuyor, Berlin metropolünün uluslararası sanatçıları Türkiye’deki gibi organik bir parçamız haline geliyor, bebek adımlarla genişliyoruz. Konu benden geçmiş durumda.&nbsp;Elif: Kreuzberg’te bir art residency olan GlogauAIR’da 24-28 Temmuz tarihinde FREYAalt, “PROEM” sergisiyle tekrar Berlin’le bir ilişki kuracak. “PROEM” neleri, kimleri, nasıl bir alanda bir araya getirmeyi ve karşılaştırmayı amaçlıyor?&nbsp;Ece: Berlin’de kapsamlı bir proje yapmak ajandamızdaydı. GlogauAIR’la yollarımız kesişti ve müthiş bir heyecan ve merakla oluşumumuzu tanımak istediler. FREYAalt’ın hikayesi onlara yapacağımız proje önerisinin kendisi oldu.&nbsp;Ardından tabii düşünme ve proje yaratım süreci başlıyor. GlogauAIR’ın sokağı neredeyse her gün geçtiğim bir yer, aynı çevrede oturuyorum. Bir anda geldi zaten, rüzgar gibi, benim anlatmak istediğim bir hikayem var buralardan geçerken. “PROEM” için küratör rolüne bürünmemde elbette “gelişmekte olan sanatçılar” diye bahsettiğimiz odağımızın hepimizi kapsıyor olması var. Hayatımda kendi bağımsız kürasyon çalışmalarımı geliştirdiğim bir dönemde, kurucu ortak şapkamın yanına bu proje özelinde küratör şapkasını da eklemiş oldum. Bazı alanları konforlu, bazılarıysa yeterince çetrefilli olan bu işte kimleri bir araya getireceğim yine çok içgüdüsel ilerledi. Stratejik planlar yapmadım açıkçası, biri kalbime düştü diğeri zihnime, bir kısmı da bu düşüşler dolayısıyla algoritmama. Etrafında toplandığımız konunun doğurganlığı ve feminist tarafları sebebiyle bir de baktım, hatta şaşırmadım da, bir araya gelen ekip ağırlıklı FLINTA sanatçılardan oluşuyor. Hem de Istanbul, Berlin ve Brüksel ekseninde. Yaşadığım, beni oluşturan bu şehirlerden, çeşitli zamanlarda hayatıma girmiş insanları birlikte inşa ettiğimiz sanatsal ifade ve çatının altında bir araya getiriyor “PROEM”. Yaşadığım muhitte, Berlin’in kültür füzyonun en kuvvetli yaşandığı sokaklardan birinde, harika bir art residency ve ikonik bir bina (Pergamon Museum’un mimarı Ludwig Hoffmann 1896’da tasarlamış) ve çok keyifli bir bahçede birkaç güne buluşuyoruz.Elif: Serginin küratöryel araştırma sürecinden bahseder misin? Bu süreçte “PROEM” ismi nasıl ortaya çıktı? “PROEM”in senin için tanımları ve çağrışımları neler?Ece: Yine Glogauer Straße’den Maybachufer köprüsüne bağlandığım günlerden birinde, zihnim meşguldu, bir şeyler gıdıklıyordu beni. GlogauAIR’ın karşı kaldırımından geçiyordum (ki burayı mekanla tanışana kadar hep devlet kütüphanesi sanıyordum) ve aynı anda hem kamusal alanda, sokakta bulunmaya dair hem de Ece olarak benim sosyal-ortak yaşam alanımıza ne kattığım, çeşitli zaman ve durumlarda büründüğüm rol ve hislere dair çok fazla duyguyu bir arada yaşadığım bir an oldu. Sergide nelerle oynayacağımız belli oldu o esnada. Yaşam alanlarımız, buralarda yarattığımız, kopyaladığımız, sonra da paylaşmaya başladığımız rutinler ve örüntüler; her gün sokağa çıkarken yanımızda taşıdığımız modumuz, karakterimiz ve travmalarımız (aynı bir ilişkiye ve arkadaşlığa başlarken hepsiyle geldiğimiz gibi), beraberinde gelen duygu durumları, bir şeylerin parçası hissetmek, benimsemek veya bunların hiçbirini tiye almamak ya da tam tersleri… Sokak dediğin yer devamlı sonsuz molekülün çarpıştığı bir alan, hem fiziki hem duygusal boyutta. Bizi çevreleyenleri fark ediyor muyuz? Yoksa zaten “hep ordalar” diye biraz garantiye almışız da görmezden mi geliyoruz? Bunu bir güç unsuru görmeksizin, gölgesinde beklediğin ağaçtan kahve molası verdiğin köşeye kadar hepsi zamanın bir yerinden yakalayarak senin, benim, bizim ürettiğimiz şeyler. Beni çeperine alan sistem, hepimizin hikayelerinin çarpışmasından oluşuyor. Bunu hatırlamak için “PROEM”. Etrafımızdaki enstantanelerin varlığı var, bir de onların kabulü. Geçicilik burada uçup giden bir ifade değil, aksine hareketin yankılarını duymaya çalışmak mesele. Bunu unuttuğumuzda, fark ediyorum ki ya kendimizi ya da kendimiz gibi olmayanları soyutlama/ötekileştirme girişiminde bulunuyoruz. Öteki olumsuz tınlıyor belki birçoğumuza. Ne demek gerçekten? Tüm bu unsurlar, hepimiz, bir öteki değil miyiz? Tüm ötekiler ve hikayeleri bir araya gelince birlikteliği, sokağı, sistemi yaratmıyor mu? Aitlik veya yabancılık duygularını spektrumun iki ucu olarak ele aldığımızı varsayalım, birbirlerinden çok farklılar mı, yoksa aynı kazanda kaynayabilirler mi?&nbsp;Proem’in anlamı önsöz. Kelime anlamının yanı sıra bana fonetik olarak “prologue” (yine önsöz, girizgah anlamlı), “poetry” (şiir), “ensemble”ı (birliktelik) çağrıştırıyor. Bu 5 günlük deneyimi, &nbsp;bu &nbsp;çağrışımların bir derlemesi olarak yaratıyoruz.&nbsp;Elif: Sergideki sanatçılar, pratikleri ve mahalle arasında nasıl ilişkiler kuruyor?Ece: Etrafında bir araya geldiğimiz kavramlar, bilinçli veya bilinçdışı olarak her birimizin konusu. Sergi 12 sanatçının yerleştirme, video, kısa film, ışık enstalasyonu, heykel, görsel-metin bazlı haritalandırmalar ve bir kamp müdahalesi gibi çeşitli pratiklerden oluşuyor. Kimilerinin çok kişisel kimilerininse çok daha kolektif çalışmalarıyla bellek arkeolojisi yaptığı bir ortaklık var diyebilirim. Bu belleğe bir de mekanın kendisi dahil oluyor ki GlogauAIR’la yaptığımız işbirliğinin derinleşmesini çok önemsedik. Sanatçı ağırlama programıyla orada yaşayan sanatçılarla tanışmak, kültür ve deneyim transferine alan yaratmak için içerikler de çalıştık. En güzel kısmıysa, sergi sanatçılarından ikisi daha önce GlogauAIR’ın sanatçı programında yer almış isimler. Bu proje için tanışıp kürasyona dahil ettiğim, biri Arjantin/İtalya asıllı diğeriyse ABD’den program için ilk kez Berlin’e gelmiş, burda pratikleri keşfedilip fırsatlar doğunca buraya yerleşmiş sanatçılar. “PROEM” için Berlin hikayelerinin başladığı yere iade-i ziyaretlerini bizimle yapacaklar.Elif: “PROEM” Maybachufer’le nasıl konuşuyor? Bu mahallede nasıl yeni alanlar açmayı ve ağlar kurmayı hayal ediyor?&nbsp;Ece: Tasarımlarımızı bastırdığımız ozalitten birlikte etkinlik düzenlediğimiz lokallere kadar herkes Kreuzberg’in bir bölgesinden. Onun dışında kurguladığımız iletişimde Kreuzberg’in dinamiklerini, ekibin karma yapısını, FREYAalt’ın önceliklerini göz önünde bulundurduk. FREYAalt uluslararası bir yapı artık ama özünde İstanbullu. Mekanımız da her şeyin öyle ortasında ki burda geçireceğimiz birkaç günün (yankıları geliyor) yaratabileceği yeni çekim yasalarının peşindeyim. Tüm bilgileri İngilizcenin yanı sıra Türkçe de hazırlıyoruz. Berlin’de daha önce hiçbir sanat etkinliğinde Türkçe metin ve açıklama görmedim, sanatçılar Türk de olsa. Şehirdeki yüz binlerce Türk’ten yolumuzun daha önce kesişmediği, Türkçe açıklamayı bir davet olarak kabul edip sergiyi gezmek isteyecek birileri olur belki, ne güzel olur. İçeride ise hepimiz başından sonuna kadar orada olacağız; Almanca, İngilizce ve Türkçe etkileşimlere.Elif: Serginin etkinlik programından bahseder misin?Ece: Etkinlik programı biraz beklenmedik oldu, başta böyle bir planım yoktu. Sanırım son anda eski festivalcilik kaslarım uyandı, dediler ki yetmez. Böyle bir mekana ve dış avluya sahipken hakkını vermek, kullanmak da istedim. Her güne performans, atölye, dinleme, küratör turları, kısa film gösterimi gibi çeşitli aktivitelerin olduğu samimi bir program hazırladım. Programda yer alan tüm sanatçılar gönüllü bir şekilde hikayeye ısınıp projeye katkı sağlamak isteyenlerden oluşuyor. Tamamen bağımsız ve sponsorsuz bir proje “PROEM”. Herkesin yetenekleri ve özverisiyle bu kadar kapsamlı olabildi.&nbsp;Girişler 4 gün boyunca bağışla olacak, ortalama 10 euro’luk bir katkı önerisiyle. Kurduğumuz mini sistemle de bu katkıyla kapılarımız 4 gün, tüm etkinliklere katılım sağlanabilecek şekilde açık olacak. Bir giden bir daha gelsin, koklasın, kendi de sinsin, kaynaşalım, konuşalım istiyoruz. Gün gün inşa edeceğiz beraber. Çok heyecanlıyım doğrusu! Yarın itibarıyla ekip bir bir geliyor Berlin’e.

Çukurcuma’dan Maybachufer’e: FREYAalt kurucu ortağı Ece Manav’la FREYAalt’nın son sergisi “PROEM” üzerine.

Glogauer Straße üzerinde karşılaşmalar ve bellek arkeolojisi

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/bawerdoganay/?hl=en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bawer Doğanay</a>, resimlerinde canlı renkler ve dikkat çekici kompozisyonlarla izleyicilerinin işlerini tanıdığı bir sanatçı. Eserlerindeki renklerin zenginliği, yoğun bir veri toplama ve işleme sürecinin ürünü olarak ortaya çıkıyor. Mardinli sanatçı, Mardin’den izler taşıyan tarihî yapıları, taş süslemeleri ve motifleri gerçek ile fantastik unsurları harmanlıyor. Sanatçının işleri, ilk bakışta neşeli ve renkli bir dünya sunuyor gibi görünse de daha derin bir inceleme onların aslında oldukça ekspresif, hırçın ve içsel bir anlatıma sahip olduğunu ortaya koyuyor. 6. Mardin Bienali’nde bu sefer eserlerinde ilk kez çocukken bağ kurduğu kırlangıçları konu ediniyor. Bawer, Mardin'le ilişkisini, ilham kaynaklarını ve üretim sürecini anlatıyor.Elif Bayram: Mardin senin için neresidir; fiziksel, coğrafi ve duyumsal sınırları nerede başlar?Bawer Doğanay: Mardin’in sınırları benim için masallarla başlıyor. Burada Güzel Sanatlar Fakültesi Resim bölümünde okudum ve Şahmaran masalı benim için bir başlangıç oldu. Murathan Mungan’ın hayatından kesitleri ve Mardin’de yaşadığı dönemleri anlattığı kitaplarıyla ve Yaşar Kemal’in betimlemeleriyle beslendim.EB: Bawer’in Mardin’le nasıl bir ilişkisi var?BD: Bawer’in Mezopotamya Ovası ve gökyüzüyle bir ilişkisi var. Burada mevsimsel döngüleri, gece ve gündüzün farkını ve bunun gökyüzü ve ovayla ilişkisini, değişimleri ve farklılıklarını gözlemliyorum. Bunlar beni besleyen görseller.EB: Mardin, sanat pratiğinde kendini nasıl gösteriyor? Resimlerinde kullandığın motifler, tarihi yapılar ve doğa manzaraları gibi somut araçların ve kurmacalarındaki nüanslar üzerinden senin Mardin’ini nasıl okuyabiliriz?BD: Kullandığım motifler, tarihî yapılar tamamen benim burada, Mardin’de maruz kaldığım unsurlar. Yaşadığım yer eski bir ev, yürüdüğüm yollar, sokaklar, taş motifler… Her gün gördüğüm unsurlar bunlar ve resimlerimde çok etkili oluyor çünkü ben aynı zamanda gündelik olanı inceliyorum.EB: Yüksek lisans tezine ithafen, Türkiye’de sanatçı aktivizminin etki alanını nasıl değerlendiriyorsun?BD: Yüksek lisans tezimin çıkış noktası Mardin, Nusaybin, Sur ve Cizre’deki hendek olayları ve bu toplumsal olaylara sanatçıların tepkileriydi. Bunların üzerinden yola çıktım ve daha evrensel bir dile dönüştü. Toplumsal olaylara sanatçıların tepkilerini ve katkılarını araştırdığım bir tez haline geldi.Türkiye’de etkili bir sanatçı aktivizmi var. Bunu daha önceki yıllarda Gezi olaylarında ve birkaç şehir direnişinde görebiliyoruz. Bu anlamda etkili bir sanatçı aktivizminin mevcut olduğunu söyleyebiliriz ama ağır baskılara maruz kalınıyor.EB: Mardin Bienali’nin bu yılki teması “Daha Uzaklara” sana ne anlatıyor? Bu kapsamda “daha uzaklara” bakma niyeti, hatta bienalin kendisi bir direniş sayılabilir mi?BD: “Daha Uzaklara” bana Mezopotamya Ovası’nın görüntüsünü çağrıştırıyor. Cümle olarak da politik bir cümle gibi görünüyor bana ve aktivist tavrın etkisini hissettiriyor. Mezopotamya Ovası’ndan daha uzaklara bakmak, Ortadoğu’ya, oradaki kaosa bakmak gibi hissettiriyor.EB: 6. Mardin Bienali kurumsal destekçilerinden Beylerbeyi için gökyüzünün dansçıları kırlangıç motifleri çalıştın. Mardin’de kırlangıçlarla nasıl bir ilişkin var, bu yaratım sürecine nasıl yansıdı?BD: Kırlangıçlarla tanışıklığım eskiye, küçüklüğüme dayanıyor. Daha önce de bu motifi çalışıyordum, resimlerimde yer veriyordum. Markayla bir araya gelirken de atölyemde kırlangıç motiflerinin yer aldığı çalışmalarım üzerinde yoğunlaştık ve bir önceki bienalde kırlangıçlarla yaşadığım anları da anlattım. Kırlangıcın çok uzaklara gidebilmesi, hızı, devinimi ve yarattığı enerjiyle bir yaratım sürecimiz oldu.EB: Çocukluğunda ya da yakın geçmişte hafızana kazınmış, süreç içinde anımsadığın bir kırlangıç hikayesi var mı?BD: Kırlangıçlar mart ayında Mardin’e gelmeye başlarlar ve yaz sonuna doğru giderler. Çocukluğumda evlerin içine kırlangıçlar doluşurdu, yuva yaparlardı ve her sene onların gelmesini beklerdik. Bizim için ulaşılması çok zor bir canlıydı; hem çok hızlı hem çok çevik ama aynı zamanda da evin içindelerdi. Bu tezat bir taraftan çok keyifli ve kutsal bir yerdeydi. Asla yuvalarına dokunulmaz ve bozulmazdı.Kırlangıçlarla ilgili en önemli anım bir önceki Mardin Bienali’ndeki karşılaşmamdı. Sergim için 20-30 yıldır girilmemiş bir mekana girdim. Camı, penceresi açık bir yerdi. İçeriyi temizlemeye başladığımda kırlangıçların buraya yuva yaptığını gördüm. Ben sergiyi kurarken onlar da sergi mekanında hızla, devinimle dönmeye başlıyorlardı. Orada bana çok güzel bir enerji yüklediler. Sergi başladıktan sonra yavruları oldu, çoğaldılar ve bir arada bir sergi süreci geçirdik beraberce.EB: Bu defa kırlangıçlar senin için nasıl bir temsiliyet içinde?BD: Bu defa kırlangıçları gökyüzünde izleme üzerine düşündüm. Mardin’de bütün evler sonsuz gökyüzü ve ovaya bakar. Bu yıl için kırlangıçları bu sonsuz gökyüzü ve ova birlikteliğinde gözlemleme şansı buldum. Geçen yıl sergi mekanında yaşadığım o süreç de çok etkili oldu. Bu defa kırlangıçların gelişini kutlamak ve izlemekle geçiriyorum zamanımı.

