Arapça ile ilgili hikayeler

ittifakSeçim ve savaş zamanları gündemde, dillere oturan kelimelerden biri de kelimesidir. Çoğumuz belki 1. Dünya Savaşı’nda İttifak Devletleri ifadesiyle karşılaştık bu kelimeyle, belki de ülkemizde son yılların ittifak siyaseti ile. Her zaman olduğu gibi, önemli ve yüklü bazı kelimelerin kökenlerini anlamak, o kelimelerin kullanımları konusunda bakış açımızı genişletebilir. Kelimelerin biçimbilimine yabancı olmayan okurlar ittifak kelimesinin Arapça kökenli olduğunu görebilirler. ...Devamını Oku

07 Mar 2023

Geçmişten günümüze Türk mutfak kültüründe limonata

Limonata sadece İstanbul sokaklarında değil imparatorluğun diğer şehirlerinde de, İzmir’de, Kahire’de, Şam’da seyyar limonatacılar tarafından satılan bir içecektir.

Özge Samancı

·

05 Mar 2023

Geçmişten günümüze Türk mutfak kültüründe limonata
Öncelikle, başta depremden etkilenenler olmak üzere herkese geçmiş olsun diyoruz, yakınlarını kaybedenlere baş sağlığı diliyoruz, derin üzüntülerimizi iletiyoruz. Bir an önce iyileşmemiz, sağlıklı, huzurlu ve mutlu günlere kavuşmamız en büyük dileğimiz. Yaşadığımız felaketin boyutları çok büyük, karşı karşıya kaldığımız sorunlar çok boyutlu. İyiliğe giden yol, yaşadıklarımızla yüzleşmekten, sorunları enine boyuna tartışarak ayağı yere basan çözümler üretmekten geçiyor. Burada temel çıkış noktamız yaşananların doğallaştırılmasına ve bu felaketin kadere ihale edilmesine karşı çıkmak olmalı. Biz de Zappa Zamanlar ekibi olarak bu yönde birlikte düşünme sürecine karınca kararınca katkı yapmak amacıyla bu minik dosyayı hazırladık.Nişanyan Sözlük’e göre “felaket” kelimesi Arapça “felek” sözcüğünden geliyor. Tarihçesinde “feleğin getirdiği afet” anlamı var. Sözlük, “felek” kelimesinin de Arapça “falak” kelimesinden geldiğini ve “1) çark, 2) yıldızların döner küresi, 3) talih, baht” anlamlarına sahip olduğunu yazıyor. Ayrıca, bu sözcüğün Aramice/Süryanice “çark, çıkrık”, Fenike dilinde pelekum “yün eğirme çıkrığı” sözcüğü ve Akatçadaki palāku “dönme, çevirme” sözcüğü ile eş kökenli olduğu belirtiliyor. İslam hukukunun önemli kaynak isimlerinden Kemalpaşazade bu kelimeyi “cühelanın” (yani bilgisizlerin, cahillerin) “ihtiraatı” (yani uydurması) olarak değerlendirirken tam olarak neyi kastetti bilmiyoruz ama bizim vardığımız sonuç netÖncelikle, başta depremden etkilenenler olmak üzere herkese geçmiş olsun diyoruz, yakınlarını kaybedenlere baş sağlığı diliyoruz, derin üzüntülerimizi iletiyoruz. Bir an önce iyileşmemiz, sağlıklı, huzurlu ve mutlu günlere kavuşmamız en büyük dileğimiz. Yaşadığımız felaketin boyutları çok büyük, karşı karşıya kaldığımız sorunlar çok boyutlu. İyiliğe giden yol, yaşadıklarımızla yüzleşmekten, sorunları enine boyuna tartışarak ayağı yere basan çözümler üretmekten geçiyor. Burada...Devamını Oku

26 Şub 2023

Psikeart'ın"İnsan hâlleri yayını" seçilmiş makaleleri Aposto Premium'da! Psikeart psikiyatri, psikoloji ve sanatı buluşturuyor, güncel psikiyatri tartışmaları ve psikiyatriye konu olan kavramların sanatsal alandaki yansımaları inceliyor. Aldatmayı saptama algoritması işe yarar mı? Yazı: Hakan Atalay “Ebeveyn ve evlat sevgisi de dahil olmak üzere, belirgin toplumsal içgüdüler bahşedilmiş herhangi bir hayvan, kaçınılmaz olarak bir ahlak anlayışı ya da vicdan kazanacaktır.” Darwin, “İns...Devamını Oku

05 Şub 2023

PsikeartPsikeart

HİKAYE

Aldatmayı saptama algoritması işe yarar mı?

Bazı çalıșmalar, aldatmanın sadece arılar, karıncalar ya da insanlar, hatta üniversite hocaları gibi gelișkin organizmalarda değil, bakteri düzeyinde bile ișlediğini düșündürüyor.

Hakan Atalay

·

01 Şub 2023

Aldatmayı saptama algoritması işe yarar mı?
Tarihi Fener Evleri Sanatla Buluştu!

