Fransızca ile ilgili hikayeler
zencefilÜlkeler ve dillerin tarih boyunca serilimleri bellidir, yani Türkçeye adının Arapçadan , baharatının da Arap toplumları yoluyla geldiğini görürüz. Bazı lehçelerde zanjafīl ( زَنْجَفِيل ) veya zanjabīr ( زَنْجَبِير ) olarak da yazılıp söylenebilen kelimenin Standart Arapça ( Fasih Arapça ) biçimi zanjabīl ( زَنْجَبِيل ) şeklindedir . Dolayısıyla /b/ harfinden Türkçe şeklindeki /f/ harfinde geçiş, aslında Arapça lehçelerindeki bir farklılıktan kaynaklanıyor gibi görünmektedir...Devamını Oku
13 Ara 2022
bronzeDouglas Harper, İngilizce kelimesinin kökenini önce Fransızca bronze biçimine bağlar . Türkçesi tunç olan bu maddenin bu bronz ismi ise şüphesiz ki Fransızcadan geçmiştir. Sonraki adımda İtalyanca bronzo şekline bağlanan kelimenin kökeni Orta Latince bronzium olarak verilmiştir. Benzer bir şekilde başlayarak Nişanyan, İtalyanca bronzo kelimesini bu sefer Latinceye değil Farsça birinc برنج “pirinç” kelimesine bağlar. Akademik olarak bu bağlantının belirsiz olmasına rağmen, ken...Devamını Oku
29 Kas 2022
kral(içe)Görünen o ki unvanı 16. yüzyıldan beri Türkçede bulunmaktadır. Sadece yabancı hükümdarlar için kullanıldığının altını çizelim. Hiçbir zaman Osmanlı padişahlarının veya daha eski Türk hükümdarlarının unvanları arasında kral(içe) yer almamıştır. Sondaki +içe ekine bir aşinalığımız vardır, imparator içe , tanr ıça , çar içe , ve kraliçe gibi. Bu son ek, kraliçe kelimesinin kendisi gibi, bir Güney Slav dilinden geçmiştir Türkçeye . Bu Güney Slav dilinin Sırp-Hırvatça olması muhte...Devamını Oku
15 Kas 2022
Kelime KöşesiKelimelerin köklerini, tarihlerini ve anlamlarını keşfeden son sayısında yaratık, canavar ve mahluk sözcüklerini mercek altına alıyor. Sözün Özü: Canavar Farsça canavar جانور kelimesine bir yakından bakalım. İçindeki can جان kelimesini farkedelim. Birleştiği āvar اور kısmı, Türkçede -lı/li eki ile karşılaştırılabilir, “getir(il)mek, sahip olmak” anlamındadır. Böylece görürüz ki Farsça canavar جانور , Türkçe canlı ile aynı oluşumdadır. Farsça can جان “ruh, tin, yaşam” ise, hiç...Devamını Oku
30 Eki 2022
canavarFarsça جانور kelimesine bir yakından bakalım . İçindeki can جان kelimesini farkedelim. Birleştiği āvar اور kısmı, Türkçede -lı/li eki ile karşılaştırılabilir, “getir(il)mek, sahip olmak” anlamındadır. Böylece görürüz ki Farsça canavar جانور , Türkçe canlı ile aynı oluşumdadır. Farsça can جان “ruh, tin, yaşam” ise, hiç şaşırtmayan bir derecede eski bir kelimedir. Orta Farsça cyān, hyan benzeri bir biçimden türemiş olan can kelimesi, bazı kaynaklar tarafından, yazılı örneği bul...Devamını Oku
25 Eki 2022
İlk adımda zombiTürkçeye Aztekçeden , Sümerceden , veya Çinceden giren kelimeler gördük. Devriâlemi tamamlamak için bir de Afrika’ya uğramak gerekir. kelimesinin Türkçeye okunuşları aynı olan ya İngilizce zombie ya da Fransızca zombi kelimesinden girdiği gözüküyor . İngilizce ve Fransızca dillerine kelimenin girişi, farklı ama benzer iki yoldandır. İngilizceye Louisiana Kriyolü zombi , Fransızcaya da Haiti Kriyolü zonbi kelimesinden geçmiştir . Kriyol diller, kırma diller olarak da adlandırı...Devamını Oku