Kırlangıçlar, tezatlar, ova ve gökyüzü arasındaki her şey üzerine.

Bawer Doğanay’la Mezopotamya Ovası’ndan daha uzaklara bakmak

Mardin'in göklerinde kırlangıç formunda uçurtmalar çırpınıyor, rüzgarda özgürce süzülüyor... Bu uçurtmaların arkasındaki isim <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/zahit.mungan/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Zahit Mungan</a>. Çocukluğundan beri uçurtmalara olan hayranlığıyla, uçurtma uçurmanın ötesine geçerek onları tasarlayan, üreten ve bu tutkusunu dünyayla paylaşan bir sanatçı. 6. Mardin Bienali'nde buluştuğumuz Zahit'ten uçurtma yapımına dair tutkusunu ve deneyimlerini dinliyor, zihnimizde Mardin semalarına uzanan yeni bir pencere açıyoruz.&nbsp;Elif Bayram: Mardin’de göğe ve Mardin’e gökyüzünden bakan biri olarak Mardin’i hiç bilmeyen birine nasıl anlatırsın, nicedir Mardin?Zahit Mungan: Özellikle baharın gelmesiyle Mardin’de zamanımızı avlularda ve damlarda geçirmeye başlarız. Tüm aktivitelerimizi buralarda yaparız. Mardin’in göğünde ise taklacı güvercinler eksik olmaz. Yine baharın gelmesiyle her yaştan insan uçurtma uçurur, bu geleneklerden biridir. Gündoğumu ve günbatımı saatlerinde, akşamüstlerinde kırlangıçlar uçmaya başlar. Kartallar ve şahinler de zaman zaman görülür. Mevsim geçişlerinde turnaları da göç ederken görebilirsiniz.EB: Mardin’le nasıl bir ilişkiniz var? Yıllar içinde edindiğin meslekle ve sanatınla bu ilişki nasıl dönüştü?ZM: Eski Mardin’de büyüdüm. Eski Mardin, tarihî bir yerleşim içinde, birçok kültürle ve inançla bir arada yaşadığımız bir yer. Uçurtma uçurmak için de çok elverişli. Kıyaslama yapacak olursan örneğin Gökçeada’da, Datça’da rüzgar çok şiddetlidir ya da Kapadokya’da, Urfa’da ise rüzgar azdır. Rüzgarın az olması da çok olması da uçurtma uçurmayı engeller. Mardin için bir gelenek olan uçurtma, benim için tutkuyla yaptığım bir hobiyken, festivaller, etkinlikler ve atölyelerle yıllar içinde bir mesleğe dönüştü. Doğup büyüdüğüm evi atölyeye çevirdim. Uçurtma serüvenim ve Mardin’le ilişkim böylece birbirini besleyen bir şeye dönüştü.EB: Uçurtmalarla çalışmaya başladığında Mardin’e dair daha önce bilmediğin neler öğrendin?ZM: Mardin rüzgarına hakim olmayı öğrendim. Örneğin kuzeyden rüzgar geldiği zaman uçurtmanın uçmadığını öğrendim. Böylece rüzgarın yönüne, güneyden mi kuzeyden mi estiğine, şiddetine hakim olmayı da kavradım.&nbsp;EB: Biraz daha geri saralım. Uçurtmaya ilginin çocuk yaşlarda başladığını söylemiştin. O zamanlar uçurtmalar senin için neyi temsil ediyordu, gökyüzünde gördüğün ilk uçurtmayı hatırlıyor musun?ZM: Beş yaşındayken avluda gökyüzündeki uçurtmaları seyrettiğimi hatırlıyorum. Tabii o zaman uçurtmaya ulaşamıyordum. Herkesin yaptığı gibi poşete ip bağlayarak, ilk uçurtma deneylerimi yapıyordum. Uçurtma bu anlamda benim için özgürlüğü temsil ediyor.EB: Uçurtmaları tasarlama sürecinde doğaçlama mı davranıyorsun, bir sonraki uçurtma tasarımına nasıl karar veriyor ve başlıyorsun?ZM: Bir uçurtma yapmaya başladığımda onun hayalini kurmuş oluyorum, bu hayali belki üç yıl önce belki de bir ay önce kurmuş olabilirim. Yapım aşamasına geçtiğimde de büyük bir heyecan, büyük bir sabırsızlık hissediyorum. Bitirdiğim zaman hemen demek istiyorum çünkü hayal ettiğim, büyük emek verdiğim uçurtmanın özellikle ilk havalanışı beni çok mutlu ediyor. Sonra başka bir uçurtma için heyecanlanmaya devam ediyorum.EB: Uçurtma yaparken hangi malzemeler kullanılıyor? Mardin’de özel olarak tercih edilen bir malzeme var mı?ZM: Uçurtma sayesinde birçok yurtiçi, yurtdışı festivale davet edildim ve birçok ülkeye gittim. Coğrafyanın yapısına göre nelerin değiştiğini gördüm. Örneğin Uzakdoğu’da bambu çok yaygın, dolayısıyla uçurtmalar çoğunlukla bambudan yapılır. Avrupa’ya gittiğinizde daha gelişmiş, fiberglas, fiberkarbon gibi malzemeler kullanıldığını görürsünüz. Mardin’de ise kavak vardır. Özellikle Savur ilçesinde büyük bir kavak üretimi yapılır, hatta ihraç edilir. Bu malzeme bol ve ulaşılabilir olduğu için uçurtmada da bu kullanılıyor.EB: Mardin’de nasıl bir uçurtma geleneği var? Yıllar içinde nasıl bir değişim gözlemledin?ZM: Eskiden Mardin’de uçurtmacılık daha yaygındı. Hiç unutmuyorum, 2002 yılında aynı anda 120 tane uçurtma saymıştım gökyüzünde. Bir festival organize edilse bu kadar göremezsiniz. Bugünlerde Eski Mardin bölgesi turizm sebebiyle değişti, her yer otele ve kafeye dönüştü. Bu da insanların yeni yerleşim yerlerine göç etmesiyle sonuçlandı. Turizmin faydası olduğu gibi zararı da oldu bu anlamda. İnsanlar buradan göç edince, çocuk nüfusu da azalıyor. Çocuk nüfusu azalınca uçurtma uçuranların sayısı da azalıyor. Eski Mardin’de artık uçurtma uçuran çok fazla kimse kalmadı. Yeni yerleşim alanında da dört duvarın arasında büyüyen çocukların uçurtma uçurma imkanı olamıyor.EB: Bu kültürü korumak için başlattığın Mardin Uluslararası Uçurtma Festivali’nin hikayesinden bahseder misin? Mardin’e ve uçurtma kültürüne nasıl katkı sağladı?ZM: 2006 yılında birkaç arkadaşımla uçurtma etkinlikleri düzenledik. 2009’da bu etkinlikler ilk Ulusal Uçurtma Festivali’ne dönüştü. Daha sonra Mardin Müzesi, valilik ve belediyeyle birlikte 2016’da ilk Uluslararası Uçurtma Festivali’ni yaptık. Bu festival üç yıl boyunca devam etti fakat araya pandemi girdikten sonra tekrar başlayamadık. Umarım bu festivali şehre geri kazandırabiliriz. Festivalle bir geleneği tekrar gündeme getiriyoruz. Çocuklar kendi uçurtmalarını yapıyor, damlara çıkıp uçurtma uçuruyorlar. Turizmi de olumlu anlamda etkiliyor, şehrin kalkınmasına katkı sağlıyor.EB: İşi gökle ve göğe bakmak olan biri olarak Mardin semalarındaki kuşlara dair bunca zamandır neler gözlemledin? Özellikle bahar ve yaz aylarında göğün ikindi vakti dansçıları kırlangıçlara dair hikayelerin var mı?ZM: Sanırım sekiz yaşındaydım. Bir uçurtma yapmıştım, malzeme olarak ne kullandığımdan tam olarak emin değilim aslında. Burada yorgan ipi olarak bildiğimiz bir iple uçurtmamı uçurmuştum. Kırlangıçlar sürekli uçurtmamın ipinin etrafında uçuyorlardı, o ipten çok hoşlanıyorlardı. İpin kokusundan mı yoksa başka bir özelliğinden mi bilmiyorum. Sonunda kırlangıçlardan biri uçurtmamın ipine takıldı. Uçurtmayı indirdim ama kırlangıcı iplerden kurtaramadım. Bir kırlangıç gördüğümde aklıma bu gelir. Hâlâ da kanatlı hayvanlara dokunamam.EB: 6. Mardin Bienali’nin temasıyla bağlantılı olarak Beylerbeyi işbirliğinde kırlangıç formunda uçurtmalar tasarladın. Evi gök olan bir canlıyı gökyüzünde farklı bir formda hayal etme ve tasarlama sürecinden bahseder misin?ZM: Öncelikle kırlangıçların yapısını inceledim. Tabii yıllardır edindiğim tecrübe ve birikimle uçurma için tasarladığım belli formlar var. Bilgisayar ortamında tüm bu girdilerle çalıştım ve çizimleri yaptım. Bunları ölçeklendirdim ama sonuçta bilgisayarda yapılan çizimin uçup uçmayacağını denemeden bilmek zor. Önce daha küçük boyutta çalıştım ama ebat küçük olduğu için rüzgar alma sorunu oldu. Uçurtmalar küçüldükçe dengeli uçmakta zorlanır. Daha sonra ebatı biraz büyüttüm ve tekrar denedim ancak bu sefer de denge problemi yaşadım, denge ipi için çözümler yarattım ve üçüncü deneme için varolan ölçüleri yakaladım. Bu ölçüde karar kıldıktan sonra önce yedi tane yaptım ve denedim. Daha sonra aşama aşama denemeler yaparak sayıyı 20’ye çıkardım.Her yaptığım uçurtmayı, az rüzgar, orta şiddetli rüzgar ve şiddetli rüzgarda ayrı ayrı teste tâbi tutuyorum. Uçurtmanın hangi rüzgar aralığında uçtuğunu bilmem gerekiyor. 20 tane yaptıktan sonra Almanya’dan getirdiğim, balıkçıların da kullandığı özel bir mekanizma olan fırdöndüleri denemeye başladım. Bunlar yaklaşık olarak 60 kilogram kaldırma gücündeydi ama rüzgarın gücüne dayanamadılar. Bu yüzden araştırmalarım sonucu 100 kilogramlık fırdöndüler getirdim ve sonuca ulaştım. &nbsp;EB: Uçurtmalarını gökyüzünde görmeden önce daha uzakları düşleyelim. 6. Mardin Bienali’nin incelediği tema “Daha Uzaklara”, bir uçurtma sanatçısı olarak senin zihninde hangi soruları uyandırıyor?ZM: Mezopotamya’nın engin denizlerine benzer hayallerimiz, birbirlerine bu kadar uzak inançların, birbirlerine bu kadar yakın yaşamış insanların uzakları Mardin’e yakın etmesi bu coğrafyanın büyüleyici olmasıyla mı alakalıdır?

Mardin'in sokaklarından gökyüzüne ve daha uzaklara uzanıyoruz. Zahit Mungan ile ayaküstü sohbetteyiz.

Zahit Mungan’la uçurtmanın peşinde

Özlediğimiz sofraları kuranlar, özlemleri ve ortak dilleri yemekle uzaklardaki evi dükkanına çevirenler. Ali ve Mustafa'nın Londra'da kurdukları Dükkan, bir göç, yemek ve dayanışma hikayesi. 

Shoreditch'te bir "Dükkan" 

Elif:&nbsp;Muhtarlığa adaylığını koymanın arkasındaki motivasyon nedir?Agah:&nbsp;En basit haliyle muhtarlığa adaylığımı koyma motivasyonum bu değişimin bir tetikleyicisi olmak ve kentsel rehabilitasyona hizmet etmek. Hedefim, kentsel rehabilitasyonu yerel yönetimin yapı taşı mahalleye indirgeyip; mahalle içindeki personaları saptayıp bu personaların sorun ve ihtiyaçlarının analizini yapmak, bu ihtiyaca çözüm olacak marka, ürün veya oluşumu bulmak, hem markaya hem mahalleliye, yerel yönetime yük olmadan projeler üretmek ve projelerle mahalleyi hem işlevsel hem estetik anlamda rehabilite etmek.&nbsp;E:&nbsp;Mahalleyi temel yaşam alanı olarak tanımlıyorsun. Bu kapsamda bir mahalle kendi kendine yetebilir mi, yetmeli mi?A:&nbsp;Mahallede kendi kendine yetebilmeye odaklanmamak gerek. Çünkü maalesef artık dünyamızda bu biraz hayal ürünü kalıyor. Fakat kendime sürekli şu soruyu soruyorum: Mahalleden çıkmadan bir hafta geçirmek için neler gerekir? Bu sorunun cevabını da genelde keyif ve ihtiyaca bölüyorum. Keyif kısmında sosyal çevremle mutlu olan bir insanım ve bu beni üç temel sonuca itiyor: arkadaşlarımı cezbedecek ve buraya getirecek bir unsur, beraber vakit geçireceğimiz bir mekan ve son olarak da buraya gelmeyi zulme çevirmeyecek bir ulaşım yolu. İhtiyaç kısmında ise daha az felsefi yaklaşıyorum ve şu üç alt başlığa iniyorum: banka, market, eczane. Bir haftanın ihtiyaçlarını bu şekilde başlıklandırabilirim. Bu haritanın bir sonucu olarak kültürel, ekonomik, sosyal ve ulaşım başlıklarında neredeyse tamamı için ayrı bir ihtiyaç listesi ortaya çıkıyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/2/1/1711394276088.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.56" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">E: Mahallenin öncelikli ihtiyaçları neler? Hangi ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçlar yönelik çözümlerin hangileri muhtarın üstlenebileceği projeler, hangileri belediyeye devretmesi gerekenler?A:&nbsp;“Hangileri muhtarın görevleri” dediğimiz yer tam olarak benim sahiplenmek istediğim gri alan. Yeteneklerim dahilinde; mimari eğitim ve sonrası bir reklam ajansı yönetmekten gelen proje geliştirme ve bunu markalara faydalı kılma konusu var. Farz edelim Serdar-ı Ekrem Caddesi ve alt sokaklarında evcil hayvan sahibi mahalleli sayısı yüksek. Bu sokaklarda da güvenlik veya başka bir nedenle alınmış yerel yönetim kararıyla çöp kovalarının sayısı az. Biz bir markanın görünürlüğünü, kentsel imajı bozmayacak şekilde bu sokaklara entegre edecek bir proje yazabilirsek ve bu sokaklara köpek dışkıları için poşet ve mini çöp kovaları yaratır, bunun sürdürülebilirliğini yine o markayla yönetirsek belediyeye maddi yük olmadan mahalleliye hizmet taşımış ve bir markaya da fayda sağlamış oluruz. Herkes kazanır. Benim yeni muhtarlık anlayışım ve motivasyonum bu: Mikro ve makro arasındaki aracılık görevini projeler yazarak üstlenmek.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/2/1/1711394293983.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.53" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">E: Bu bölgede hem işletmeleri hem ziyaretçileri hem de mahallelileri belli bir konuda birleştirebilecek ve fayda sağlayacak bir projen var mı?A: Makro ve çoklu projelerin karşısında duran, sorunlara mikro çözümler bulan bir girişimci-muhtar modeli yürütmeyi hedefliyorum. Bu nedenle çoklu hedef kitlelerin ihtiyaçlarını birleştirici projelerdense daha küçük ölçekli, özel ihtiyaçlara yönelik çözümler sunmayı amaçlıyorum. Ki zaten bunu da mahallelinin iştirakı olmadan yapamam. Bu nedenle başka bir yerden “benim projem bu” demeyi de doğru bulmuyorum, bu belediyeler seviyesinin işi.en onlara ihtiyaç ve sorunları tespit, çözüm yollarını ararken doğru adresleri sunabilirim. Bizim modelimizde zaten sorunlar ve daha kimsenin farkında bile olmadığı ihtiyaçlar işbirliğiyle çözülüyor.E:&nbsp;Muhtar seçilmesen de el atmayı düşündüğün bir konu ya da proje var mı?&nbsp;A:&nbsp;Bu mahalle için bir şeyler yapmak isteyen taraftayım ve bunu daha hızlandırmak, kolaylaştırmak ve etki alanını arttırmak adına muhtarlığa talibim. Muhtar olamadığım senaryo bu motivasyonumu kaybetmeme sebep olmayacak.