Tarihi Fener Evleri'nin tarihsel süreci ve kültür mekanına dönüşümü üzerine.

28 Oca 2023

Tarihi Fener Evleri Sanatla Buluştu!
Türkçe şey kelimesi Osmanlı Türkçesinde شی‎ şeklinde yazılırdı ve Arapça şayˀ ( شَيْء‎ ) kelimesinden geçmiştir.Arapça şayˀ ( شَيْء‎ ) kelimesi de “bir nesne” anlamına gelse de kökeni, Arapça “istedi, diledi” anlamlarına gelen şāˀa ( شاء ) fiiline dayanır.“İstemek, dilemek” fiillerinden “istenilen nesne, arzulanan nesne” anlamına geçiş sıradışı değildir. Latince desiderare “istemek, dilemek, beklemek, ummak” fiilinden türeme Latince desideratum ya da Fransızca désirer fiilinden désirée/désiré isimleri benzer oluşumlar gösterirler.Daha önceki bir yazımızda Türkçe ummak fiilinden türemiş umut isminin de benzer bir şekilde türediğini görmüştük. Bu açıdan şey sözcüğü umut ismi ile bir anlam yakınlığı gösterir.Şey kelimesinin “istenilme” ile anlamsal bağı başka sözcüklerde de görülebilir. Türkçede inşallah olarak yazdığımız Arapça in şāˀa-llāh ( إِنْ شَاءَ ٱللّٰهُ‎ ) ifadesinin ortasında şāˀa fiiline rastlarız, “eğer Allah istediyse” anlamına gelir. Aynı şey, Türkçede maşallah olarak yazılan Arapça mā şāˀa-llāh ( مَا شَاءَ اللّٰهُ‎ ‎) “Allah ne istediyse” ifadesinde de vardır.Bazen şey kelimesi beklemediğimiz yerlerde karşımıza çıkar. Bir ihtimal Diyarbakır ve Musul yörelerinden çıkma, Türkçesi beleş olan sözcük, Arapça bilā şayˀ (بلا شيء ) tabirinden gelir. Yoksunluk edatı “-sız/-siz” anlamlarına gelen Arapça bilā ( بلا ) ile birleştirilince birebir “şeysiz” anlamına gelen bilā şayˀ “karşılığında bir şey istenilmeyen” imasında kullanılarak beleş “bedava” sözcüğünü doğurmuştur.Peki şey kelimesinin çoğulu nedir? Evet, Türkçede şeyler denir, ama aslında kullanılan bir başka kelime daha varTürkçe şey kelimesi Osmanlı Türkçesinde شی ‎ şeklinde yazılırdı ve Arapça şayˀ ( شَيْء ‎ ) kelimesinden geçmiştir . Arapça şayˀ ( شَيْء ‎ ) kelimesi de “bir nesne” anlamına gelse de kökeni, Arapça “istedi, diledi” anlamlarına gelen şāˀa ( شاء ) fiiline dayanır . “İstemek, dilemek” fiillerinden “istenilen nesne, arzulanan nesne” anlamına geçiş sıradışı değildir. Latince desiderare “istemek, dilemek, beklemek, ummak” fiilinden türeme Latince desideratum ya da Fransızca désirer ...Devamını Oku

24 Oca 2023

Toplumsal TarihToplumsal Tarih

HİKAYE

Babürlüler Sarayında Astroloji

Astrolojinin ilk dönem Babürlü hükümdarlarıyla ilgili anlatılarda önemli bir rol oynadığını görüyoruz. ilk devir Babürlü tarih yazıcılığının anlatı dünyasında astrolojinin ne tür işlevler gördüğünü irdelemek ve astrolojinin tarih yazıcılığı içerisindeki yerini onun mezkur dönemdeki “hakiki” önemine dair elimizdeki maddi kanıtlarla karşılaştırmak bu noktada son derece yerinde olacaktır.

30 Ara 2022

Babürlüler Sarayında Astroloji
Toplumsal TarihToplumsal Tarih

HİKAYE

İlk Dönem İslam Dünyasında Astrolojik Tarihler ve Kültürel Zamanın İnşası

Astroloji ile tarih arasındaki yakın ilişkinin bizi şaşırtmaması için birçok sebep var aslında. Her şeyden önce müneccimler tarih yazmak gibi bir iş için ideal adaylardı, zira kendileri Yakın Doğu olarak nitelenebilecek coğrafyada kullanımda olan muhtelif takvim sistemlerinde maharet sahibiydi.

23 Ara 2022

İlk Dönem İslam Dünyasında Astrolojik Tarihler ve Kültürel Zamanın İnşası
Toplumsal TarihToplumsal Tarih

HİKAYE

Bizans Dönemi Arapça-Yunanca Tercümeleri İçinde Astroloji Metinlerinin Yeri

Yıllardır beni mutlu kılan, haylazca gülümsetip bazen de yüksek sesle kahkaha attıran şey, Bizans Dönemi Arapça malzemelerinin, Bizans edebi ve ilmi kültürü hakkında bildiğimizi düşündüğümüz her şeyi geriye dönük olarak tekrar yazabilmeyi sağlayacak kanıtı teşkil etmesidir.