18 Eki 2022
Türk dillerinde temel sözcüklerden önemli bir kısmının yüzyıllar hatta binyıllardır çok benzer bir şTürk dillerinde temel sözcüklerden önemli bir kısmının yüzyıllar hatta binyıllardır çok benzer bir şekilde kullanıldığını ve günümüze geldiğini görürürüz. Bu gibi sabit yolculuklara bir örnek tuz sözcüğünde görülebilir. Türkiye Türkçesi tuz > Orta Türkçe tūz > Eski Türkçe tūz yolculuğunda biçimini korumuştur. Özbekçe tuz , Azerbaycanca duz , Türkmence dūz , Kazakça tuz . Kırgızca tuz , Tuvaca dus , Yakutça tūs gibi sözcüklerde de aynı biçimin az değişim geçirdiği görüle...Devamını Oku
27 Eyl 2022
“İnsancıllık” adına
Deme kalbura kallabur; lugât-ı fasîhten evlâdır galât-ı meşhûr.
İkisi arasından tost sözcüğünün hangi dilden geçtiği bazı okuyucularımız için daha açık olabilir. İnİkisi arasından tost sözcüğünün hangi dilden geçtiği bazı okuyucularımız için daha açık olabilir. İngilizce toast “tost, kızartmak” sözcüğü bize tostu bahşetmiştir. Büyük olasılıkla Geç Latince * tostare “kızartmak” fiilinden İngilizceye geçmiştir. Aynı Geç Latince kökten İspanyolca tostar , İtalyanca tostare gibi fiiller de türemiştir. Kökü takip ettiğimizde Geç Latincenin ardında geçmiş zaman çekimli Latince tostus “kurudu”, yalın hali Latince torrere “kurutmak” sözcükleri ...Devamını Oku
13 Eyl 2022
Muzafferisminin de kökü olan zafer kelimesi “galibiyet” anlamında Arapça kökenli bir kelimedir. Aynı “galibiyet” ve “alt etme” anlamları Arapça ẓafar ظَفَر kelimesinde de mevcuttur . İlginç olan, aslında bu kelimenin anlamının mecazlama yoluyla türemiş olmasıdır. Geçmiş zaman ẓafira ظَفِرَ fiilinin kökü olarak “tırnak, pençe” anlamındaki ẓifr ظُفْر kelimesinden türemiştir . Yırtıcı kuşlar yakaladıkları avlarını “pençeleyerek” “alt ederler” ve “galibiyet” kazanırlar. Zifiri karanlık t...Devamını Oku
30 Ağu 2022
Fuşya kelimesinin hikayesini öğrendiğimiz zaman görmüştük, Avrupalıların Amerika kıtasını keşfiyle beraber bir sürü bitki, meyve, sebze, ve çiçek isimleri de Avrupa dillerine katılmış oldu. Yüzyıllar, hatta binyıllardır farklı bir iklim, toprak, ve kıtada yetişen bu bitkiler, değişik isimlere, ve değişik görünümlere sahiplerdi.1700’lü yılların ortasında Avrupalı koloniciler, Güney Amerika ve Meksika’da yerli bir çiçekle tanıştılarFuşya kelimesinin hikayesini öğrendiğimiz zaman görmüştük , Avrupalıların Amerika kıtasını keşfiyle beraber bir sürü bitki, meyve, sebze, ve çiçek isimleri de Avrupa dillerine katılmış oldu. Yüzyıllar, hatta binyıllardır farklı bir iklim, toprak, ve kıtada yetişen bu bitkiler, değişik isimlere, ve değişik görünümlere sahiplerdi. 1700’lü yılların ortasında Avrupalı koloniciler, Güney Amerika ve Meksika’da yerli bir çiçekle tanıştılar: petunya . 1800’lü yılların başında Avrupa’...Devamını Oku