Müeyyedzade Mahallesi Muhtar Adayı Agah Uz, sahiplenmek istediği gri alanları, neden mikro ve makro arasındaki aracılık görevini üstlenmenin gerektiğini anlatıyor.

Muhtarlık nedir, ne değildir? Muhtar ne yapar, ne yapmaz?

13 Mart Çarşamba. Saat 11.04. Müşterek eyleme başlanmış; Lokman meze dolabının camlarını siliyor, Günnur soğanları doğramak üzere çıkarmış, Döndü köşede çayı, dolmanın iç harcını karıştırıyor. Hemen bize de birer çay dolduruluyor. Âdettendir.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/2/5/1710505611315.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Burası Beyoğlu’nda müdavim meyhanesi Müşterek’in Kurtuluş’taki <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/musterekmeze/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">meze dükkanı</a>, mezecisi. Metrekare başına en fazla meze dükkanı düşen mahalledeyiz. Onu tarihiyle, kültürel temsilleriyle, büyük yangınıyla ve arkasında bıraktıklarıyla yıllar yılı ansak da bugün mevzu mahallenin meze dükkanının bir çarşamba sabahına tanıklık etmek. Mücverini kızartanını yakından tanımak. Kurtuluş’ta bir meze dükkanın kapısından girip mutfaktan şöyle bir ayaküstü içeri bakmak ve laflamak.<img src="https://images.aposto.com/2024/2/5/1710505640888.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Saat 11.12. Döndü çayını alıp geliyor, mutfakla dükkanın oturma alanının kapısız, belli belirsiz ayrıldığı noktada dolaba yaslanıyor. Durduğu noktada aklıma geliyor: “Mutfak neden ayrı bir odadır çoğu zaman, neden yemeğin hazırlanışı da seremoninin bir parçası olmuyor, sahnede sadece yemek var da yemeği hazırlayanlar yok? Evde ya da restoranda fark etmez. Diyalog değil şov amaçlı mutfağa açılan pencere çok ama demek istediğim bu değil; yemeğe ve aşamalarına yaklaşım. Tasarımsal bir karar mı fonksiyonel bir karar mı? Kültürel etkisini tasarım üzerinden nasıl okuyabiliriz?"<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Burada mutfakla dükkan ayrı gayrı değildir. Biz içeride yemek yaparken müdavimler kafayı uzatır kolay gelsin der, düzenli gelenlerin hemen hepsiyle tanışırız.”</h2>Döndü çayından bir yudum alıp söze katılıyor: “Burada mutfakla dükkan ayrı gayrı değildir. Biz içeride yemek yaparken müdavimler kafayı uzatır kolay gelsin der, düzenli gelenlerin hemen hepsiyle tanışırız. Mutfakla meze dolabı ve masalar arasında dört bilemedin altı adım var. Burada ne mutfak içinde ne de dışında hiyerarşi ya da eşikler var. Herkes hangi meze kimin elinden çıkmış biliyor, denk gelirse görebiliyor. Çoğu dükkan dediğin gibi ama; hatta evlerin mutfakları dahi öyle tasarlanmış bu şehirde.” Mutfak tasarımı kararlarının belki de evin başka hiçbir odasında olmadığı kadar kültüre, günlük yaşantıdaki önceliklere ve cinsiyet rollerine dair çok şey söylediğini konuşuyoruz: Fine dining restoranlardaki açık mutfakları, dönerin ve fırının başındaki ustayı, kapalı ve havasız odalarda kurulan restoran mutfaklarını, Mardin evlerinin orta yerindeki kocaman mutfakları ve altını çizdikleri mesajları.<img src="https://images.aposto.com/2024/2/5/1710519800193.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Konu ekonomiye geliyor, kim dışarda yemek yiyebiliyor ya da yiyebilecek? Bu işlere nasıl yansıyacak? Lokman giriyor araya “Kurtuluş bir müdavim mahallesi. Çoğu müdavim beyaz yaka çalışan ve dışarıda yemek yeme ya da dışarıdan eve yemek alma alışkanlıkları var. Beyoğlu’ndaki meyhaneden sonra Müşterek’in sahibi Aliye Hanım pandemide buradaki dükkanı açıyor. Hem oranın müdavimleri geliyor evde 'Müşterek' kurmak üzere hem de mahallede yaşayanlar, mahalledeki arkadaşlarından duyanlar… Mahallede zaten böyle bir alışkanlık varken buranın bir ihtiyaca hizmet ettiğini söyleyebiliriz. Zaten meyhanenin de müdavimlerinin çoğu burada yaşıyormuş meğer.”<img src="https://images.aposto.com/2024/2/5/1710505808138.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Lokman, müşterilerle işi gereği en haşır neşir olan. Müşterek’in merhabası da güle gülesi de ondan. Evde ve tabakta Aliye Hanım’ın reçeteleri, Döndü’nün ve Günnur’un el emeği sözü alıyor. Lokman’ın da mutfakla arası hiç fena sayılmaz. Mardin’de Güzel Sanatlar’da yüksek lisansı bırakıp yemek işine atılıyor. Avanos’ta Müşterek’in kurucusu Aliye Hanım’ın danışmanlığını yaptığı bir restoran işletiyor, o sırada tanışıyorlar. Aynı zamanda soğukçu, o zamanlar restoranda aktif olarak da çalışıyor. Dört ay önce de İstanbul’a taşınıyor, Müşterek’te tezgahın arkasına geçiyor.&nbsp;Döndü bir yıldır Müşterek’in mutfağında. Evde sadece üç gün yemek yapıyor, o da eşinin pişiremediği yemekleri çocuklar yesin de karınlarına faydalı bir lokma gitsin diye. Her gün yemek yapsa da bu işten kolay sıkılacak gibi değil. Hayatta merkezlendiği yer mutfak. Evde de yemekleri kaptırıp bol bol yapıyor, mesleki deformasyon ya da meditasyon. Burada ondan sorulan tabak dolma. İnce ince hazırlanan iç, pazar günleri dışında her sabah kuru biberlerin ve patlıcanların içine doluyor. O da Lokman gibi soğukçu, öyle telaş içinde sıcakta yemek yapmaktansa şöyle keyifle, özene bözene soğuklarını hazırlayıp dolapta hazır etmek istiyor. Doğru zamanda doğru yerde. Nitekim Aliye Hanım’la ve burada çalıştığı için pek mutlu.<img src="https://images.aposto.com/2024/2/5/1710505842055.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">“Sen nasıl tanıştın Aliye Hanım ve Müşterek’le?” diye soruyorum Günnur’a. Beş yıl önce yemekle ilişkisinin nasıl ona iyi geldiğini fark ettiğinden bahsediyor. Ayakkabı için kumaş üretilen bir imalathanede beş kadın çalışırken günün en keyif aldığı zamanlarının oradaki mutfakta yemek yapmak olduğunu anlayınca ailesi aracılığıyla Aliye Hanım’la tanışıyor, Müşterek’te, Beyoğlu’nda meyhane mutfağına giriyor. Beş gün imalathane, iki gün mutfak. Yoğunluk da yemek yapmaktan soğutmuyor onu. Mutfağın en büyük sınavını geçiyor: her gün ayakta, her gün tekrar. Sonrası tam zamanlı mutfak macerası başlıyor. Meyhaneden bir başka imalathaneye: Müşterek’in Kurtuluş'taki mezecisine. Onun imza lezzeti şimdilik mücver.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Buranın esnafı çok eski. Dolayısıyla gel-geç müşteriyle değil müdavimle ilişkide.”</h2>Ekipten sadece Lokman Kurtuluş’ta kalıyor fakat mahallen nerede uyuduğundan bağımsız; ait hissettiğin, diyalog kurduğun, vakit geçirdiğin, “yaşadığın” yerdir. Ondandır ki hepsi farklı yerlerde ev kursa da Kurtuluş’a farklı bir aidiyet hissediyor, kimse pek yabancılık çekmiyor. Döndü haftanın altı günü Ataşehir’den buraya geliyor. Mahalleye dair onu en memnun eden mahalle ahalisinin hayvanlarla ilişkisi ve mahallenin demirbaş esnafı: “Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Buranın esnafı çok eski. Dolayısıyla gel-geç müşteriyle değil müdavimle ilişkide. Pandemiden sonra değişti, yeni sakinler geldi deseler de İstanbul’da mahalle kültürü açısından Kurtuluş gibisi yok. Bir de saygı var, tüm canlılara.” Günnur’a göre, Kurtuluş'ta herhangi bir mahallede olmayan bir aidiyet duygusu ve özgürlük var. Binbir çeşit insanın bir arada yaşadığı mahallede, bireylerin kimseye benzemeye çalışmadan kendi olabilme özgürlüğüne sahip olması etkiliyor onu. Diğer mahallelerdeki “mahalle baskısından” uzakta bir yaşam sürmenin mümkünatı. Oturduğu İkitelli’dense burada daha çok vakit geçirmek istemesi ondan belki. Lokman'a göre ise Kurtuluş karakterli; burada yaşayanların, en azından çoğunluğun, bilinç seviyesi yüksek. Etrafında yaşayan herkesi gözeten, kabul eden bir hâl var burada.&nbsp;Ee Kurtuluş gibi kalmadı. Onu da kayıt altına almak gerek. Saat 12.03.&nbsp;Mutfaktan son çıkanlar:&nbsp;Aliye Hanım’ın son reçeteleri Ege karması ve sakız murcu Gitmeden önce: Pazar müşterek sofralar için dükkana erkenden varmalı, ekip erken paydos yapıyor.

Kurtuluş'ta mahallenin mezecisinde bir çarşamba sabahı ayaküstü, iki çay arası, mutfak sohbetleri.

Müşterek’te saat 11.04

EMI, Mary ve Maya'nın yollarının kesiştiği, Cihangir’deki o kafe. Moskova'dan İstanbul'a uzanan dostluğun ve karşılaşmaların meyvesi. Moskova-İstanbul arası mesafeden daha uzak bir tarihi olan, bugünle konuşan ve yarına uzanacak bir göç hikayesi.

Dünyada her yeri evin yapabilirsin. İstanbul’daki evin, burası olabilir. EMI.

Psirri’de konumlanan galeri otel Mona, açıldığı günden bu yana Atina'nın hem yaratıcı topluluğunun hem de ziyaretçilerin buluştuğu merkez oldu. Peki ama nasıl? Ekonomik ve turistik anlamında canlanan şehirde bir otelin üstelenmesi gereken rolleri, bu süreçte mahallenin dönüşümünü Mona'nın kurucu ortağı ve kreatif direktörü Eftihia Stefanidi anlatıyor. 

