Daha iyi bir kahveye ulaşmak

Biz kahve müdavimlerinin kahveye atadığı birçok anlam, bozamadığı alışkanlıklar ve kendine has farklı farklı ritüelleri var. Kahve üzerinden bütün alışkanlıklarımı sadece sabah kahve kokan eve uyandığımda arkadaşımdan geriye kalan hafif ılık kahveyi içeceğim zaman bozarım. Çünkü o sırada alışkanlıklarımdan ya da kahvenin sıcaklığından çok sabahın o erken saatinde kahvemi ve günümü sevdiğim biriyle paylaşmanın huzuru ağır basar. Fakat tek başıma tam da dilediğim gibi kahvemi içerken ekranıma düşen haberlere bakarsak kahve alışkanlıklarımı sadece duygusal durumlar için değil, çevre için de değiştirmem gerekiyor olabilir. 

Nedir bu kahvenin zararları?

Her gün içtiğimiz kahvenin üretimi için değişen arazi kullanımının ve tarımcılığın ürettiği karbon ayak izinin hepimizin korkulu rüyası palmiye yağından bile iki kat fazla olduğunu biliyor muydun? Kahve içmeye devam etmek isteyen biri olarak bir bardak kahvem için 140 litre su harcandığını duymak kabusumu bir bilimsel makalede okumak gibiydi. 

Türkiye için bir araştırma olmasa da Birleşik Krallık’ta bir bardak kahve için zincirin başından tüketiciye ulaştığı süredeki karbon ayak izine baktıklarında minimum 280 gram olduğuna ulaşmışlar. Eklediğimiz sütün hayvansal veya bitkisel olmasından kahveyi yapmak için kullandığımız alete kadar bu sayı 700 gramı bulabiliyor. Belki bardak başına baktığımızda gözümüzü korkutmayacak bir değermiş gibi gözükse de ortalama koşullarla üretilmiş kahveden günde sadece bir bardak içmek yılda 155 kg ekstra karbon ayak izi üretmemize sebep oluyor. Bu, 3 kere İzmir-İstanbul arası uçağa binmekle eş değer. 

Etiyopya’nın güneyinde bulunan Guji bölgesindeki Uraga köyünde işçiler tam olgunlaşmış kahve meyvelerinin başında

İyi bir kahve mümkün mü?

Vücudumuza giren sıvının çevreye olan etkilerini anlayınca aynı kahveyi içmeye devam etmek içimize sinmiyor. Bu da akıllara lokal çayı getiriyor ama kara yoluyla ulaşımın sağlandığı bir ürün gerçekten daha az zararlı olabilir mi ki? E o zaman ben termos kullanıp bir daha asla pipet kullanmayacağıma dâhil yemin etsem, yeterli olur mu? Olmazi fakat müjdemi isterim ki bir alternatif var! Kahve üretiminde daha verimli gübre ve su kullanımı, kara veya havayolundansa deniz üzerinden ulaşımın sağlanması ve paketlemeye dikkat edilmesi bir bardak kahvenin karbon ayak izini 6 grama kadar düşürebiliyor.

İstanbul’da kahve kültürünü yaymak ve bilinçlendirmek için çalışan Coffee Department’ın kurucusu Metin Benbasat’a kahve üreticisi olmadan Türkiye’de daha iyi bir kahveye ulaşmak için nelere dikkat etmemiz gerektiğini sordum. İlk olarak ticari kahveyle nitelikli kahvenin ayrımını yapan Benbasat, nitelikli kahvenin üreticisinin kim olduğundan nasıl yetiştirdiğine kadar daha şeffaf bilgilere ulaşmanın mümkün olduğunu söylüyor. Karbon ayak izinin düşürülmesi için direct-trade (doğrudan ticaret) kavramından bahsederken kahvenin çiftlikten aracısız Türkiye’ye gelmesinin ulaşımdaki karbon ayak izini de düşürdüğünü paylaştı.  

E, ben bu kahveye nasıl ulaşabilirim?

Çevreye daha az zararı olan bir kahveyi tüketebilmek için bardağımızı sorgulamayı bırakmamamız şart. Benbasat’ın önerisiyle internet üzerinden kahvemizin yıllık transparanlık raporlarına bakabilir ve kahvemizin geçtiği işlemlere hızlıca ulaşabiliriz. Ben de bir daha kahve aldığım zaman güvendiğim dağıtıcıya kahvemin ne şekillerde üretildiğini ve hangi koşullarla ulaşımının sağlandığının benimle şeffaf bir şekilde paylaşılmasını isteyeceğim.