“Niyet ettim oruç tutmaya…”

Ayşenur Müslümanoğlu

İlk yudum, iftariyelikler, elden ele koparılan pideler, barışılan yemekler ve o zamanın Ramazan aylarında göze çarpan kola reklamları…

Bir yemek sevdalısı olarak “Ramazan” deyince aklıma ilk gelen iftar sofralarının güzelliği olur. Hep beraber oturulan iftar sofralarına dâhil edilmek için küçüklüğümde duyduğum heyecanı, sandalyeler arasına sıkıştırılan taburelerle birlikteliğimizi hatırlarım.

Büyüdükçe anımsadığım iftar sofraları değişti; fakat iftarın hissettirdikleri hiçbir zaman taburesinden kalkmadı. Masada gezdirilen gözler, “ezan okundu mu” merakı ve ortamın sıcak pideyle şenlenmesi hangi masada, kiminle olursam olayım çocukluktan gelen bir alışkanlık olarak kaldı. Yıllar sonra lise arkadaşlarımla Beyoğlu’ndaki Hacı Abdullah’a gidip bamya çorbasıyla açtığım oruçtaki sıcak pide, yeni simalarla bir aile aktivitesini paylaşmaya benziyor. Bunu yaşamak için masadaki herkesin oruç tutmasına da gerek yok. Masanın tek niyetlisi olduğum zamanlarda, bana kurulmuş bir masada bulunmanın özü veya masanın güler yüzlü “Allah kabul etsin”lerle çevrelenmesi de yeterli. Yurt dışındayken tek başıma olduğum iftarlarda, iftar masasının ne denli birleştirici bir güce sahip olduğunu hisseder ve “yalnız” olsam da kültürümü yaşamanın tadını alırım. 

Oruçtan bahsedince hemen aklımda annemin “niyetliyim” deyişi canlanır. İbadetlere başlarken ilk adım niyettir. Oruca, abdeste, namaza ilk olarak niyet edilir. Dinî ibadetin gerçekleşmesi bilinçte başlar, ardından sözlü niyetle mühürlenir. Kimi zaman üzerine kafa yorarak veya düşünmeksizin yaşadığım hayatımda bilinçli farkındalığı (mindfulness) ararken küçüklüğümden beri duyduğum “niyet” bana böyle göz kırpar.

Gündelik hayatta aç kalmaya dayanamayan, her gördüğünü yemek istediği için kendini “primitif” bilen benim bile, niyetin de etkisiyle Instagram'daki keşfet sayfasına veya yanımdaki tabakları dolduran yemeklere karşı gönlüm tok kalıyor. En azından kalmaya gayretli. İslam’da oruç, öfke ve şehvet gibi tabii duyguların terbiyesi olarak görülüyor. Ben de günlerimi duygu durum değişikliklerimde imdadıma yetişen yemekten arındırırken hayatıma midem yoluyla bir göz atıyorum. Duygularımla yalnız kalıyor, sinirimle karşılaşıyorum. Bazen ağır geliyor ama amacın terbiye olduğunun farkında olup kendine çeki düzen vermekten başka kaçacak bir yerin de kalmıyor. Bu bakımdan Ramazan ayı, yılbaşında kendime koyduğum hedefleri andırıyor. Farkı, bu hedeflerin 2 Ocak’ta unutulmaması ve 30 gün boyunca kişinin niyet ederek kendine dönmesi ve iradenin midede başlayarak gözetilmesi.

İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden Prof. Dr. Ekrem Demirli, orucu “özgürleşme hamlesi” olarak açıklıyor; tüketmek üzerine değil de reddedebilmek üzerine kurulu bir özgürlük. Bunları dinledikten sonra uykuya yedirmediğim saatlerin değeri gözümde daha da bir artıyor. Yiyeceğim yemekler için heyecanlıyım ama ezan okunana kadar midemi sessize alıp zihnimi onsuz çalıştırıyor, düşüncelerimi süzgeçten geçiriyorum. İlk haftalarda açlığımı hissettikçe niyetimi tazeliyor, odaklanmaya çalışıyorum veya vücudumu dinlenmeye bırakıyorum. 

Ezan okundu okunacak; iftar masasına geri dönecek olursam, sofranın küsleri barıştırmak gibi bir yanı olduğuna inanıyorum. Sırf benim için iftar sofrası kuran arkadaşım Duru’yu hatırlıyorum. Yıllarca ağzıma sürmediğim karnıyarıkla o iftarda göz göze gelişimi… Misafirim, açım… El mahkûm karşıma çıkan her yemeği yiyeceğim. Bir anlık duruyorum, sonra karnıyarığı ağzıma götürüyorum. Uzun zamandır tatmadığım patlıcan ağzımda bambaşka tatlarla dönüşüyor. Hiçbir yemekle barışmam bu kadar özel olmamıştı. Bir hayata patlıcanı kazandırmak büyük sevap olmalı.