Eftihia Stefanidi ile Psirri’de 

Pandemi sonrası ilk festivallerden. Bir aradalıklardan uzak kalalı çok, Bozcaada’yla ayrı düşeli az olmuş. Etrafında renkli ve çok sesli bir kalabalıkla fikirleri çarpıştırırken tanışıyoruz <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ecemanav/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ece’yle</a>. O zamanlar bir parçası olduğu, şimdi gönülden bağlı olduğu <a fr-original-style="" href="https://bozcaadacazfestivali.com/en/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bozcaada Caz Festivali</a>’nde. Daha o günden iletişim ağları kurma ve etrafında diyaloglar için alan yaratabilme kabiliyetinden etkileniyorum. Tabii o zaman bu, çok daha sezgisel bir yerden geliyor. Tanıştıkça sihrini daha somut bir şekilde görüyorum Ece’nin.&nbsp;Ece, fikirlerini bir bavulda oradan oraya taşıyan, fikirlerini gittiği her yerde döküp çatısı-evi hâline getiren, evini bir buluşma alanı olarak açan, davetkar ve çok sesli-renki biri. Çok sesli ve renkli olması fikirlerinin dallanıp budaklanıp değdiği her yerde yarattığı, herkesin paylaşımına açık alanlardan. Durum böyle olunca Ece'yi gittiği her şehirde, kolektif bir alan açmışken ve etrafında insanları toplamışken bulmak mümkün oluyor. Bundan hareketle mahalle-topluluk, mekan-insan ilişkilerini, ev kavramını ve topluluk alanlarının açılımlarını konuşmak için Ece’nin yamacına, biz de Berlin'e gidiyoruz.&nbsp;Ortağı Ömer’le Çukurcuma’da doğaçlama ve kolektif bir şekilde başlattıkları sanat ve üretim alanı FREYAalt’tan, bugün yaşadığı Berlin’deki projelerine, mahalle kavramından ev dediğimiz yere; Ece’yle ayaküstü, zihin açan, dağınık-toplu düşüncelerde buluşuyoruz. Mahal yeni mahallesi Alt-Treptow.Ece, “ev” senin için ne anlama geliyor?&nbsp;Ayağımı bastığım her yeri evim yapabilirim. Ait hissediyorum bir kere, kendime. Dolayısıyla etrafımdaki her şeyde de bu potansiyeli görüyorum. Bu hissi takiben de elbette yaşanmışlık geliyor. Bir yere ait hissetmem, oranın yörelerinde, köşelerinde biriktirdiğim anılarla büyüyor. Biraz da seyahat eden, “göçebe” bir tip olduğumdan; sonunda “ev”, biriktirdiklerimi temsil ediyor: insanlar, renkler, yürüyüş rotaları, düşünceler, gün batımları, duygular, sesler… Berlin’de veya başka bir yerde; kalbimdeki “ev” hissi tüm bu çağrışımların karşılığı.&nbsp;Bir evden, bir diğerine; İstanbul'dan Berlin'e yolculuğa gelelim. Berlin, nasıl evlerinden birine dönüştü?&nbsp;Bir çağrı hissettiğimde onu takip ediyorum, genelde hep bir plan var ama hiçbir planım da yok gibi. Berlin’e ilk adımımı atacağım zaman iş arkadaşlarım ve ablam halihazırda burada yaşıyordu. Pandeminin en sert zamanlarıydı. Tam pandemi öncesi birkaç ay yaşadığım Brüksel hâlâ aklımdaydı. İki yıl süren İstanbul hayatından sonra Brüksel’e tekrar gitme düşüncesi dümenini Berlin’e çevirdi. Belirsiz ve kısa bir süreliğine buradan çalışmaya, bir nevi hava değişikliğine geldim. Ardından olaylar birbirini takip etti ve bir baktım burada yaşıyorum. Taşındığımda kıştı. Berlin’in kışında buraya taşınmaya karar vermekle zaten en başından burada yaşamaya ikna olduğumu görüyorum.&nbsp;Berlin’de nerede, kiminle “evde” hissediyorsun?&nbsp;Dans pistinde, dans arkadaşlarımla; tanıdık ya da yeni yüzlerle paylaştığım. Benim için bu, dolu dolu bir hayat metaforu.Gün geçtikçe Berlin’de sosyal ve kültürel anlamda çok daha tatmin olmuş hissetmeye başladım. Burada üretmeye başlamak da tabii etkili. Projelerim, fikirlerim hep benimle seyahat eder ve ben neredeysem orada hayat bulabilirlerdi. Dolayısıyla "herhangi bir yerli" değillerdi. Buradaysa fikirlerim hayat buldu, köklendi. Yaşadığın yerde üretmenin verdiği güçlü duyguyla, Berlin evimiz oldu.&nbsp;Şehirlerdeki koca evlerimiz, sokaklara taşan salonlarımız mahalleler. Mahalle kavramının senin sözlüğündeki karşılığı nedir?&nbsp;Mahalle kavramı düzen ve ritüellerle ilişkili. Düpedüz yolunu bulduğun yer ve zamanla daha az deneysel bir hâl alıyor. Etrafında değişenler ve kendi içindeki dönüşümünü izlemek için de şahane bir gözlem alanı mahalle.&nbsp;Berlin’de çok ev ve mahalle değiştirdim ve yeni sabitlendim. Sürekli ev değiştirdiğim zamanlarda bile o sıradaki mahallemde yaptığım düzenli şeyler, yürüyüş rotam, müdavim olduğum yerler, içimde bir "lokalleşme hareketi"vardı. Şimdi yaşadığım mahallede, Alt Treptow’da yerimi bulmuş hissediyorum.&nbsp;Alt-Treptow fiziksel ve duygusal sınırlar arasında senin için neresi, nasıl bir mahalle?Dediğim gibi mahalleyi nasıl gördüğümüz ve deneyimlediğimiz oradaki günlük rutinlerimizle ilişkili. Benim zamanımı geçirdiğim her türlü aktivitenin orta noktası gibi. Alt-Treptow’da Neukölln ve Kreuzberg'ün arasındayız. Görlitzer Park önümde, kanal hemen arkamda. Treptower Park, nefes molaları vermek üzere yamacımda beni bekliyor. Bisikletle de her yer yakın. Bir İstanbullu olarak ve kendi İstanbul deneyimimi baz alarak burada pek yokuşsuz yollar arasında yeşil koması geçiriyorum âdeta.Alt-Treptow sakin ve yeşil bir mahalle. Komşu mahallelere kıyasla her şey dozunda, sembolik ve sade. Çalışmak için bir kafe, birkaç iyi restoran, bir mahalle barı var. Eğer biraz keşmekeş istersem de Weserstrasse 5 dakika ötemde.Biraz İstanbul'a, Çukurcuma'ya dönelim. Bir mekan nasıl "topluluk alanına” dönüşür? Çukurcuma’daki projeniz FREYAalt mahalledeki karşılaşmalara nasıl alan açtı ve bu dönüşümü yaşadı?&nbsp;Heyecanlı bir soru! Hikayeyi başa sarmak gerekirse <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/freyaalt_/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">FREYAalt</a>’taki ortağım Ömer’in Çukurcuma’daki dairesini kentsel dönüşüm sebebiyle boşaltması gerekti. Biz de eve veda etmek üzere burada bir sergi yapmak istiyorduk. Biz, isteyen ve bir parçası haline gelen herkes, tohumlar ektik ve hayalimizin de ötesinde bir alan açıldı. Öyle karşılaşmalar yaşandı ki mekanda 9 ayda 8 sergi yaptık. Düşündükçe hâlâ sürreal geliyor.FREYAalt’ı hayal etmeye ve üzerinde çalışmaya başladığımızda ruhu belliydi; burası fikirler, düşünceler, kolektif yaratım, sergileme, paylaşma için "alternatif" bir alandı. Burada hepimiz, sanatçı, kürator, sergi sorumlusu ya da hepsi birden olabilirdik. Bu roller arasındaki oyuncu geçiş hâli, yaratım süreçlerimizi özgürleştirdi. Yaratırken rol dediğin ne ki? Bu özgürlük ve bağımsızlık ilk günden beri herkes tarafından hissedildi, birçoğunu cezbetti. Dolayısıyla da etki yaratmaya başladı.&nbsp;Lokasyon müthişti, insanlar düzenli ziyaret etmeye başladı; kurulum ve sergi hazırlık süreçlerine yardım etti. Hatta bazen tanımadığımız birinin temizliğe el attığına şahit olduk. Bence bunun o kadar şaşırtıcı olmamasının bir sebebi de bu dairenin Ömer’in evi olduğu zamanlarda da sosyal ve açık bir alan olarak görülmesiydi. FREYAalt’a dönüştüğünde de hiç dile dökülmemiş, organik bir kolektif ruh çıktı ortaya. Fiziksel olmaya ihtiyacı olmayan düşsel, fikirsel karşılaşmalarla doldu, “güvenli belirsizlik” olarak tanımladığım şey burada da vardı. Berlin’deki ilk etkinliğimizi gerçekleştirdiğimiz sıralarda, yakın geçmişte Çukurcuma’daki bu özel mekana veda ettik. En başta da kurguladığımız gibi bundan böyle FREYAalt İstanbul ve ötesinde gezici bir proje olacak; bir ev sahibi, misafir veya izleyici olarak. Göreceğiz!&nbsp;Peki Berlin'deki son projen Cadavre Exquis/Solastalgia’nın tohumları nasıl ekildi?&nbsp;FREYAalt’ın rüzgarı beni Berlin'de takip etti ve kısa bir süre sonra kalbimde tanıdık duygularla kendimi attığım yeni bir projede hayat buldu: <a fr-original-style="" href="https://cadavre-exquis.art/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cadavre Exquis/Solastalgia</a>. Bu projede benimle birlikte eş-küratör olan Julia ile eski bir yas şapeli ve şimdi bir kültür merkezi olan Kiezkapelle’de eko-somatik ve ritüelistik pratiklerle bir tartışma, bağlantı ve şifalanma alanı yaratmaya gayret ettiğimiz bir sergi yaptık. İkimizin de hayattaki araştırmalarının, ifade biçimlerinin bir yansımasıydı; ekolojik adalet,"more-than-humans world”, queer ve spiritüel ekolojiler üzerine düşündüğümüz, kurcaladığımız, kurguladığımız. Bu işin çarkı içimde hâlâ dönüyor, henüz yüzleşmemi tamamlamadım.Cadavre Exquis/Solastalgia da Kiezkapelle etrafında tartışmak ve buluşmak için bir alan yarattı diyebiliriz. Bu alan ve etki çemberi nasıl oluştu ve genişledi?&nbsp;Birçok farklı kültürden (Şili, Moğolistan, Uganda, ABD, Brezilya, Almanya…) sanatçıların video işlerini, doğaçlama ve mekana özgü performansları ve eko-somatik atölyeleri devasa bir enstalasyonun parçası olarak bir araya getirdik. Etrafımızda bizimle birlikte dürtülerini takip ederek bu işin parçası hâline gelen, bunu da bizim Julia ile aklımızdaki kürasyondan bihaber olarak yapan birçok kişi oldu. Tam olarak nasıl bir şey ortaya çıkacak, neye benzeyecek hep beraber yolda keşfettik. Üç gün boyunca şapel evimiz ve toplanma alanımız oldu. İstanbul'dan gelen dostlarım bile etraftaydı; biri el arabasıyla toprak taşıyor, diğeri bir kriz anında gidişata yeni bir yön veriyordu. Bir an koşturmayı bırakıp kendi kendime: “Bu kadar insan nasıl oldu da buraya geldi?” diye sorup durduğumu hatırlıyorum. Cevap da yine aynı, yine konuşulmayan ama kolektif bir dürtüyle.&nbsp;Ziyaretçiler de katıldı kervana, onlar da katılımcı oldular: her gün ziyaret edenler, takılmaya gelenler, soruları olanlar, cevaplarını bırakanlar, bizim enstalasyonun ortasında oluşturduğumuz ve sessizce ucunu açık bıraktığımız altara bir şeyler ekleyenler, kendi performansını icra edenler... Bir süre sonra fiziksel olarak bu alan kapandı. Geriye düşünecek çok şey kaldı. Özellikle de böyle çeşitli dokulara sahip bir mekan Cadavre Exquis/Solastalgia deneyimiyle çarpışınca bu alanın ve onu çevreleyenler üzerine (sergiyle birlikte buraya girenler ve çıkanlar, mezarlığın bitki örtüsü, hayvanları ve niceleri) bize bulunma ve olmama üzerine sorulacak ve hissedecek şey bıraktı. Daha önce orada ne vardı, şimdi ne var ve yarın ne olacak? Uzun bir tartışmanın fitilini ateşlemiş gibi hissediyoruz ve Cadavre Exquis artık yaşayan bir varlık. Konuşmaya başladığımız için de mutluyuz.&nbsp;

Onunla dans pistleri ev, yabancılar yeni tanıdık, boş mekanlar dolup taşan kolektif üretim ve deneyim alanları: Ece'yle mekan-insan, mahalle-topluluk arasındaki ilişkileri okumak ve bir mahali dönüştürmek üzerine.

Ece Manav'la ev, mahalle ve bir aradalık alanları üzerine 

İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.

Aposto'nun iştah ve ufuk açan yemek yayını.

apéro

Türk kahvaltısı ve bir aradalık üzerine: Yeni bir diyalog + bol paylaşım = Çokkültürlü Turkish Breakfast Club

Deniz Hotamışlıgil & Alper Nakri’yle: Turkish Breakfast Club 

Tarih: 24.08.2023. Mahal: Hisarönü-Orhaniye. Otel: Martı Hemithea. Misafir: SOLİ. Fotoğraflar: Deniz Sabuncu. 

Denizle orman arasında: Oda No 308

Mahalle: Florya. Mahalleli: Oktay Kargül,&nbsp;İstanbul Planlama Ajansı (İPA) Genel Sekreteri. Mekân:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ipa_kampus/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İPA Kampüs</a>. Fotoğraflar:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/denizsabuncu/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Deniz Sabuncu</a>.İPA Kampüs, İstanbul’da, Bakırköy ilçesinin Basınköy mahallesi sınırları içinde yer alıyor. İdari sınırlar olarak baktığımızda Basınköy’ün neredeyse yarısından fazlasını Florya Atatürk Ormanı oluşturuyor, geri kalan kısmındaysa az katlı konutlar dikkati çekiyor. Kapı komşumuz Şenlikköy mahallesi ya da halk arasında bilinen adıyla: Florya. Dokusuyla birbirine girift bu 2 mahalle: Basınköy ve Şenlikköy esasında İstanbul’un en sakin yerleşim yerlerinden, dolayısıyla sokakta kalabalıkla pek karşılaşmazsınız, lokaller genellikle işe gitmek ya da gündelik işlerini halletmek için özel araçlarını kullanır, hayatın çok iç içe yaşandığı bir mahalle diyemeyiz. Tabii bunda bölgenin tarihsel gelişiminin de etkisi var.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683807411902.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İPA Kampüs'ün serasında Oktay Kargül<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Florya, Cumhuriyet’in ilk yıllarından beri şehir merkezinden uzak sayfiye yeri. Bağların, bahçelerin olduğu bir alan. 1930’lerde Atatürk bir gezisisi sırasında bölgeyi görüyor, Atatürk Ormanı bu sayede yapılıyor. Civardaki bir diğer önemli yapı da müzeye dönüştürülen, dönemin İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından yaptırılarak Atatürk'e armağan edilen Atatürk Deniz Köşkü. 1950’lerden sonra, İstanbul’da eğlence kültürünün de gelişmesiyle birlikte plajlar, eğlence mekânları ve yazlık evleriyle Florya, İstanbul’un yazlık ruhlu mahallesi olarak betimleniyor.&nbsp;Sahil hattı, banliyö ve şimdi de Marmaray ile fazla parçacıla sahip bir alan. Parçacıl yapıyı kenti mahalle bütününden ayıran, bölen modüller; park, orman, sahil bileşenleri olarak tanımlayabiliriz. Florya’daki Atatürk Kent Ormanı ve Marmaray merkezileşmeyi sağladığı için mahalleliyle iletişimi artıran önemli alanlar. İPA Kampüs’ün konumunun da hemen bitişiğinde olmaları bu açıdan büyük bir avantaj. Sadece bir mahalle için değil, Bakırköy, Yeşilköy ve Florya’nın birleştiği, mahalleliyle olan etkileşimi merkezleştiren, komşuluk ilişkilerini geliştiren bir yaşam alanı İPA Kampüs.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/5/1683878983016.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İPA Kampüs İstanbul Kitaplığı<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Florya’da bir kent kampüsü&nbsp;</h2>İPA Kampüs, Florya Atatürk Ormanı’nın yaklaşık 100 bin metrekarelik bölümünü kaplıyor. Atatürk zamanında ormanda birkaç prefabrik yapı varmış, bir dönem valilik konutu olarak kullanılmış. Ancak sonrasında dönemin İBB yönetimi buradaki prefabrik konutları kaldırıp yerine lüks villalar inşa etmiş; müştemilat, depo, spor alanları ve kişiye özel havuz yapılmış. Orman içinden bir alan izole edilip etrafı 2 sıra duvarla çevrilerek özel yazlık siteye dönüştürülmüş. İçindeki en büyük villa dönemin İBB belediye başkanının kullanımına, diğer yapılarsa ilçe belediye başkanlarına tahsis edilmiş. Villalarda özel yapım mobilyalar, altın varaklarla İstanbulluların erişimine kapalı&nbsp;gated-community oluşturulmuş ve kimsenin haberi olmamış. Ekrem İmamoğlu göreve geldiğinde "Burayı zamanında ayrıcalıklı kişilerin keyif yaptığı bir alandan İstanbul’un geleceğinin İstanbullularla planlandığı bir kent kampüsüne dönüştüreceğiz" dedi, İPA Kampüs’ün dönüşüm hikâyesi de böylelikle başlamış oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/5/1683879016150.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İPA Kampüs: evden ofise<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortak kullanıma ve kamuya açık alan inşası</h2>Dönüşüm sürecindeki vizyonumuz yıkıp tekrar yapmaktan ziyade elimizde olanı dönüştürmekti. İsraf düzeninin aksine yeniden işlevlendiren ve kamu kaynaklarını gözeten bir yaklaşım benimsedik. Ortak kullanıma açık kamusal alanların oluşturulması gerekiyordu. <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/so_istanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">SO? Mimarlık</a><a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/so_istanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;ve Fikriyat</a> ile de yollarımız böyle kesişti. Elimizde yarı olimpik havuz ve hediyelerin depolandığı bir hangar yapısı bulunuyordu. SO? Mimarlık ve Fikriyat tarafından hazırlanan projeyle “Havuz” seminer salonuna, “Hangar” ise atölye alanına dönüşmüş oldu. İPA Kampüs içindeki bu 2 yapının dönüşüm projesini tasarlayan mimarlar Sevince Bayrak ve Oral Göktaş için de keyifli bir süreç oldu ki projeden aldıkları ilhamla “Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi” projesini hazırladılar ve projeleri 18. Venedik Bienali Türkiye Pavyonu’nda sergilenecek proje olarak seçildi. Projenin ilk tanıtım toplantısı da onlara ilham veren bu mekânda İPA Kampüs, Havuz’da gerçekleşti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683808412701.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İPA Havuz<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstanbul’un geleceğini İstanbullularla tasarlamak</h2>İPA Kampüs’te farklı etkinlikler düzenliyoruz. Havuz ve Hangar’ın yanı sıra "Hobi" dediğimiz toplantı alanı ve İPA İstanbul Kitaplığı da kampüste. Özellikle öğrenciler, gençler ve araştırmacılar için İPA İstanbul Kitaplığı bir müdavim mekânı. Civarda gençlerin İPA Kampüs’teki gibi ders çalışıp bir yandan etkinliklere katılabileceği alternatif alanlar yok. İstanbul’da ormanın içinde hem kütüphanede çalışıp hem de açık havada vakit geçirebileceğiniz hem de etkinliklere katılabileceğiniz başka bir saha da. İPA Kampüs, hayalini kurduğumuz İstanbul’da olduğunuzu hissettiren çok özel kolektif bir alan. Üstelik çeşitli bitki, kedi, kuş, kirpi ve tavuklarıyla da doğa içinde, <a fr-original-style="" href="https://koru.istanbul" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Koru İstanbul</a> projesi kapsamında İstanbul'daki bitkilerin ve hayvanların haritalamasını yapıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/5/1683879091270.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kampüs kedisi ve İstanbul<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">İPA Kampüs İstanbul’un her noktasına, her kaynağına ve geleceğine nasıl yaklaştığımızın bir örneği. İstanbul’un “daha adil, yeşil ve yaşanabilir bir kent” olması hayalinin doğru planlamayla nasıl mümkün olabileceğinin ispatı. İPA olarak İstanbul’un geleceği için bu planlama aklının belediyenin tüm birimlerinden bu kentin tüm paydaşlarına varana kadar yerleşmesi için çalışmalar yürütüyoruz. İstanbul’un öncelikli konularına dair araştırmalar yapıyoruz, kamusal tasarım alanında katılımcılığı harekete geçirecek süreçler tasarlıyoruz ve tabii en önemlisi: İstanbul’un geleceğini tasarlıyoruz. Yaklaşık 2 senelik bir çalışma sonunda hazırladığımız İstanbul Vizyon 2050 Strateji Planı bu çalışmanın ilk ürünü olarak tamamlandı ve 5 Temmuz 2022 tarihinde Ekrem İmamoğlu tarafından İstanbullularla paylaşıldı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683808474491.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hangar<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Burada” ve “Birlikte” planlar</h2>İstanbul Vizyon 2050 Strateji Planı uzun erimli ve kente daha makro ölçekten bakan bir çalışma. Eylem planları, bu tasarının hayata geçmesi için atılması gereken adımları tanımlıyor olacak, kent planlamasında yerelin potansiyelini ve gücünü vurgulayan “semt” ölçeğine inen projeler tasarlanacak ve desteklenecek. Çalışma süresince yaklaşık 20 bin İstanbulluya temas ettik. Altını çizmek isterim: Bu, bir belediye planı, bir iki kişinin masa başında hazırladığı bir içerik değil. Bu, İstanbul’un yani İstanbulluların planı. “İstanbul’un Gelecek İçin Bir Planı Var”&nbsp;dememizin nedeni de bu. Bu kadar büyük ölçekli ve uzun erimli tasarımlar hazırlıyor dahi olsanız bu kentin yaşayanlarını işin içine dahil etmediğinizde, program ancak kütüphane rafına kaldırılır. Fakat her aşamada sürece orada yaşayanlar, mahalle toplulukları katıldığında ortaya çıkan sonucu toplum sahiplenir, sonuca ulaşmak için sürecin bir parçası olmaya devam eder. Bunu sadece Vizyon 2050 çalışması sürecinde değil, kentsel tasarım süreçlerinde de uyguluyoruz.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683808515805.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İPA İstanbul Kitaplığı<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Örneğin geçen sene başlattığımız “Burada Birlikte” atölyesi, İBB’ye ait ancak herhangi bir şekilde işlevlendirilmemiş farklı ölçeklerdeki kamusal alanları orada yaşayanlarla birlikte dönüştürmeyi hedefliyor. Bu yüzden “Burada” ve “Birlikte” diyoruz. Öte yandan İPA Kampüs’te katılımcılık konusunda farkındalık yaratan atölye çalışmaları düzenliyoruz. Hem paydaşlarımız hem de kendi geliştirdiğimiz yöntemlerle özellikle gençlerin yaşadıkları kentteki yaşamın iyileşmesinde ve dönüşmesinde hakları ve sorumlulukları olduğunun farkına varmalarını sağlayacak etkinlikler düzenliyoruz.&nbsp;

Mahalle: Florya. Mekân: İPA Kampüs.

