Kara Göründü: Sürdürülebilir gıda ambalajları

Sürdürülebilir enerji, sürdürülebilir tarım, sürdürülebilir beslenme, sürdürülebilir mimari… Son yıllarda bize sık sık ismini duyuran ve ilk kez, 1987 yılında Birleşmiş Milletler’in Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu’nun hazırladığı Brundtland Raporu’nda güncel anlamıyla karşımıza çıkmış olan sürdürülebilirlik kavramı, en temelde üretimin devamlılığı sağlanırken türlerin ve çevresindeki kaynakların dengesinin daimi kılınabilmesidir. Tarım, ekonomi, gıda sistemleri, turizm gibi pek çok alanda uygulamaları olan bütünsel bir yaklaşım ve bir yaşam tarzıdır.

Nereden nereye? Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %25'inin gıda sistemlerinden kaynaklandığını göz önünde bulundurursak, gıda sistemlerinde sürdürülebilirlik uygulamalarının gerekliliğini daha net görebiliriz. Ambalajlama ise sürdürülebilir gıda sistemleri oluşturmanın en önemli adımlarından biri; çünkü günümüzde ambalaj, tüketicinin gözünde ürünü koruma ve saklama işlevlerinin dışında pek çok farklı misyona sahip. Tüketicinin satın alma davranışlarını, markayla ilgili görüşünü doğrudan etkiliyor. Günümüze kadar gelen tüketici algısı bir gıdanın örtüldüğü oranda güvenilir olduğu yönündeydi, bu da overpackaging dediğimiz fazla ambalajlama uygulamasını hayatımızın bir parçası hâline getirdi. Daha fazla ambalaj, daha fazla atık ve daha fazla çevre kirliliği demek. Ayrıca kullanılan malzemenin plastik olması içindeki gıdanın güvenilirliğini arttırmanın aksine insan sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Sürdürülebilir gıda ambalajlarının avantajları nelerdir? Yenilenebilen, tekrar kullanılabilen çevre dostu malzemelerin kullanımını teşvik eder. Böylece ambalajlar kullanıldıktan sonra doğaya etkili bir şekilde geri kazandırılırken gıdaların daha uzun süre muhafaza edilebileceği malzemeler geliştirilmesiyle de gıda israfının önüne geçilir.

Şu ana kadar neler yapıldı? Şu ana kadar yapılan tasarımların çoğu henüz pazar araştırması ve/veya ürün geliştirme aşamasında olsa da dünyada çevre dostu olan malzemelerden üretilen ambalaj örneklerinin gittikçe artması sevindirici bir haber.

• İlk olarak, American Chemical Society’nin plastik ambalaja alternatif olarak sunduğu; narenciye pektini, tuz ve kazein adı verilen bir süt proteininden yapılan biyolojik olarak parçalanabilir ambalajlardan bahsedelim. Tamamen yenilebilir malzemelerden yapılan bu kaplamalar, çevre dostu özelliğine ek olarak plastiğe oranla daha düşük oksijen geçişi sağladığı için içindeki gıda ürününü daha uzun süre taze tutuyor.
  
  
• Birleşik Krallık merkezli süpermarket zinciri Waitrose, bezelye ve kırmızı mercimekten yaptığı makarnalarının üretim esnasında çıkan atıklarını saklayarak ambalajın bir parçası olarak kullanıyor.
  
  
• The Robin Collective’in KFC için tasarladığı Scoff-ee Cup; şeker kâğıdı, bisküvi ve beyaz çikolatadan yapılıyor. Çevre bilinçli şikemperverler olarak, kahvemizin sonunda fincanımızı yiyerek atık oluşturmamış olmanın rahatlığıyla masadan kalkmak bizi şimdiden heyecanlandıran bir fikir.
  
  
• Ambalaj üreticisi Huhtamaki’nin ürettiği kâğıt bardak Future Smart, %100 bitki bazlı malzemeler kullanılarak üretiliyor. Hem sıcak  hem soğuk yiyecek ve içecekler için kullanılabilen ürün, tek kullanımda atık hâline dönüşen kahve bardaklarının aksine doğaya karışabiliyor. 

Tüketici ne istiyor? GlobalWebIndex’in ABD ve İngiltere'de çevre dostu ambalaj kullanımıyla ilgili yaptığı anketin sonuçlarına göre, tüketicilerin %64’ü geri dönüştürülebilir malzemeler kullanılmasını talep ediyor. Ankete göre fazla paketleme istemeyen, biyolojik olarak parçalanabilir seçeneklerini istediğini belirten tüketici sayısı da oldukça fazla.

Çevre dostu ve yenilikçi ambalajlara yönelik tüketici talebinin artması başta gıda sistemlerinin sürdürülebilirliğini artırdığı için büyük önem taşıyor, önümüzdeki yıllarda da küreselde ve ülkemizde bu alandaki çalışmalar devam ederek büyük ölçekli şirketlerin de harekete katılması sağlanacak gibi görünüyor.