23 Ara 2022

Bizans Dönemi Arapça-Yunanca Tercümeleri İçinde Astroloji Metinlerinin Yeri
Toplumsal TarihToplumsal Tarih

HİKAYE

Erken Dönem İslam Dünyasında Astroloji Metinleri ve Türleri

Günümüzde astrolojiye dönük ön yargılar, Ebû Ma’şer’in ve Kabîsî’nin etkisi büyük olmuş eserlerinin dışındaki birçok önemli astroloji metni üzerinde çalışılmasını engelledi. Sonuç olarak farklı tarihi ve coğrafi zeminlerde astronomi ile astroloji arasındaki ilişkinin mahiyeti gibi birçok meseleye dair hala yapılmayı bekleyen çokça şey var.

16 Ara 2022

Erken Dönem İslam Dünyasında Astroloji Metinleri ve Türleri
zencefilÜlkeler ve dillerin tarih boyunca serilimleri bellidir, yani Türkçeye adının Arapçadan , baharatının da Arap toplumları yoluyla geldiğini görürüz. Bazı lehçelerde zanjafīl ( زَنْجَفِيل ‎ ) veya zanjabīr ( زَنْجَبِير ) olarak da yazılıp söylenebilen kelimenin Standart Arapça ( Fasih Arapça ) biçimi zanjabīl ( زَنْجَبِيل ) şeklindedir . Dolayısıyla /b/ harfinden Türkçe şeklindeki /f/ harfinde geçiş, aslında Arapça lehçelerindeki bir farklılıktan kaynaklanıyor gibi görünmektedir...Devamını Oku

13 Ara 2022

kahverengiÖncelikle öğrenmemiz gereken bilgi dediğimiz rengin, öbür renklere kıyasla sonradan isimlendirilmesidir. Bunun sebebi ise, renk tayfının kahverengi diye bir renk içermiyor olmasıdır. Esasında kahverengi , sarı, turuncu, ve kırmızı renklerinin farklı karışımlarının tonlarına verilen isimdir. Farklı biçimlerde de olsa benzer bir “renk hiyerarşisinin” neredeyse bütün dünya dillerinde olduğu da belirtilmektedir. Bu yüzden Türkçede kahverengi kelimesinin özgün bir isim alması yeri...Devamını Oku

06 Ara 2022

HİKAYE

Kasım ayında tipografi etkinlikleri

Türkiye’de kasım ayında uluslararası çapta tipografi etkinlikleri yapıldı.

01 Ara 2022

Kasım ayında tipografi etkinlikleri
SALEP ADLARIDerleme Sözlüğü ’nde salep Eldenlik: Salepçilerin üzerine bardak koyup ellerinde taşıdıkları teneke bardaklık. (-Isparta.) Kök: Salep kökü. (Şeref *Yatağan -Muğla.) Sellep: Salep. (Peşman *Daday -Kastamonu.) Zelhap: Salep. (*Gazipaşa -Antalya.) Domatan: Salep. (Ulukışla *Bor -Niğde.) Patpatanak: Salep bitkisi. (Pınarlıbelen *Bodrum -Muğla.) Tavşantopu: Yumru köklü, salep yapılan bir bitki. (Pınarlıbelen *Bodrum -Muğla.) Arapça’da* salep kelimesinin 3 kaynağı vardır: 1- Tilki ...Devamını Oku

28 Kas 2022

7. Tekin olmayan bir gerçeklikAşağılar Aşağısı, Burak Dak, Et Pazarı Nedir? Burak Dak’ın galerideki ilk kişisel sergisi olan Aşağılar Aşağısı , sanatçının kağıt üzerine kurşun kalem, akrilik, guaj, toz pastel ve kuru boya kullanarak yeni bir metaforik dil yarattığı eserlerine ev sahipliği yaparken insan olmanın iki temel özelliği; empati ve merak üzerine bir sorgu sunuyor. Nerede? x-ist Ne zaman? 12 Kasım’a kadar Neden gitmeli? Sergide mitlerden ve folklardan yola çıkarak alternatif bir gerçeklik sunan Bu...Devamını Oku

03 Kas 2022

HİKAYE

Arapça tipografiye yönelik ilgi artıyor.

Son günlerde Arapça tipografiye yönelik gelişmeler de artış görülüyor.

01 Kas 2022

Arapça tipografiye yönelik ilgi artıyor.
mahlukTürkçe , Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinden alınmıştır (buradaki /χ/ harfi ile temsil edilen ses, ötümsüz küçükdilsil sürtünmeli ünsüzdür, küçükdil bölgesinden çıkarılan bir /h/ olarak düşünebilirsiniz). Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinin kökenine bakarsak ... artık bu yazının gidişatından anlamışsınızdır. Kökü Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilidir . Edilgen çekimi olarak mahluk da “yaratılmış” anlamına bürünür. Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilini χlḳ خ ل ق köküne kadar takip...Devamını Oku

25 Eki 2022