“Burada” ve “Birlikte” bir kent inşası

Venedik Bienali 18. Uluslararası Mimarlık Sergisi akademisyen ve yazar Lesley Lokko’nun küratörlüğünde, "Geleceğin Laboratuvarı / The Laboratory of the Future" başlığıyla, 20 Mayıs Cumartesi açılıyor. Sergi 26 Kasım'a kadar ziyaret edilebilecek.&nbsp;Bienalin ana mekânlarından,&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/iksv_istanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İKSV</a>'nin koordinasyonunu yürüttüğü Arsenale’deki Türkiye Pavyonu’nda, mimar Sevince Bayrak ve Oral Göktaş’ın "Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi" isimli projesi sergilenecek. İPA Kampüs’ün de mimarları olan SO? Mimarlık ve Fikriyat kurucuları Sevince ve Oral ile bienal üzerine söyleştik.&nbsp;Venedik Bienali 18. Uluslararası Mimarlık Sergisi Türkiye Pavyonu’nda “Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi” manifestosunu fiziksel olarak deneyimlemek için bir alan yarattınız. Bu alanda izleyicilerin nasıl bir deneyim yaşamasını hayal ettiniz? Bu deneyim, yapılara bakış açılarını ne şekilde dönüştürebilir?&nbsp;Bienal gibi aynı anda onlarca serginin olduğu ve izleyicinin bir noktadan sonra çok yorulduğu - kendi deneyimlerimden yola çıkarak söylüyoruz - sergilerde, bir de üstelik iddialı bir ana sergi varken ulusal pavyonlar olarak ana anlatıya eklemlenmek ya da bambaşka bir parantez açmak gibi 2 seçenek vardı önümüzde. Öte yandan ana serginin temasını, katılımcılarını biliyoruz ancak serginin kendisini belli bir noktaya kadar bilemiyoruz ancak geçen hafta kuruluma gittiğimizde bir kısmını gördük. Ana sergi de çok yoğun. Böyle bir ortamda izleyicinin deneyimini tahmin etmek çok zor. Ama biz 2 tür izleyici olabileceğini düşündük; pavyondan şöyle bir geçecek olan ve biraz daha uzun zaman geçirmek isteyen. Uzun zaman geçirmek isteyenler için 15 masadan oluşan bir tezgâh ve Mimarlığın Çuval Teorisi’ni anlattığımız kitabın olduğu okuma köşesi var pavyonda. Ayrıca Test Sürüşü başlıklı video enstalasyonumuzun olduğu köşe de yine böyle bir deneyim için. Gelip geçenlerse kafalarını kaldırıp buluta bakarlarsa Hayalet Hikâyeleri’ni görebilecek, bakmazlarsa da Hayalet Hikâyeleri pavyonun zemininde de yansıma ve gölgelerle kendini gösteriyor, en azından o atmosferin içinden geçmiş olacaklar.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683808751082.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">SO? Mimarlık ekibi: Sevince Bayrak, Oral Göktaş, Aysima Akın, Reyyan Doğan ve Taylan Tosun<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">İlk kültürel gereç çuvaldan adını alan “Çuval Teorisi”nin İPA Kampüs Havuz ve Hangar projesinin akabinde mimaride de kendine yer bulabilecek bir teori olduğunu keşfediyor ve teoriyi mimari alanda tanımlayarak geliştiriyorsunuz aslında. Pratikten teoriye; havuzdan “Mimarlığın Çuval Teorisi”ne ve tersten tekrar başa; teoriden pratiğe giden düşünsel aşamalardan bahsedebilir misiniz?&nbsp;Tam sorunuzdaki gibi tersten tekrar başa gidince şunu görüyoruz. Sevince bundan 5 sene evvel Manifold için, Ursula K. Le Guin’in ölümü nedeniyle bir yazı yazmıştı. O zamanlar günün birinde Mimarlığın Çuval Teorisi’ni yazacağımızı bilmeden, Le Guin’in Çuval Kuramı ve Kurgu başlıklı yazısına gönderme yaparak: "Derken elimize birer çuval tutuşturdun, içi hikâye dolu bir çuval. ‘…bütün o sopalar, mızraklar, kılıçlar, o beyin göçerten, saplanan vurulan şeyler, o uzun ve sert şeyler hakkında işitmediğimiz şey kalmadı’ diye isyan ettin, ‘ama içine bir şeyler konan şeyi, mazrufun zarfını şimdiye kadar hiç dinlemedik. Bu yeni bir hikâye…’ diyerek müjdeyi verdin. Asıl olan her zaman hikâyeydi. Biz o esnada havalı hikâyeleri daha çok insana anlatabilmenin peşindeydik. Çuvalın içini, bir gören olursa diye, temkinli dolduruyorduk; ne yaptığımızdan çok, ortaya çıkan şeyle daha sonra ne yapacağımızı hayal ediyorduk. Halbuki sen, ‘Gerçek iş, yapma aşkına yapılır.’ diyordun, bununla sonradan ne yapılacağı başka bir mesele, başka bir iştir."&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/5/1683879917349.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">SO? Mimarlık ve Fikriyat ofisi<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu yazıdan 4 sene sonra 2022’de İPA Florya Kampüsü’nün kamuya açılması için ihtiyaç duyulan etkinlik mekânları için mevcut havuzun dönüşümünü önerdiğimizde, Çuval Kuramı’nın mimarlıkla olan ilişkisini kurmaya başladık. O terkedilmiş havuzu görür görmez aklımıza Çuval Kuramı gelmedi tabii. Ama projeyi tamamlanıp üzerine düşünmeye başladığımızda, birden o ilişkiyi kurduk. Çünkü aslında Le Guin’in ve Fisher’ın çuval kuramları mevcut olana yakından bakmak, onunla ilişki kurmakla ilgili. Biz de özellikle havuz projesinde, bu havuzu yıkıp yerine havalı bir bina yapmak yerine nasıl mevcut olana daha yakından bakıp dönüştürebilirizin üzerine düşündük. Mimar olarak zihnimizdeki kalıplaşmış imgelerden, aslında 2018 yılındaki yazıda söylediğimiz "Havalı hikâyeleri anlatma çabamızdan vazgeçebilir miyiz?" sorusuna yanıt arayarak başladık. Bu dönüşüm, zihinlerimizde olacak olandan bahsediyorum elbette, bir günde olmuyor, zor ve uzun ama denemeye değer.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683808888590.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">"Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi" sergisi için hazırlanan kitapçıktan&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu kapsamda ihtiyaç fazlası olarak inşa edilen yapılara dair Türkiye’de bir açık çağrı başlattınız. Bunun sonucunda öngöremediğiniz ya da tahmin etmediğiniz ne gibi durumlarla karşılaştınız? Çıkarımlarınız ya da İstanbul özelinde dikkatinizi çeken bir konu oldu mu?&nbsp;Türkiye’deki atıl yapıları kabaca üçe ayırabileceğimizi gördük. Birincisi Erken Cumhuriyet döneminde yapılmış ve sonra belli sebeplerle (özelleştirme, politik değişimler gibi) terkedilmiş yapı ve yerleşkeler. Bunların içerisinde özellikle yerleşkeler, sadece binalarla değil, peyzaj ve ağacıyla aslında yeniden kullanılmaya çok uygun alanlar. İkinci grup son 25 sene diyebileceğimiz bir aralıkta üretilmiş, zaten baştan ihtiyaca yönelik yapılmadıkları için kullanılmayan ve atıl kalan yapılar. 90 sonrasında inşa edilmiş bir grup yapı da yine sağlam olmasına rağmen, çirkin ya da işlevsiz bulunduğu için atıl kalmış. Elbette bu kategorilerin hiçbirine girmeyen yapılar da var ama temel çıkarımımız bu oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/4/5/1683879960539.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Florya'da bir "hayalet"<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">“Mimarlığın Çuval Teorisi” iklim değişikliği ve doğal afetlerle; özellikle de depremle nasıl bir ilişki kuruyor? Günün ihtiyaçları ve koşulları düşünüldüğünde bu teorinin İstanbul gibi yapısal ve nüfus olarak kalabalık ve deprem bölgesindeki bir şehirdeki yansımasını nasıl okuyabiliriz?Kullanılmayan yapıların kullanılabilmesini, gerekiyorsa güçlendirilmesini ancak bu güçlendirmenin de tasarım ve mühendislikle bir arada ele alınması gerektiğini öneren bir teori. Mimarlığın Çuval Teorisi; mevcut yapıların dönüşümüne odaklanıyor. Deprem de elimizdeki mevcut yapı stoğuna tekrar bakmamızı gerektiriyor. Dolayısıyla aslında çok temel bir ilişkisi zaten vardı. İstanbul gibi binlerce yapının depreme dayanıklı olmadığı bir şehirde, bu yapıların tamamını yıkıp yeniden yapmak mümkün ve gerçekçi değil. Mecburen Çuval Teorisi’nin önerisini, mevcut yapıları dönüştürme önerisini dinlemek zorunda kaldığımız bir döneme girdik. Aslında çok daha ikincil olabilecek bir konuyken mevcut yapıların dönüşümü, çünkü Türkiye gibi ekonomisinde inşaatın önemli rol aldığı ülkelerde yıkıp yapmak her zaman daha çok kabul gören bir seçenek, depremle beraber şehir de yaşayanların ve karar vericilerin ana konusu oldu.&nbsp;(*) <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/iksv_istanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İKSV</a>’nin koordinasyonunda düzenlenen Türkiye Pavyonu, TC Dışişleri Bakanlığı himayesinde, TC Kültür ve Turizm Bakanlığı katkılarıyla, Schüco Türkiye ve VitrA eş sponsorluğunda gerçekleştiriliyor. Türk Hava Yolları, havayolu partneri olarak destek veriyor.&nbsp;

Türkiye Pavyonu katılımcıları; Sevince Bayrak ve Oral Göktaş ile. 

SO? Mimarlık ve Fikriyat

Çiftliklerden toplanan taze ürünler, uygun fiyatlı kıyafetler ve bolca hikâye. Elimizde pazar poşetleri, gözümüz sağdaki tezgâhta, yanımızda Kornelia ve Italo, tura başlıyoruz. 

Mahallelerin vitrini

Tophane tam olarak nerede?

Soyut ya da somut, Tophane var mı?

Türkiye’de herhangi bir yerde, herhangi bir sohbet içinde vegan ya da vejetaryen olduğunuzu ifade ettiğinizde ilk gelen soru: “Peynir de mi yemiyorsun?”. Ve artık verebildiğimiz bir cevap: “Yiyorum ama o bildiğin peynirlerden değil.”<img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661944118001.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.92" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bilmediğin peynirlerden, çiçekli ve vegan<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bitki temelli beslenmenin yalnızca veganlar ve vejetaryenler tarafından ideolojik olarak değil türlü sağlık ve diyet tercihleri sebebiyle de benimsendiği bir zamandayız. Böyle bir dönemde gün geçmiyor ki yeni bir ürünle tanışmayalım. Bu kapsamda endüstrileşme her ne kadar bitki temelli ürünlerin yaygınlığını ve bilinirliğini artırsa da konu “kalite” ve “lezzet” olunca daha fazlasına ihtiyaç duyuyoruz. Durum böyle olunca Türkiye’nin sayılı bitki temelli çalışan şeflerinden ve yaratıcılarından <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/beriloymak" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Beril Oymak</a>’a sorduk: bitki temelli peynir nedir, ne değildir, nasıl geliştirebiliriz?Bitki temelli peynir nedir, ne değildir?Hayvansal hiçbir ürün kullanmadan, bildiğimiz geleneksel peynir formlarına benzer görünümde ve ikame bir tatta; genel olarak kaju, badem, tofu ya da bitkisel ürünlerle hazırlanan peynir alternatifleri diyebiliriz.Sadece vegan beslenenler için sunulan bir ürün çeşidi değildir. Artizan üretimlerde, vegan kültürle fermente edilmiş bitkisel peynirlerin aromaları herkese hitap eden bir seviyeye geldi.Bitki temelli peynirin temel besin değerleri ve içindekiler neler olmalıdır? Beryway bitki temelli peynirlerini üretirken senin esas aldığın kalite ve lezzet standartları neler?İkame bir ürün sunmak için sadece görünüşün yeterli olmadığını düşünüyorum. Şu an hâlihazırda Türkiye’de market raflarında yer alan bitkisel peynirlerin içeriği, sadece endüstriyel diyebileceğimiz modifiye eklentilerle dolu. Beryway peynirleri vegan kültürlerle fermente edilmiş kaju bazlı peynirler; içinde kaju, su, kültür ve tuz dışında koruyucu ya da stabilazör içermediğinden oldukça artizan bir ürün. İçeriğinin basit ve uzun yaşlandırma süresiyle lezzetinin ön plana çıkması benim önceliğim oldu.Bitki temelli beslenme şekli ve hâliyle bitki temelli peynircilik oldukça yeni, özellikle Türkiye'de. Peynir alternatifi olarak bir ürün sunduğumuzda otomatik olarak geleneksel peynir ürünleriyle bir kıyaslama yapılıyor. Başlı başına yeni bir ürün olarak kabul edip lezzetini kendi içinde kıyas yapmak gerektiğini düşünüyorum.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661944274374.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rokfor görünümlü bitki temelli&nbsp;peynir<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Takip ettiğin butik üreticileri ve şefleri düşünecek olursan bitki temelli peynirin besin değerlerini zenginleştirmek ve ürünün lezzetini geliştirmek adına ne gibi hamleler yapılıyor? Son zamanlarda en ilgini çeken gelişme nedir?Artizan üretim yapan özellikle Almanya ve Fransa’da bitki temelli çok güzel peynir markaları var. Benim alanım daha çok fermente edilerek hazırlanan peynirler. Kendi kültürünü oluşturmuş ve peynirlerini bu kültürlerle fermente ederek yaşlandıran markalar lezzet olarak bir adım önde gidiyor.Farklı yaşlandırma teknikleri; şarapta bekletme, kimchi suyu ile fermantasyon, rejuvelac ile fermantasyon, farklı bitki yapraklarına sarma yöntemi, tütsülendirme gibi lezzetini yükseltecek çok farklı teknikler var. Myoko’s sıvı formdaki mozzarella peyniri son zamanlarda yapılmış en başarılı ürünlerden. Riverdel Cheese’in incir-rezene gibi farklı kombinasyonlarla hazırladığı her peynir çok başarılı.Özellikle bitki temelli peynirin ve sütün hatta çoğu bitki temelli ürünün endüstrileştiği bir dönemdeyiz artık. Bu noktada endüstrileşmiş bitki temelli ürünlerin markette yarattığı farkındalık/rekabet ve ürün kalitesi/lezzet gelişmelerini terazide tartıp değerlendirecek olursan bitki temelli gıda endüstrisinin son 5 yılını nasıl değerlendirirsin?Türkiye için konuşacak olursak son 5 senede çok yol kat ettik. Ben ilk bitki temelli ürünlerimi hazırladığım kafemi 2017 yılında açmıştım. Vegan kavramı kesinlikle anlaşılır değildi. Kafede sunduğum ürünler vegan olmasına rağmen insanlar vegan olduğu için değil tadını sevdiği için yiyordu. Yıllar içinde özellikle sosyal medya, dizi, belgesel gibi dijital alanlarda yapılan işler insanlarda büyük bir farkındalık uyandırdı. Markette bitkisel süt bile bulmak çok zorken şimdi alternatifleri arasından seçim yapabiliyoruz. Endüstriyelleşme beraberinde markaların ürün içeriklerinin kalitesini düşürerek rekabet ortamından sıyrılma politikasını doğuracak olsa da bitki temelli ürün farkındalığı sağladığı için sevinmeliyiz.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661944440095.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hangisinden başlasak?<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Son olarak Türkiye’de bitki temelli mutfağın özellikle paketlenmiş veya yemeğe hazır ürünlerde ne noktada olduğunu düşünüyorsun? Bir şef, üretici ve yazar olarak sence gelişme ve AR-GE için nelere ihtiyaç var?2017’de bitki temelli mutfak eğitimi için ABD’ye gittiğimde marketlerde gördüklerim karşısında ağlamıştım, şaka değil! Benim daha hayal bile edemediğim ürünler market raflarında ve onlarca çeşidiyle karşımda duruyordu. O zaman farketmiştim ki biz daha on sene gerideyiz bu konuda. Şimdi düşününce aradan 5 sene geçti ve biz daha o noktaya ulaşmada belki de sadece birkaç adım attık henüz. Bu noktada bitki temelli mutfağı tanıtma ve insanlara yol göstermede bir misyon edindiğimi düşünüyorum. Çünkü ne kadar kişiye tarif yaptırır ve bu mutfağı sevdirirsem, o kadar çok marka ve sektörün de bu mutfağa olan ilgisi artacaktır. İnsanları korkutmadan, belli bir kalıbın içine sokmadan, bakın böylesi de mümkün olabiliyor demek gerekli.