23 Ağu 2022
Hem Fransızcada hem de İngilizcede genre yazılışıyla bulunan, ve Türkçeye okunduğu şekliyle janr olarak alınmış bu kelime için TDK sözlüğü şu anlamları verirHem Fransızcada hem de İngilizcede genre yazılışıyla bulunan, ve Türkçeye okunduğu şekliyle janr olarak alınmış bu kelime için TDK sözlüğü şu anlamları verir : Tarz , tür . Bu kelimenin Türkçesini veya yabancı dillerdeki halini sanat dalları tartışılırken duymuş veya okumuş olabilirsiniz. Özellikle film janrı veya müzik janrı tabirlerinde. Bu örneklerde janr kelimesinin nasıl “tür” anlamına geldiğini görebiliriz. Peki kelimenin kökenine bakarak Türkçedeki karşılıkları hakkınd...Devamını Oku
12 Tem 2022
Lady Marmalade💋 21 yıl önce bu hafta Christina Aguilera, Lil' Kim, Mýa ve Pink’in birlikte söylediği şarkısı, Billboard listelerinde birinci sırada kalmaya devam ediyordu. İlk Fransızca dersim: Voulez-vous coucher avec moi ce soir?
06 Tem 2022
Bernard Law Montgomery,Birinci Dünya Savaşı, İrlanda Bağımsızlığı ve İkinci Dünya Savaşı’nda savaşan Birleşik Krallık’ın mareşali, Normandiya Çıkarması’ndaki tüm Müttefik Devletler’in askerlerinin komutasını üzerine almış Mareşal “ Monty ” lakabı ile de bilinmektedir. İngilizcede duffel coat (duffel ceketi) adıyla bilinen ceket, adını Belçika’nın Duffel kentinden alır. Günümüzde yaklaşık 18 bin kişilik nüfusu olan Duffel kentinin adının da Galyaca “su” anlamına gelen dubron kelimesinden geldiği söy...Devamını Oku
14 Haz 2022
Günümüzde robot kelimesi birinci anlamı olarak “otomatik araç”, kendi başına işleyebilen bir makine olarak kullanılmaktadır. Biraz daha geniş bir anlamıyla, örneğin mutfak robotu, herhangi bir elektrikli aracı da ifade edebilmektedir.Bir sürü dilde robot kelimesini aynı şekilde bulabilirizGünümüzde robot kelimesi birinci anlamı olarak “otomatik araç”, kendi başına işleyebilen bir makine olarak kullanılmaktadır. Biraz daha geniş bir anlamıyla, örneğin mutfak robotu , herhangi bir elektrikli aracı da ifade edebilmektedir. Bir sürü dilde robot kelimesini aynı şekilde bulabiliriz: İngilizce, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca gibi dillerde robot , Almanca roboter , hatta Japonca bile robotto ロボット. Belki de bu ortaklık sayesinde, kelimenin tekil bir noktadan çıktığın...Devamını Oku
17 May 2022
editörSözlükte “yazıları yeniden düzenleyerek yayıma hazırlayan kimse, yayımcı” olarak geçen kelimesinin, özellikle –ör son ekinden de dolayı, Fransızcadan Türkçeye geçtiği kolayca anlaşılabilir. Fransızca dahil İngilizce, İspanyolca, İtalyanca, Almanca gibi diğer Avrupa dillerine de hep Latinceden alınmıştır. Latince editor , fiilden kişi ismi yapım eki alarak editus kelimesinden türetilmiştir. Editus yüklemi, “ortaya koymak, üretmek” anlamındaki edere yükleminin geçmiş zaman çeki...Devamını Oku
10 May 2022