Aposto — Türkiye ve dünyadan gündem, finans, teknoloji ve kültür bültenleri

Maltepe’de çöken bina, kamuoyunda “imar barışı” olarak bilinen ve 2017'den önce yapılmış kaçak ve ruhsatsız binalara tapu kayıt belgesi verilerek hukuki mekanizma içine alınmasını tekrar gündeme taşıdı. Bu kapsamda 7 milyondan fazla bölümle ilgili, bazı yıkım kararları ve idari para cezaları kaldırıldı. Devlet, milyonlarca yapıyı kayıt altına aldı. Peki bu yapılardan kaçının güvenli olduğunu kontrol etti?

Arjantin'de Javier Milei'nin "testere" ile başlattığı ekonomi programı üçüncü yılını tamamlamaya yaklaşırken, ilk iki yılın başarı hikayesi yerini giderek daha karmaşık bir tabloya bırakıyor.

Milli gelir bir hasılat rakamıdır, kazanç rakamı değildir. Türkiye 2010-2019 arasında yılda %5,5 büyüdü ancak aynı zaman zarfında verimlilik artışı yalnızca %0,3'te kaldı. Bunun sebebi ise yatırımların az olmasından ziyade yatırımların yanlış noktalara yönelmesiydi. Uzun süredir olduğu gibi bugün de aynı sınav önümüzde bizleri bekliyor.

2026’nın son çeyreğine girerken küresel tahvil piyasalarında önceki yıllardan oldukça farklı bir yatırım ortamı oluşuyor. Uzun süre piyasaların ana tartışması merkez bankalarının faiz indirimlerine ne zaman başlayacağı üzerine kuruluyken, bugün yatırımcıların cevaplaması gereken soru daha farklı.

Biri için ailesiyle paylaştığı işi tek başına üstlendiğinde emeğin ağırlığını fark etmek, öbürü için her yıl yeniden yaşanan bir aile ritüelini ve ileride hatırlanacak anıları kavanozlamak, kimi için de yerel üreticiyi destekleyip kışlık mutfak masrafını azaltmanın bir yolu. Kışlık hazırlık belki artık geçmişteki kadar zorunlu değil fakat onu sürdürenler için hâlâ işe yarayan çok somut nedenleri var: Emeği bölüşmek, bilgiyi aktarmak, masrafı azaltmak, üreticiyle bağı korumak ve birarada olmanın neşesini paylaşmak.

Yıllarca makineleri insanların anlayabileceği biçimde tasarlamaya çalıştık. Yapay zeka bu problemi çözüyor gibi görünüyor ama önümüze daha tuhaf bir tasarım sorusu çıkarıyor: İnsanların kendilerini makinelerin anlayacağı biçimde yeniden düzenlemeye başladığını nasıl fark edeceğiz ve hangi noktada bunu gerçekten problem sayacağız?

Türkiye’de otomotiv pazarı, 2026’nın son çeyreğine frene basarak girdi. Eylül rakamları, sektörle ilgili aylık düşüşten çok daha fazlasını anlattı. Toplam pazar, yıllık bazda %24’ün üzerinde daralırken sektörde yaşanan baskının tüketici için fırsat olup olmayacağı sorusu da gündeme taşındı.

Birkaç yıl önce bir ürünün ismine “yapay zeka destekli” ifadesini eklemek, onu bir anda daha yeni, daha akıllı ve daha değerli gösterirdi. Bugün ise bu ifade, hemen hemen her üründe rastlanan son derece sıradan ve hatta kimi zaman “korkutucu” bir etiket hâline geldi. Güvenlik endişeleri, şirketleri ürünlerini “sevimli dijital maskotlar” arkasına gizlemeye iterken ABD hükümeti, çözümü yapay zekanın adını “süper zeka” olarak değiştirmekte buldu.

ABD’nin giderek altını oyduğu liberal uluslararası düzen içinde BM, kendi işlevini ve temsil gücünü yeniden tanımlamaya çalışıyor. 2026 Genel Kurulu, örgütün dönüşümünün orta büyüklükteki devletlerin çok taraflılık arayışları ve giderek belirginleşen kolektif norm ihtiyacıyla birlikte şekillendiğini gösterdi.

İspanya’da 87 yaşındaki bir kadının evinden tahliye edilmesinin büyük tepkilere yol açtığı İspanya’da halkın protesto gösterileri sürerken Sánchez hükümetinin konut krizini çözmek amacıyla parlamentoya sunduğu iki kanun düzenlemesinin reddedilmesi, parlamentonun feshedilmesine ve 29 Kasım’da erken genel seçime gidilmesine yol açtı. Ülkedeki konut kriz ekonomik bir kriz olmaktan çıkıp doğrudan hükümetin kaderini belirleyen bir seçim krizine dönüştü.

Dr. Fikret Zengin’in "Tehlikeli Kişilikler: Manipülasyon, Güç ve Kontrol" kitabı, kimliğin yalnızca bireysel değil, psikolojik ve toplumsal ilişkiler içinde de sürekli yeniden kurulan bir yapı olduğunu hatırlatıyor. Zengin’e Türk ve Kürt kimliklerini, ana dilin kimlik oluşumundaki yerini ve dışlanmanın bireyin aidiyet duygusunda açtığı yaraları sorduk.

Bir sohbet robotunun hayatımızı kolaylaştırması, onu geliştiren şirketlerin gelecek planlarına onay verdiğimiz anlamına mı geliyor? Yapay zeka, insanın yerini almak için mi, yoksa insanın kapasitesini genişletmek için mi geliştiriliyor? Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu’nun son dönemdeki açıklamaları bu sorulara odaklanıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York ziyareti kapsamında 21-23 Eylül’de düzenlenen Türkiye Yatırım Konferansı’nda ekonomi yönetimi, Amerikan şirketlerini Türkiye’de enerji ve yüksek teknoloji yatırımları yapmaya çağırdı. Peki sunulan planların detaylarında neler yer aldı?

Teknoloji birçok alanda sonuca ulaşmayı kolaylaştırırken ustalığın değeri artık yalnızca bir işi yapabilmekte değil; neyin iyi olduğunu ayırt etmekte, doğru kararı verebilmekte ve yıllar içinde biriken deneyimi yeni araçlara uyarlayabilmekte yatıyor. Ustalık kaybolmuyor; biçim değiştiriyor.