Beril Oymak’la bitki temelli peynircilik üzerine. Fotoğraflar: Beril Oymak

Fermantasyon, kültür, su, tuz ve biraz kuruyemiş

İştahı kabarık bir vegan bir vejetaryen, denizi olmayan bir Ege beldesine doğru yola çıkar. Hayır, fıkra anlatmayacağız. Sadece birkaç iştah açan anımız var. Fotoğraflar: Elif Bayram (bu defa).

Denizi olmayan bir Ege beldesi: Alaçatı'dan 

Anneannenin dolması, babaannenin vişne likörü, babanın türlüsü, annenin günaydın öpücüğü... Bugün bayram erken kalkın çocuklar, aile sofrasında ziyafet var.

Bir bellek olarak tat: Aileden yadigâr tarifler 

14.30&nbsp;Başlangıç noktası: Arter’deyiz. Önce sergi mi yoksa müze dükkânı mı? Sergi! Tek yer: Locus Solus, işitsel ve görsel dünyaları birleştiren dinamik ve duyumsal Bill Fontana: Io’nun Yeni Sesi’ni deneyimleyeceğiz önce. Karar verildi. Sonra dükkâna: Exhibist mi Elephant mı?&nbsp;Kitapların içinde birkaç dakikaya daha ihtiyacımız var. Sonra yola.&nbsp;16.24 Havadar:&nbsp;TF1 Maçka-Taşkışla Teleferiği’ne yürü.&nbsp;Hatırladın mı? İstanbul’da havalara uçmak varken ayaklarımız neden bassın yere? Nostaljik ve hızlı. Son derece.&nbsp;Taşkışla’dan Maçka’ya doğru: istikamet oradan da Teşvikiye.&nbsp;16.45 Şuradan buradan: Maçka’dan başlar yürüyüş. Biraz atıştırmak hiç fena olmaz. Rotamızda Peleki, Şütte, Bröd, Petra. Peleki’den biraz kurabiye, hele taze çıkmışsa keyfine, birkaç tane daha. Belki küçük bir sandviç, yanına Bröd’ün soslarından. Hatta belki içine. Götürmelik bir ekmek de çantaya, oradan eve. Petra’dan filtre kahve mi cold brew mu? Filtre kahve.&nbsp;17.34 İmgelerden kelimelere:&nbsp;Kahve bitti ama sandviçin yarısı çantada. Karnımız tokçana ama zihnimiz aç. Pandora Kitap Evi’ne doğru yürüyüşteyiz. Hangi dergiler gelmiştir? Okumadığımız bir John Berger kitabı var mıdır? D. H. Lawrence İtalya’da Alacakaranlık, Jose Ortega y Gasset Sevgi Üstüne elimizde.&nbsp;18.45&nbsp;Maçka, Maçka: Pandora’dan Maçka Caddesi üzerinden kısa bir yürüyüşe. İTÜ’nin yerleşkelerinden eski apartmanları izlemeye Mim Kemal Öke Caddesi’ne. Oradan biraz griden yeşile, soluklanmak üzere. Parkın Mim Kemal Öke tarafındaki girişten girip soldan üst yola çıkınca sakinlik. Biraz okur muyuz Sevgi Üstüne?19.34 Kısa kısa, uzun uzun:&nbsp;Şehirle bugün sondan bir önceki kısa kısa yemeğe, uzun uzun date’e: Foxy’ye. Kulaklarda <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/4nau48vyKaPej19xkRfean?si=754605ad411e47b2" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Baby I’m A Fool</a> ve <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/7aoJg1wQEqMx1t875H5fww?si=5544c33b866c4390" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Morning Sun</a>.&nbsp;Günü dolu dolu yaşamanın yorgunluğu ve enerjisi, güneşin son saatlerinin neşesi ve melankolisi. Burçak’ın pekmezli patlıcanı, Foxy’nin topiği, muzlu profiterolü ve Kösetevek.&nbsp;21.00 Bir yaz akşamı, bir Harbiye konseri:&nbsp;Cemil Topuzlu Açık Hava Sahnesi’ne doğru heyecanlı adımlar atıyoruz. Yaz akşamı kokusu ve anımsamaları zihin duvarlarımızda, burnumuzda.&nbsp;29. İstanbul Caz Festivali&nbsp;kapsamında&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://caz.iksv.org/en/the-29th-istanbul-jazz-festival-2022/teoman-koyu-antoloji" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Teoman’ın Koyu Antolojisi</a> 6 Temmuz'da, <a fr-original-style="" href="https://caz.iksv.org/en/the-25th-istanbul-caz-festival-2018/melody-gardot" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Melody Gardot’un İstanbul seferi</a> 7 Temmuz’da Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu'nda.&nbsp;Bundan sonrası, caz nereye götürürse orası.

İstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.

İstanbul'un ve dünyanın sunduğu tüm hediyeleri keşfetmek, evden çıkmaya değecek deneyimlerin peşine düşmek için.

Aposto İstanbul


Cemil Topuzlu’da 29. İstanbul Caz Festivali, caz konseri öncesi. Öğleden sonra. Kısa yoldan İstanbul. Uzun yoldan Harbiye. Gelir misin bizimle?

Taksim-Dolapdere-Teşvikiye-Harbiye: Bir yaz günü, bir konser rotası

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/lovedgelato/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Loved</a>, geçtiğimiz ay Cihangir'de Kadirler Yokuşu’nda bir pazar yürüyüşünde keşfedildi. Limonlu Hindistan cevizli ve bulut gibi hafif yer fıstıklı dondurmasıyla sevildi, serinlendi. İçeriği öğrenilince yürekler şenlendi, mideler “oh be” dedi. Hâl böyle olunca kajudan bu dondurma reçetesini nasıl geliştirdiklerini sormak gerekti.&nbsp;Bitkisel bazlı dondurma nedir, ne değildir; bitkisel bazlı ürünler arasında yeri nicediri kurucusu Metehan Yılmaz’a sorduk.&nbsp;Önce içerik! Loved Gelato dondurmalarının içeriğinden bahseder misin?Loved Türkiye’nin ilk %100 bitkisel bazlı dondurma markası olarak kuruldu. Şu an ürettiğimiz ve ileride üreteceğimiz her ürün %100 bitkisel bazlı olacak.&nbsp;Hayvansal bazlı ürünlerin bitkisel muadilleri genelde o ürünlerin kötü bir kopyası gibi oluyor. Loved Gelato’yu kurarken en dikkat ettiğimiz konu buydu. Yaklaşık beş ay boyunca üretim bölümümüzde her türlü bitkisel sütü kullanarak yüzlerce kilo dondurma yaptık. Kaju sütünden yaptığımız dondurmaların doku, kıvam, lezzet olarak birçok alanda hayvansal süt bazlı dondurmalara çok iyi bir alternatif olabileceğiniz keşfettik. Yağ ve şeker oranımızın hayvansal sütle üretilen dondurmalara göre oldukça düşük olmasına rağmen kullandığımız en iyi kalitedeki hammaddeler sayesinde lezzet ve form olarak hayvansal sütlü dondurmaları aratmayan bir kalite yakaladık.&nbsp;Bitkisel sütlerden ve karışımlardan üretilen birçok dondurma alternatifi var. Bitkisel bazlı reçetelerinizi oluştururken Loved Gelato olarak sizin kriterleriniz neler?Reçetelerimizi hazırlarken üç kriterimiz var. Birincisi yapılan ürünün ya süt bazlı dondurma kalitesinde (doku, tat, kıvam, lezzet olarak) ya da daha iyi olması. Bunun için bulabildiğimiz en iyi hammaddeleri kullanıyoruz. Meyvelerimizi, baharatlarımızı ve aromatik bitkilerimizi İpek Hanım Çiftliği’nden tedarik ediyoruz. Kuruyemişlerimizi de yerel üreticilerden alıyoruz. İkinci kriterimiz her ürünün şeker oranının olabildiğince düşük tutulması. Loved ekibi olarak tatlıyı çok seviyoruz fakat tatlı yiyeceğiz diye de şeker bombası yemek istemiyoruz.&nbsp;Üçüncü kriterimiz de lezzet kombinasyonları. Bu konuda ciddi bir mesai harcıyoruz. Mesela sadece Antep fıstıklı bir dondurma yapmak yerine Antep fıstığının lezzetini nasıl daha yukarı taşırız diye düşünüyoruz. Bunun için Antep fıstığıyla uyumlu tatların listesini çıkarıyoruz ve teker teker denemeye başlıyoruz. Ta ki mükemmel kombinasyonu bulana kadar. Bütün lezzetlerimiz bir tatla başlıyor, başka bir notayla devam ediyor ve en sonunda diğer bir uyumlu notayla bitiyor.Bitkisel bazlı ürünlerin pazardaki yükselişi içinde bitkisel bazlı dondurmanın geleceğini nasıl öngörüyorsun?Bitkisel bazlı ürünlerin başta ABD ve Avrupa olarak inanılmaz bir ivme yakaladığına hepimiz şahit oluyoruz. Hatta %100 bitkisel bazlı et ve tavuk eti üreticileri son yıllarda aldıkları yatırımlarla hayvansal ürünler satan şirketlere ciddi şekilde rakip olmaya başladı. ABD’de meşhur bir tavuk fast food zinciri olan Chick-Fill-A, bitkisel bazlı tavuk şirketi olan Project Pollo tarafından satın alınma aşamasında. Bitkisel bazlı ürünler lezzet olarak hayvansal ürünlere göre tercih edilir oldu.&nbsp;Dünya artık hayvansal ürünlerden bitkisel bazlı ürünlere geçip geçmeyeceğini tartışmak yerine bu değişimin ne zaman olacağını kestirmeye çalışıyor. Bu durumun önündeki tek engel bitkisel bazlı ürünlerin fiyat olarak hâlâ biraz daha pahalı olması. Sanırım önümüzdeki 10 yıl içinde bu değişim büyük bir hızla devam edecek ve bitkisel bazlı ürünlere hem fikirsel hem de deneyimsel olarak daha yakın olan yeni jenerasyonun etkisiyle raflarda hayvansal ürünlerden daha çok bitkisel ürünler göreceğiz. Dondurma da tabii ki bu sektörün bir üyesi olduğundan bu değişimden pozitif olarak etkilenecektir.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/5/3/1655293809439.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Loved Gelato'nun sezon güzeli limonlu Hindistan cevizlisi güneşlenirken Fotoğraf: Elif Bayram<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu senaryoda dondurma diğer bitkisel bazlı ürünlerden nasıl ayrılıyor?&nbsp;Süt ürünlerinin bitkisel muadilleri bence diğer vegan alternatiflerden daha hızlı bir şekilde tüketicide karşılığını buluyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım departmanının 2009 yılında yaptığı araştırmada dünya nüfusunun %70’inin laktoz intoleransı olduğu ortaya çıktı. Laktoz intoleransı, alerji gibi vücutta yoğun bir reaksiyon göstermese de kısa vadede şişkinlik, karın ağrısı ve rahatsızlık hissi gibi semptomları içinde barındırıyor. Bu sebeplerle hayat kalitesini artırmak isteyen kişiler son 20 yıldır özellikle ABD ve Avrupa’da bitkisel sütlere yönelmeye başladı.&nbsp;Dikkat ederseniz bitkisel sütler neredeyse hayatımıza giren ilk hayvansal ürün muadili oldu. Dondurmanın bitkisel muadilleri de &nbsp;yurt dışında son 5 yıldır katlanarak artıyor. Yakın vadede belki bu değişim ülkemizde hızlı olmayacaktır ancak uzun vadede hem sağlık hem de gelişen hammadde tedariği açısından bitkisel bazlı dondurmanın hayvansal sütlerle üretilen dondurmanın yerini alacağını düşünüyorum.Bitkisel bazlı ürünlerin yükselişi de lezzetten ödün verilmesi, sağlıksız ve besin değeri olmayan ürünler geliştirilmesi, kaynakların etik ve adil olmayan bir şekilde kullanılması gibi birtakım endüstrileşme problemlerinden nasibini alıyor. Bu çerçevede bitkisel bazlı bir ürün üretirken lezzetten ve üretim prensiplerinden ödün vermeden kendinizi geliştirmek için siz neler yapıyorsunuz?&nbsp;Bitkisel bazlı ürün sektörüne karşı uzun zamandan beri diğer yerleşik sektörlerden gelen eleştiriler ve yargılar olduğunun sanırım birçok kişi farkında. Sürdürülebilirliğin şimdiki zaman diliminde yaşayan bizlerin kucağına bırakılmış kötü bir miras olduğunu hepimiz deneyimliyoruz. Son 50 yılda özellikle hayvancılık sektöründe yaşanan modernizasyonlar sebebiyle bütün dünya daha önce hiç tüketmediği kadar hayvansal ürünler tüketmeye başladı. Bunda ulaşılabilirliğin ve standardizasyonun önemi de çok büyük. Endüstri olabilecek kadar gelişen her sektörün ilk amacı büyümek olduğundan bitkisel bazlı ürün sektörü de bu durumdan nasibini alıyor. Bitkisel bazlı ürünlerin daha sağlıklı, daha adil, daha şefkatli bir duruşu olması gerekirken sadece hayvansal gıda içermemesi yeterli bir kriter sayılıyor.&nbsp;Bir ürünün üretiminde artık her aşamaya dikkat etmemiz gereken bir çağda yaşıyoruz. Bu konuda her birimize düşen sorumluluk bizden önceki kuşaklardan çok daha fazla. Loved olarak gerekmeyen hiçbir paketleme ve ambalaj ürünü kullanmıyoruz. Külahların altlarına takılan kâğıtlar, poşet ve plastik servis kullanmıyoruz. Strafor şu an kullandığımız (bundan hiç memnun olmadığımızı belirtmeliyim) tek kötü ambalaj kalemi. Doğaya oldukça zararlı ve neredeyse hiçbir şekilde çözünmeyen bu ürünü değiştirmek için neredeyse her gün araştırmalar yapıyoruz. Umarım çok yakında bu durumu da değiştireceğiz.&nbsp;Hammadelerimizi alırken de önceliğimiz sürdürülebilir tarım yapan ve doğaya saygılı yerel ve organik üreticiler oluyor. Bu ürünler diğer ürünlere kıyasla daha pahalı olsa bile seçimimiz bu yönde yapıyoruz. Zaten bu ürünleri kullandığımızda dondurmalarımız tat, doku ve kıvam olarak diğer dondurmalardan kalite olarak ayrılmaya başlıyor. Diğer yandan dükkânımızda şu an 10 farklı çeşit dondurma servis ediyoruz ve her birini mevsimsel ürünler kullanarak hazırlamaya çalışıyoruz.&nbsp;Mevsimsel demişken... Haziran ayında neler tadacağız?Haziran ayında kayısı, çilek ve kiraz çok lezzetli ve bu tatları dondurma hâline getirmek bizim için bir tutku diyebilirim. Bu ay içinde çilekli cheesecake, Napolyon kirazı &amp; bitter çikolata parçaları ve kayısı &amp; marzıpan çeşitlerimiz olacak.&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Loved Gelato’dan sevgilerle bir not:&nbsp;Bu satırları okurken strafora alternatif olan bir paketleme yöntemi hakkında bilgi sahibi olan varsa bize e-posta, sosyal medya ya da telefon yoluyla ulaşabilir.

Dondurma gibi dondurma. Bildiğiniz, sevdiğiniz, o ballandıra ballandıra anlattığınız dondurmalardan. Ama bu defa alıştığınız sütlerden değil, kajudan. 

