Aposto — Türkiye ve dünyadan gündem, finans, teknoloji ve kültür bültenleri

Bağımlılık denince ilk akla gelenlerden biri alışveriş değil şüphesiz. Ya da spor. Bazen bir hafta boyunca oyun oynamak. Çoğumuz sosyal medyada geçirdiğimiz saatleri sorun olarak bile görmüyoruz. Oysa bağımlılık artık kendini pek çok farklı alanda gösteriyor ve işsizlik, gelecek kaygısı, anksiyete arttıkça bağımlı olduğumuz şeylerin sayısı ve çeşidi de artıyor.

Tıp fakültesine ve diğer kamu sınavlarına ait soruların sızdırıldığı haberleri üzerine Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de patlak veren ve “Cockroach Janta Party” (Hamam Böceği Halk Partisi) adını kullanan gençlik protestoları, Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifasıyla ilk büyük somut sonucunu aldı. Ancak sınav sistemini sarsan sorunlar ve gençlerin gelecek kaygısı yerli yerinde duruyor.

Tarımda kriz çoğu zaman üretim, iklim ya da ekonomi üzerinden tartışılıyor. Oysa gözden kaçan daha temel bir mesele var: Bilginin kim tarafından üretildiği. Tarımsal bilginin köyden laboratuvara, devletten piyasaya ve bugün algoritmalara kadarki süreçlerini izleyerek çiftçinin bu değişimde nasıl edilgenleştiğini ve neden yeniden bilgi üretiminin öznesi olması gerektiğini tartışıyoruz.

A Millî Kadın Voleybol Takımı, 2026 FIVB Voleybol Milletler Ligi yarı finalinde ev sahibi Çin’i 3-0 mağlup ederek adını finale yazdırdı ve yarın TSİ 14.30’da Brezilya ile şampiyonluk maçına çıkmaya hak kazandı.

CHP’den ayrılarak Yeni Parti’yi kuran Özgür Özel, partinin siyasi ve örgütsel çalışmalarını yönetecek ilk Merkez Yönetim Kurulu’nu belirledi. Dokuz üyeyle birlikte Özel’den oluşan 10 kişilik çekirdek yönetim, partinin kuruluş kurultayına kadar geçiş döneminde yönetimde olacak.

Fransa’nın güneybatısındaki alevler Bordeaux’nun banliyölerine kadar ilerlerken, İspanya’da Madrid’in batısındaki yangınlar kontrol altına alınamadı. İki ülkede tahliye edilenlerin sayısı 267 bine yükseldi. Fransa, şimdiden Avrupa kayıtlarının tutulmaya başladığı 2006’dan bu yana en fazla alanın yandığı yıl oldu.

Travma sadece olayın içinde olanların değil, ona tanık edilenlerin de bedenine yerleşir. Çünkü güven duygusunun yıkılışını görmek de insanın sinir sistemine yazılır. Bu yüzden bazı anksiyeteler kişisel değil; toplumsal ve politiktir. Çünkü sürekli alarmda yaşamak politiktir.

Bir çırpıda geçen haftanın öne çıkan gelişmeleri.

Çin geçen hafta, medyaya “Çin’den yapay zeka aşklarına yasak” tarzı başlıklarla yansıyan bir düzenlemeyi uygulamaya koydu. Düzenlemenin hedefi gayet net: Kişinin kişilik özelliklerini, düşünce kalıplarını ve iletişim tarzını taklit ederek sürekli duygusal etkileşim sağlayan hizmetler. Peki yasanın arkasındaki gerekçe neydi, dünyanın geri kalanının bu yasağı takip etmesi olası mı ve tabii artık bir halk sağlığı sorununa dönüşen "yalnızlık salgını"nın önüne bu şekilde geçilebilir mi?

Yazar, akademisyen ve arkeolog İsmail Gezgin ile belli başlı kitaplarının ışığında kadim zamanları, yakın geçmişi ve bugünü konuştuk. Sıra kitabı "Ötekilerin Arkeolojisi"ni irdelemeye gelince, İsmail Gezgin "Yoksulluk bir uygarlık icadıdır" diyor ve "modern zamanlar"ı yargılayıp mahkum ediyor.

Oynadığı filmlerin türleri değişir, çalıştığı yönetmenler değişir, sinemasal anlayışlar değişir; lakin “Isabelle Huppert sineması” hep aynı sorunun etrafında döner: İnsan, kendi arzusu, iktidarı, korkusu ve özgürlüğüyle baş başa kaldığında kim olur? Bu yüzden onun filmografisi, son yarım yüzyılın ahlak, arzu, güç, sınıf ve özgürlük üzerine kurulmuş, muazzam bir sinemasal düşünce laboratuvarıdır.

Bir çırpıda geçen haftanın öne çıkan gelişmeleri.

Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikaları Ofisi Direktörü Michael Kratsios, Çin merkezli yapay zeka şirketi Moonshot AI’ı, yeni modeli Kimi K3’ü geliştirirken Anthropic’ten “çalınan teknoloji” kullandığı ve ihracat yasağı altındaki Nvidia çiplerine gizlice eriştiği iddiasıyla hedefe yerleştirdi. Peki tartışmanın merkezindeki "model distilasyonu" kavramı gerçekten hırsızlık olarak değerlendirilebilir mi?

ABD, zorla çalıştırmayla üretilen mallara yeterli yasak ve denetim getirmediklerini savunduğu 60 ticaret ortağına yeni gümrük vergileri uygulamaya başladı. Türkiye de daha yüksek oranlı tarife diliminde yer aldı.

Özgür Özel, 24 Temmuz Cuma günü Yeni Parti'nin kuruluş evraklarını imzalayarak Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etti. Özel ile birlikte toplam 91 milletvekili CHP'den istifa ederek Yeni Parti Kurucular Kurulu'na katıldı. Cumhuriyet Halk Partisi 44 milletvekiline düştü. Bu tablo, Yeni Parti’yi fiilen ana muhalefet aktörü hâline getirecek.