Şişenin dışı: İhap Hulusi Görey

Upuzun masalarda omuz omuza oturulan, maskelerin tamamen düştüğü, muhabbetin dibine vurulan, klasik mi yeni seri mi, tek mi duble mi diye tartışırken şişenin yarılandığı sofraları hepimizin özlediği aşikâr. 

Rakı bizde itiyat. İçmesini, en çok da içerken hakkında konuşmasını severiz. Her kimle ve nerede olursak olalım, bu konuşmaların bir yerinde mutlaka Kulüp Rakı’nın bahsi açılır. Kulüp Rakı bize, evimizin balkonunda oturma rahatlığındaki eski meyhaneleri, beyaz muşambayla örtülü masaları, mezenin rol çalmadığı mütevazı sofraları, fondaki Münir Nurettin’i, eski İstanbul’u, saygıyı, dostluğu, ruhu olan kalıcı mekânları ve kalıcı insanları hatırlatır.

Belki de bize balık ve rakı aşkıyla özdeşleşen Kör Agop’u; hoş sohbetiyle herkesi kendine hayran bırakan Madam Despina’yı, cumhuriyetle yaşıt olan ve müşterileriyle masasını paylaşmasıyla bilinen Refik Arslan’ı, Çiçek Pasajı’na akordeonuyla damgasını vurmuş Madam Anahit’i, Beyoğlu’na uğuruyla gelen millî piyango satıcısı Cüce Simon’u, eski Kumkapı’yı, Yedikule’yi, Asmalımescit’i ve daha nicelerini anımsatır. Kısacası bizi renklerin siyah beyaz ama gülüşlerin bol olduğu, insanların yan yana masalarda birbiriyle derdini, neşesini paylaştığı zamanlara taşır.

Bir de bir etiketi vardır ki ısmarlandığı sofralarda pek çok kez tatlı bir münakaşaya sebebiyet vermiş, kültürel bir mirastır: “Etiketindeki içkilerini yudumlayan iki beyefendi kimdir?” Meşhur ikiliyle ilgili pek çok rivayet bulunmakla birlikte, bunların en popüleri ikilinin Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü olduğudur. Bir diğer tahmin ise Türkiye’nin ilk maç ve spor sunucusu Sait Çelebi ile Salah Birsel’in “Sergüzeşt-i Nono Bey ve Boğaziçi”sindeki Nono Bey, yani Hüseyin Hüsnü Paşa’nın oğlu Muhsin Bey olduğudur. Oysa etiketteki kişiler, etiketin yaratıcısı; Cumhuriyet döneminin ilk ve en önemli grafik tasarımcılarından biri olan, "Cumhuriyeti arşivleyen adam" diye de bilinen İhap Hulusi Görey’in bizzat kendisi ve yakın arkadaşı Fazıl Ahmet Aykaç’tır. Etiketin üzerindeki illüstrasyon İhap Hulusi’nin Beyoğlu Lebon Pastanesi’nde Ahmet Haşim, Mithat Cemal, Orhan Seyfi Orhon, Yahya Kemal Beyatlı ve Yusuf Ziya Ortaç ile birlikte keyifle rakı içtikleri akşamlardan birinin tasviridir. 

İhap Hulusi zamanının Türkiye illüstrasyon sanatı ve reklamcılığında pek çok ilke adım atmıştır. 1923 yılında Galatasaray Lisesi’nde açtığı afiş sergisi, Türkiye’deki ilk grafik tasarım sergisidir. Akbaba dergisinin sayfalarının, okullarda yıllarca kullanılan ALFABE’nin kapağının, pek çok markanın günümüze kadar gelen sembolleşmiş tasarımlarının arkasındaki isimdir İhap Hulusi Görey. Cumhuriyetin ilk yıllarıyla özdeşleşmiş kimliğiyle bildiğimiz Kurukahveci Mehmet Efendi, Beykoz Kunduraları, Kavaklıdere Şarapları gibi birçok afiş ve reklam çizimlerine hayat vermiştir. Bundan dolayıdır ki İhap Hulusi’nin illüstrasyonları bizi geçmişe konuk eder. Tıpkı İhap Hulusi’nin eserleri gibi zamana direnen, bizi sadeliğiyle büyüleyen ve bu kültürü yansıtan her anıya, mekâna ve her kalender meşrebe selam olsun.