Taze meyve ve kuruyemişlerden sevgiyle: Loved Gelato

Bir kadın, altın sarısı saçları önüne düşmüş. Sanki yüzüne gelen güneşle ilişkisini anlatıyor saçlarının hâli. Saçlarını parlatan güneşi seviyor ama önündekini kitabı okumaya devam etmek istiyor, ondan mesafeli. Saçlarını geriye atmadan kafasının pozisyonunu koruyor. Kitabın en heyecanlı sayfasında değil belli ki ama günün en iyi saatlerinde olduğunun farkında. Anla kitap arasında bir yerlerde. Baharın kış sonrası sarmalayan güneşine teslim. Bir yerden sonra sayfaları okudukları ve düşünceleri birbirine geçmiş şekilde çeviriyor. Her çevirdiğinde kurmaca ve gerçek biraz daha iç içe.Yan masada salyaları büyük bir iştahla akan köpeğin gözü, kafasına çapraz yerleştirilmiş turuncu şapkası, tasasız terlikleri ve kimsenin umursamadığı yüksek sesiyle şehrin futbol takımının şampiyonluğuna dair konuşan hayat arkadaşında. Yoksa ev arkadaşı mı demeli? Kimse, kimsenin sahibi değil bu şehirde. Önündeki soğuk mu soğuk, soğuk olduğu her dokunuşunda çıkan parmak izlerinden ve ani gelen sıcağa dayanamayıp bir gözyaşı edasıyla hareket eden damlalardan belli olan bardağından birasını yudumlayan fötr şapkalı bir beyefendi ve tam karşısında 1960’ların havasını estiren elbisesiyle ki belki vintage bir dükkânı aratmayan dolabının en nadide parçasıyla bir eliyle çantasını sıkı sıkı tutup bir eliyle rujunu titreyen elleriyle sürmeye çalışan kadın.&nbsp;Kadının gözü her iki eli de bira, patatas bravas ve vermut dolu tepsileri taşıyan garsona ilişiyor. Bir şeyler söylüyor önündeki tapas tabaklarını gösterip. Ne yaptığını unutmuş gibi bir süre. Sonra hatırlıyor, rujunu sürmeye devam ediyor. Garson ne dediğini anladı mı? Bilemiyoruz. Vale, vale, vale.<img src="https://images.aposto.com/2022/4/6/1652530041017.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Lavapiés sandalyeleri<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Bakmak gerek etrafa." </h2>Sokakta ev arkadaşıyla aheste aheste dolaşan köpeğe laf atıyor bizim iştahlı olan. Pazar sakinliğine gölge düşürecek en yüksek ses bu hadiseden başkası olamazdı sanırım buralarda. Saatler 17.00’ye geliyor. Tam olarak 16.43.&nbsp;Havanın kararmasına, daha doğrusu buralarda ve hayatın renklerini görebilenlerin yaşadığı diğer diyarlarda günün her daim beklenen şölenine daha çok var. Ne kadar güneydeyiz? Çok değil.&nbsp;Yaza kaç var, baharı kaç geçiyor? Emin değilim.Lavapiés’te bir meydandayız şimdi. Kral ve kraliçelerden kalan ihtişam yok burada. Kültürlerin bir arada yaşamasının getirdiği zenginlik, çeşitlilik ve miras var. Kurmaca ve gerçeğin iç içe geçtiği sahneler var her köşede. Bir pazar günü, elimden tutup bana göstermek istediği sahne bu. Ya da benim okumak istediğim sayfa bu. Şehrin haritasını arasına koyup ara veriyorum okumaya. Bakmak gerek etrafa.&nbsp;Güneşten açılmış saçlar; bitter ve buruk kokular; her sokağın açıldığı canlı meydanlar; anın tadını çıkaranlar; başrolde olabilecekken kenara çekilmiş eşlikçi tabaklar, sessizlik… Madrid’in asil tavrının yumuşadığı, koca ve ihtişamlı yapılarının sadeleştiği, sohbetin koyulaştığı, yaşamanın kendisi dışında her şeyin hayata eşlik eden hâline geldiği mahalle burası. Diyorum ya, ya da benim görmeyi seçtiğim yer burası. Berger'le buluştuğumuz yer burası. Madrid’in okumak, kalmak ve döne döne üzerinden geçmek istediğim sayfaları.<img src="https://images.aposto.com/2022/4/6/1652531742709.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Plaza De Puerta Cerrada <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Madrid günlüklerinde ve rehberlerinde duymaya pek alışık olmadığın bir mahalle </h2>Burası Lavapiés. Madrid günlüklerinde ve rehberlerinde duymaya pek alışık olmadığın bir mahalle. Malasana’nın ya da Chueca’nın suyu çıktığından değil, kalbim buraya çağırdığı için buradayım. Bazen olur öyle. Onu dinlersen, hayatla buluşursun.&nbsp;Buluşur buluşmaz beni kulaklarımda Paul Desmond ve Chet Baker’la selamladığından, birbirini içine çıkan meydanlarında içimdeki yaşam enerjisini dansa kaldırdığından buradayım ya da burada olduğum için dolduğum, gördüğüm, duyduğum her şeyle; başka bir gözle, kulakla ve hislerle varoluyorum bu mahallede. Yerlisi değilim, turisti değilim; turist gibi duyularım, yerlisi gibi adımlarım. Hiçbiri değilim, yalnızca burada varım. İzlemek, anlatmak ve olmak için. Lavapiés’te bir pazar, bu hislerle başlıyor işte.Neresi bu Lavapiés? La Latina, Tirso de Molina ve Embajadores metro duraklarının arasında, bugün popüler rotalar dışında; Orta Çağ’da şehrin surları dışında kalan bir mahalle. Hikâyesi az biraz Kreuzberg’e benziyor, benzetmeyi sevmem. Anımsatmalar, oluyor işte.&nbsp;Burada hikâye 1970’lerde ucuz kiraların duyulmasıyla başlıyor aslında. 1980’lere ve 1990’lara gelindiğinde iyice kalabalıklaşıyor. Orta Doğu’dan, Afrika’dan, Asya’dan, Güney Amerika’dan Madrid’e gelenlerin ilk tercih ettiği yer oluyor.&nbsp;İşçi sınıfının ve yaşlıların kiralık apartman bloklara cüzi fiyatlarla yerleşmesi, daha sonra göçmenlerin de hem şehrin merkezine yakın hem kendi hâlinde görünmez çizgilerle belirlenmiş, sınırları Madrid’ten geniş bu mahalleyi tercih etmesini takiben sonradan şehre gelen expat’lar, sanatçılar ve öğrenciler için de cazip ve ilham verici bir adres hâline geliyor Lavapiés. Orta sınıf oldu mu, orası olur.<img src="https://images.aposto.com/2022/4/6/1652530104969.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mahalleliler sokakta<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Canlı ve henüz yolculuğunda." </h2>Sonra senaryoya artan kiralar, soylulaştırma projeleri ve projesiz dönüşümler dâhil oluyor. Pek tabii sayısı henüz bir elin beş parmağını geçmeyen üçüncü dalga kahveciler; yetersiz, belki de iyi ki yetersiz, konaklama adresleri; mahalleyi sarıp sarmalayan küçük parklar; farklı tarzlardan grafitiler, çeşitli kültürlerin mutfaklarının temsilleri lokanta ve marketler; köklü müzeler; eski mercado’lar; sesin yükseldiği ve alçaldığı meydanlar ve onları bağlayan karmaşık sokaklar; iyi işgalcilik örneğine dönüşen sanat alanlarıyla Lavapiés, canlı ve henüz yolculuğunda.&nbsp;Bir yere varmış veya bir şeye dönüşmüş değil. En azından ilk taktığım gezgin gözlüklerimden okuduğum bu.Bir başka gün. Mezcal kokan bir kokteyl bar, pardon mezcalería’nın yanındaki tapas barda oturuyorum. Baharatlar burnuma hem Meksika’dan hem Mezopotamya’dan geliyor. Empanada yeme niyetindeyim, o Arjantin’den. Birkaç sokak ötede bir dükkânda var. Bir meydandayız. Plaza del bir şeydi, unuttum.&nbsp;Sevince isimleri unuturum. Görünmez duygular ağır basar.&nbsp;Önümdeki masada bir aile oturuyor. Aile olduğunu düşünüyorum; beş kişilik koca bir aile. Benim gözümde.&nbsp;Belli ki yeni yerleşmişler. Yerli mi turist mi? Ait mi sadece yerleşik mi?&nbsp;Yanlarında bir arkadaş grubu. Sohbet gırla, sesler yüksek. İkisinin elinde bira, sohbetteler. Birinin elinde kitabı var. Sanki yalnız başına. Yanındaki&nbsp;cod croquette’leri mideye indiriyor. Onun da yanındaki bir şeylere kızıyor, yanında hızlı mı yedi acaba? Paylaşmayı unuttu mu? İspanyolcam zayıflamış diye geçiyorum içimden. Lavapiés’te konuşulan onca dilin arasından İspanyolcayı seçebiliyorum. "O kadar olsun," diyorum. Yanımdaki genç çift çakmak soruyor, "Lo siento no tengo." Böyleydi, değil mi?&nbsp;Ne güzel bakıyorlardı birbirlerine. Akşam Teatro Nuovo Apolo’dalarmış. Ne izleyecekler acaba?<img src="https://images.aposto.com/2022/4/6/1652530149405.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Güneşin yakaladıkları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Ait hissetmedim, yabancı hissetmedim."</h2>1897-1898 yılları arasında Lavapiés’te Calle Dan Pedro Martir 5’te yaşadığı söylenen Picasso, ne derdi Lavapiés üzerine ya da nasıl resmederdi bilemiyorum. Ben, birbiri içine açılan meydanlar; meydanları dolduran, tüm benliği ve duygularıyla sahnede olmayı seçen, yorulsa bile o sahnede hayatın geçmesini değil hayatın elinden tutmayı bekleyen kalabalıklar görüyorum. Madrid’in kalanından Lavapiés’i ayıran ne diye günlerce yürürken düşünüyorum. O bara, bugün adını hatırlamadığım, oturduğum gün buldum.&nbsp;Lavapiés, hayatla dans ediyordu. Oturmuş, dansa kaldırılmayı beklemiyordu.Bir mahalleliye sorsam, soylulaştırmadan yakınırdı belki. Haklıdır da. Artan kiralar, tapas barların yanı başına açılan havalı dükkânlar, gürültü, güvenlik… Belki söyleneceği şeyler olurdu ama eminim o da kutlardı renklerini. Alışverişini yaptığı, terzisini ve manavını bulduğu mahallesinin ona yettiğini söylerdi. Yeni mahallelileri tanımadığından söz ederdi. Konuşmadım.&nbsp;Bu defa turist gözlüklerimi çıkarmadım. Turuncuları güzeldi. Lavapiés, yeni renkler ekledi. Ait hissetmedim, yabancı hissetmedim; olmam gerektiği yerdeydim. Gidemedim, kalamadım.Lavapiés için bir meydanda dans eden insanlar çizerdim, Picasso ne düşünürdü, bilmiyorum.

Mahalle: Lavapiés. Gezgin, yazı ve fotoğraflar: Elif Bayram.

Ruhu dans edenlerin yaşadığı mahalle

Mahalle, Şehir: Charlottenburg, Berlin. Otel: 25th Hour Bikini Hotel. Oda No: 812, Medium Jungle. Tarih: 11/11/2021.

25TH HOUR BIKINI HOTEL

Hayatımın kendimi bildim bileli geçen zaman diliminde her daim bir ayağımın ve aklımın olduğu, misafiri olduğum mahalle, Cihangir, artık benim mahallem. Ne zaman bir mahalleli olunur, ne zaman oraya ait hissedilir, oranın dertleri ne zaman senin dertlerin, güzellikleri ne zaman şifan olur? Şimdi mahalleden gitse de hep geri dönen, eski bir mahalleliye soruyorum: Seni mahalleye bağlayan nedir Tuluğ?&nbsp;“Manav, kasap, bakkal gibi esnafın varlığı, iletişimi ve oturup çay içebileceğin o çay bahçesi beni mahalleye bağlayan yegâne unsurlar. Yaşadığım mahallede yürüyerek alışveriş yapıp iki adım ötede arkadaşlarımla buluşabilmeyi arzulayan biriyim. İşte o zaman mahalle benim, ben onun. Beni lütfen bir araçla ya da toplu taşımayla insan içine çıkarmayın, beni zorlamayın!” diye anlatıyor. Sahi, itirazı olan?<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">GÜRÜLTÜDEN UZAK, SESSİZ VE BİZ BİZE</h2>Cihangir’de yaşayan kimle konuşsam aynı cevabı alıyorum. Eş dost hep dizinin dibinde, aradığın ne varsa mahallede: Canlı müzik, sabahlara kadar dans edebileceğin kulüp, taze meyve sebze alabileceğin manav, oturup “Bana bir tavşan kanı çay,” diyebileceğin çaycı; syphon yöntemiyle demlenmiş kahve ve yanında glütensiz kek söyleyebileceğin üçüncü mü bilmem kaçıncı dalga kahveci; Boğaz manzarası eşliğinde dostlarla donatılmış nefis bir sofra; çocukluğunu hatırlatan nostaljik bakkal; anne eli değmiş gibi ev yemekleri yapan esnaf lokantası; alışveriş merkezleri denen beton ve ışık dolu yapılara girmeden mütevazı bir şekilde alışverişini yapabileceğin dükkânlar; üst mahallede antikacılar, aşağıda vapur, yukarıda metro ve ta da: İstanbul’da trafiksiz yaşam.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/0/1642332035922.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Tuluğ, mahallesinde<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">“Kesinlikle esnaftan alışveriş yapmalıyım. Sabahları geçerken 'Günaydın,' dediğim esnaf komşum olmalı. Arkadaşlarım hemen arka sokakta oturmalı. Uzaklarda aramamalıyım hemen yanı başımda olsunlar. Olmasını istemediğim şeyler başta trafik, bir sürü araba — korna sesinden nefret ediyorum. Bundandır gürültüden uzak, sessiz ve biz bizedir bizim mahalle: Cihangir,”&nbsp;diyor Tuluğ. Haklı.&nbsp;Bizim mahallede ses bir Sıraselviler’de bir Akarsu Yokuşu’nda yüksektir, bakma namına. O da insana hayatta olduğunu hissettirir. Yaşamın içinde aktığını. Camını kapını kapatırsın, ara sokaklara denize doğru yürürsün: huzur, sessizlik ve yalnızlık. Aradan görünen Boğaz ve Anadolu Yakası fısıldar: Yalnız değilsin. Tuluğ’un dediği gibi: “Cihangir’de istersem sessiz, sakin ve yalnız, istemezsem kalabalığım.”<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">BEYOĞLU’DA UYUYUP BEYOĞLU’DA UYANMAK</h2>Tuluğ’un Cihangir’le ilişkisi mahalleye taşınmadan öncelere dayanıyor. Tanıdık bir hikâye:&nbsp;“Cihangir’e taşınmadan önce Müjdat Gezen’de okumaya başladım. Firuzağa meydandaki Mavi Plaza’ya gidip geliyordum her gün. 18 yaşındaydım. Hatta 17 yaşımda aynı binaya kursa geliyordum hafta sonları, o zamanlar lisedeydim. Benim için Beyoğlu kaçıştı. Hatta o zamanlar Firuzağa’da çay içip ünlülere bakardık. Zeki Demirkubuz bizi keşfetsin diye beklerdik, komik zamanlardı.”<img src="https://images.aposto.com/2022/0/5/1642168774975.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cihangir manzarası<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Oradan buraya seni hangi rüzgâr, nasıl attı Beyoğlu dolaylarına, mahallen Cihangir’e Tuluğ? “Ailem İstanbul’lun bir ucunda yaşıyor diye ve diğer yandan yalnız yaşamak, Beyoğlu’nda uyanıp Beyoğlu’nda uyumak için 20 yaşımda kendi paramı kazanıp Gümüşsuyu’nda ev tuttum. Cumbalı ahşap bir 1+1 bir evim vardı. Sonra her gün kız arkadaşlarımla buluştuğum Cihangir’e o uzaklıkta bile olmak istemedim. Gülşah’la İtalyan Yokuşu’nda başka bir eve taşındık. Yataklarımız aynı odadaydı. Ev gerçekten bakımsız ve çok küçüktü. O zamanın parasıyla 700 lira kira veriyorduk, hiç unutmuyorum. Ve böyle böyle bir çok evimiz oldu Cihangir’de. 10 küsür senedir emlakçılarla o kadar ev gezdim ki yıllardır yürüdüğüm sokaklarda birçok evin içini iyi bilirim. Cihangir benim gençliğim tam kendimi bulma dönemim. Burda gerçekten yıllarca o küçücük evlerde, o kalabalık masalarda, o azıcık paramızla, o kadar çok şey paylaştık ki unutulmaz.”İtalyan Kültür Merkezi’nde Pera’da İtalyanca derslerinden çıkıp Cihangir’de ve Beyoğlu’nun diğer merkezlerinde geçirdiğim vakitleri anımsatıyor bana Tuluğ’un Beyoğlu’yla ilişkisinin başlangıç noktası. Kadıköy, Bağdat Caddesi’nde büyümüş bir çocuk olarak Beyoğlu, Kadıköy’ün temizliğinden, huzurundan ve nizamında uzak; heyecan verici, kültürel olarak çok daha fazla katmanı keşfetmeye açık, düzensiz, huzursuz ve pasaklıydı. Ergenlik çağında bir genç için pek tabii cazipti. Diğer yandan bir grup arkadaşıma uzak olmak demekti Kadıköy. Hop diye buluşurdu “karşıda” oturan arkadaşlarım. Beyoğlu taraflarında yaşamak her daim özenilecek bir şeydi. “Avrupa’da olma hissiyatı” taşırdı o zamanlar.<h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DÜNYAYA AÇILAN KAPININ ÖNÜNDE VE ARKASINDA</h2>Cihangir, Cihangirlilerin. Bunu dışlayıcı bir tonda söylemiyor hiç kimse, tam tersine. Burada yaşayan her canlının bu mahallede hakkı ve mahalle özelinde sorumlulukları var.&nbsp;“Kaldırımları aşırı dolu ya da mahallenin dokusuna uymayan mekânlar açıldığında mahallede hemen birlik olunuyor ve rahatsız olunan her şey engelleniyor. Çoğunlukla Cihangir’in dokusunu ve insanlar kadar hayvanlarının da yaşamlarını sürdürebileceği konularda mutlaka savaşlar veriliyor ve el birliğiyle kazanılıyor,” sözleriyle anlatıyor Tuluğ durumu ve devam ediyor: “Mahallelinin çoğu muhtarlarla yakın ilişkide. Mahalleye dair konuları tartışabildiğimiz WhatsApp grupları var ve sokak temizliği, hayvan hakları gibi konularda ya da mesela kâğıt toplayıcılar için birçok konu ve sorunun çözümü bulundu bu gruplar aracılığıyla.”<img src="https://images.aposto.com/2022/0/5/1642168806028.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mahallelinin apartmanları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">“Cihangir ikiye bölünmüş gibi düşünebiliriz. Akarsu Yokuşu Sokak sanki dışarıdan gelenler ve mahallelinin daha az aralıklarla ‘dış dünyayla’ buluşma noktası. Cihangir Caddesi de mahallelinin kendi arasında takıldığı yer gibi. Tabii ki bu büyük bir genelleme ama ağırlıklı olarak bu şekilde bir ayrım var sanki,”&nbsp;diyor Tuluğ.&nbsp;Çiçeği burnunda bir Akarsulu olarak apartmandan her çıktığımda dünyaya açılan bir kapıdan çıkmışım gibi rengârenk hissediyorum. Birkaç adım Susam’dan ya da Coşkun’dan yürüyüp kalabalıkları atlatınca; binaların arasından Boğaz’la selamlaşınca; tanıdık ve eski yabancı, yeni tanıdıkla merhabalaşınca işin rengi değişiyor ama azalmıyor. Azalan sadece sesler. Cihangir, dünyaya açılan kapının hem önünde her arkasında. Tuluğ’un en başında anlattığı gibi: istersen yalnız istersen kalabalık.

Mahalle: Cihangir, Mahalleli: Tuluğ Özlü, Fotoğraflar: Deniz Sabuncu.

“Cihangir’de istersem sessiz, sakin ve yalnız istersem kalabalığım.”

Yıllar yılı ikisi birlikte anılmış, birini ziyaret eden öbürünün de kapısını çalmadan Kuzey Ege'den ayrılmamış: Ayvalık ve Cunda, iki komşu. Cunda, diğer adıyla Alibey Adası, Ayvalık ilçesinin en büyük adası. Yazlık nüfusu, kimi zaman kışlık nüfusunun beş-altı katına çıkan ada, bu kadar işletme açılmadan önce de yıllar yılı balık lokantaları, pek tabii balıkçıları ve zeytincileriyle nam salmış. Cundalı Ayvalık'tan, Ayvalıklı Cunda'dan ayağını kesmemiş.Bugün eskiden bu topraklarda yaşayan Rum Ortodoks ahalisinden kalma birçok kilise ve manastırla komşu restoranları, otelleri ve dükkânlarıyla süzüm süzüm süzülüyor. Bize kalırsa Cunda, Ayvalık'tan daha turistik. Hediyelik dükkânlarından, her sene ismi değişen restoranlardan, her sezon yenisi açılan otellerden o da nasibini almış almasına ama biraz çıktın mı yoldan, 1980'lerde bırakılmış film seti gibi sahiller. -mışlar ve -mişler, orada duruyor, yaşanmış. Ayvalık'ın o özgür ruhuna dair de bir şeyler orada.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636205468205.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cunda mahallelisi:&nbsp;Çiğdem Özsüt<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">"Ayvalık daha bohem. Türkiye'nin en büyük Rum mahallesi. Yaz-kış yaşamak için daha merkezî, kalabalığın olduğu yer. Cunda özellikle de sonbahar-kış aylarında inzivada sanki, sakin, Ayvalık'ın sayfiyesi gibi biraz. Ayvalık, şehrin çoğu imkânını yaz-kış sunuyor. Cunda, henüz o kadar değil, ada ruhunu koruyor," diye anlatıyor Çiğdem. Ayvalık-Cunda arası, üç-beş Paul Desmond parçası ve sinemada bir film arası kadar yakın. Onları ayıran bir sonbahar.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636205539110.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Taş Kahve'de günde yaklaşık 5000 fincan kahve dövülüyor<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Cundalı</h2>Cunda'nın bir farkı da şu: dışarıdan gelenin komşusu da buralı. Hayatını değiştirmek isteyen geliyor buraya. Samimiyet ve sıcaklık arayan. Mahallesinin, komşusunun kapısını çalabilmek isteyen. Ondandır belki Cunda'nın yoğun turizme ve göçe rağmen değişmiyor havası. Hele ki el ayak çekilince daha iyi anlıyor insan, buraya yaşamaya gelenleri. "Buralı insan yerine sahip çıkıyor, koruyor. Dokuz senedir gözlemlediğim dönüşüm, agresif bir değişime sebep olmadı. Yıllar içinde mekânlar, evler ve yaz-kış oturan nüfus arttığı için ihtiyaçlar tabii doğru orantılı olarak fazlalaşıyor. Belediyecilik tarafında gelişime ihtiyaç duyuluyor. Altyapı yetişmiyor. Misal doğalgaz yok burada. Bunun gibi büyüdükçe çözülmesi gereken problemler var. Özellikle yazdan sonbahara geçerken adadaki ihtiyaçlar daha net gözler önüne seriliyor fakat bu Cunda'ya has değil."&nbsp;Mümkün olan o başka hayatı "erkenden" görmek, mevcut düzeni bırakıp göçme kararını almak. Çiğdem, onları Cunda'ya getirenin seçme hakkı, kararlılık ve cesaret olduğunu söylüyor. İki çocuklarının da hayatının daha özgür olduğunu anlatıyor. Temiz havada, toprağa, kuma bulanarak büyümek var çünkü Cunda'da. Yaz-kış denizle iletişim kurmak demek Cundalı olmak. Trafikte harcanan vaktin aileyle evden-işe, işten-eve, evden-okula, okuldan-eve yürüyüş yapılarak geçirilen bir zaman dönüşmesi demek. Çocuğun bir birey olabilmesi ve özgürce hayata katılması."Çocuklar çok sosyaller. Şehirden gelen çocuklarla ciddi fark var olduğunu gözlemliyorum. Çıplak ayak çimende koşuyorlar, esnafla sohbet ediyorlar. Yaşama daha çok dahil oluyorlar. Cunda bu anlamda sunduğu mahalle ortamıyla da doğasıyla da eğitim imkânlarıyla da avantajlı bir yer."<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636205647042.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kokteylleri ve kapı önü muhabbetleriyle meşhur Orman<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Eylülde gel, hep kal</h2>Büyük şehirlerin ne kendine ne de içinde yaşayan insanına yetememesi; işsizlik; dijitalleşmeyle farklı iş modellerinin gelişmesi, işletme açmayacak olan şehirliyi bile bir rüzgâr, bir kafa atması, bir hayalle küçük beldelere taşıdı. Cunda'nın sonbahar-kış ahalisi, mahallelisi nasıldır şimdi?&nbsp;"Biz buraya ilk geldiğimizde çok gençsiniz orada ne yapacaksınız diyenler şimdi ne kadar doğru karar vermişsiniz diyor. Bu bile insanların artık küçük beldelere taşınmakla ilgili düşüncelerinin değiştiğini gösteriyor. Sonbahar-kış aylarında gelen, bizi daha da iyi anlıyor," diye açıklıyor Çiğdem Cunda'nın son yıllardaki sonbahar-kış seyrini."Buranın yaş ortalaması 2000'lerin başında daha yüksekti, artık orta yaş grubundan insanlar da Cunda'ya göçmeye başladı. Bodrum ve Çeşme gibi beldelere nazaran hâlâ ucuz. Hâlâ kaçabileceğin bir alan var. Çevrim içi işler yapan veya gelip yerel lezzetlerle kafe, restoran açan da çok. Özellikle pandemiden sonra yaz-kış, şehir-bucak üzerine düşünceler ve alışkanlıklar değişince Cunda'da da yaşam değişti. Emekliler büyük şehre hiç gitmedi, uzaktan çalışanlar adaya yerleşti. 'Yazlık'lara şimdilerde klimalar takılıyor, evde ısıtıcılar açılıyor. Hatta sırf Cunda'nın değil, Gömeç ve Burhaniye'nin nüfusu bile değişti."Artık cesaret etmek mi daha kolay yoksa şehirlerin yaşam koşulları mı daha zor yoksa C şıkkı,&nbsp;"Hepsi ve diğerleri," mi bilinmez ama özellikle Ege beldelerindeki mahallelerin nüfusu büyük oranda değişiyor. Bu değişim, farklı dönüşümleri de tetikliyor. Sonbahar-kış aylarına iki mahalle arası gel-gitle yaşayanların sayısı her geçen gün artıyor. Farklı yaş grubundan, şehirden ve meslekten insan, üretmek ve farklı bir yaşam kurmak için Kuzey Ege'nin, Karadeniz'in, Akdeniz'in mahallerinde buluşuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85098); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dört <g data-gr-id="21" fr-original-class="gr_ gr_21 gr-alert gr_spell gr_inline_cards gr_disable_anim_appear ContextualSpelling ins-del multiReplace" fr-original-style="" id="21" style="box-sizing: border-box;">mevsim</g><img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636205770922.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h2>Cunda Meydan gelişiyor, kalabalıklaşıyor<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Diğer bir mesele, "konar-göçer"ler. Turizm turizmi bitirebiliyor, malum. Gidilen yere tüketim alışkanlıklarını götürmek, yalnızca turizm endüstrisine ve sezonlarına hizmet eden tercihlerle bölgeye gitme sebebini yok etmek de mümkün; sezon dışına çıkmak, yerel olanı desteklemek, alışkanlıkları değiştirmek de. Nasıl daha duyarlı ve daha az tüketerek seyahat edebiliriz sorusu var aklımızda, yola çıktığımızdan beri.&nbsp;Karşımızda yaşadığı mahallede aynı zamanda otel sahibi bir mahalleli olunca sormamak olmuyor: Turizmin, turizmi bitirmemesi, en önemlisi de oradaki yaşamı olumsuz yönde etkilememesi için neler yapılabilir?"Sadece yaz tatiline çıkma alışkanlığından, 'temmuz-ağustos' hırçınlığından vazgeçebilirsek bile bir şeyler değişebilir." diye başlıyor anlatmaya Çiğdem. Altın çizmek istediği özellikle Türkiye'de yaz tatili ya da kış tatili olarak adlandırılan, deniz ve kayak tatillerinin çok fazla tercih edilmesinin "yüksek sezon" yoğunluğuna sebep olduğu. Böyle olunca da yalnızca iklimine ve buna uygun sunduğu imkânlara göre seyahat destinasyonunun belirlenmesi, işletme sahibinin, yıllık gelirini yüksek sezonda çıkarmaya çalışması. Nüfus yoğunluğunu bölgenin altyapısı kaldıramıyor. Kirlilik, enerji yüklemesi, kalabalık ve dahası.Peki Cunda'da bu iş nasıl Çiğdem? "Aslında yazın Cunda'ya gelenler, en kötü zamanına geliyorlar. Haziran başı; eylül, ekim, kasım aylarında Cunda'da gittiğin mekânlarda daha iyi hizmet alırsın. Kalabalık yoktur, taze malzeme tarladan sofraya kadar gelmiştir. Zeytin hasatının bereketi hissedilir. Doğa canlanır. Eğer Cunda'nın asıl güzel mevsiminin sonbahar-kış ayları olduğunu anlatabilirsek hem Cunda hem Cundalı hem turist rahatlayacak. Burada birçok mekân gelen giden olmayınca giderlerinin karşılayamadığı için kışın kapatıyor. Böyle olunca mekânlar sürekli el değiştiriyor. Sadece yazın gelen turistten tüm yılı çıkarmaya çalışıyor, ne yapsın? Böyle olunca ne mekânın ne de müşterinin sürekliliği oluyor.""'Deniz tatili' için yazın buraya gelmek de bir seçenek elbette ama tek seçenek değil. Kışın da Cunda'da yapılacak çok şey var. Cunda, Kuzey Ege mutfağı için, havası için, suyu için, doğası için gelinecek bir yer. Sonbaharda zeytinlikler arasında yürüyüş yapmak gibisi yok. İnsanların bakış açısını değiştirmek için bunu anlatmak bile bir adım. Bizim kışın açık olmamızın en büyük sebeplerinden biri bu. Bu güzellikleri tanıtmak."Tatil anlayışını değiştirmek lazım — birçok açıdan. Şehirlerin, beldelerin, bucakların tüm nimetlerini anlatmak lazım. Tüketme değil keşfetme güdüsüyle, "orada olmak" ya da sadece "yolda olmak" için çıkmalı yola. Cunda'ya, sonbaharda balık sezonuna, zeytin hasatına; ilkbaharda doğanın çoşkusuna, topraktan ot toplamaya.

Mahalle: Cunda. Mahalleli: Çiğdem Özsüt. Fotoğraflar: Deniz Sabuncu.

"Mutfağı için, havası için, suyu için, doğası için gelinecek yer: Cunda"

1. Ne? Midori NoodleNerede? <a fr-original-style="" href="https://www.ororo.com.tr/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Orōro</a>Neden yemeli? Rice noodle, ceviz, Hindistan cevizi sütü, tane edamame, brokoli, kabak, soya filizi, maş fasulyesiyle hazırlanan Midori, "bıktım sebzeli noodle'dan, yok mu vegan noodle piyasasını görüp de artıran!" diyenlere alternatif. Şişirmiyor, suşinin yanında da söylenesi.&nbsp;Bonus: İster Moda ister Erenköy şubesinde. Paket servisleri de mevcut.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">2. Ne? Glutensiz Raw Bar No.3Nerede? <a fr-original-style="" href="http://www.brod.com.tr/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bröd</a>Neden yemeli? Hindistan cevizi, hurma, şekersiz yer fıstığı ezmesi, toz badem, %54 bitter çikolatayla hazırlanan, bir ısırıkla tüm tatlı ihtiyacını karşılayan hem de "ama rafine şekersiz" rahatlığı veren atıştırmalık. Gönül rahatlığıyla yer fıstığı ezmesi rüyalarında gezinebilmek için.&nbsp;Bonus: İster Suadiye ister Nişantaşı şubesinde deneyebilirsin.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">3. Ne? Vegan tostNerede? <a fr-original-style="" href="https://www.gunbakery.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gün Bakery</a>Neden yemeli? Mis gibi kokan ekşi mayalı ekmeği (evet kokuyor) "bu üçlüyü neden daha fazla bir araya getirmiyoruz?" dedirten içindeki ezme, avokado ve mantarın fantastik uyumu için yemeli.Bonus: Ekşi maya ekmeklerini eve götürüp kendi fantastik üçlünle kendi tostlarını da denemen de mümkün.Editörün notu: "İstanbul kazan ben kepçe yemek peşinde" diyorsan,&nbsp;menülerden beğendiğin, "mutlaka denemelisin" dediğin bir şeyler varsa bize yaz, gidip deneyelim.

Her ayın son haftası İstanbul'daki pek sevdiğimiz mekânların menülerinden seçtiklerimizle buradayız. Bu hafta menülerin "pek masum" yıldızları aramızda. 